Эльфриде Лозе-Вэхтлер – неміс суретшісі, нацистермен «бұзық өнер» деп жазаланған. Өмірі мен шығармашылығы Т4 бағдарламасының құрбаны болды. Еске алу орталығы бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс суретшісі Эльфриде Лохсе-Вэхтлер (туған Анна Фрида Вэхтлер; 4 желтоқсан 1899 – 31 шілде 1940) – нацистік Германияда «дегенеративті өнер» деп танылып, тыйым салынған және кейбір жағдайларда жойылған авангардтық неміс суретшісі. Ол психикалық ауруға шалдығып, нацистік Германияның мәжбүрлі эвтаназия бағдарламасы – «T4» операциясы аясында Пирна қаласындағы Сонненштейн сарайындағы бұрынғы психиатриялық мекемеде қаза болды. 2000 жылдан бері сол үйдің «T4» бағдарламасының мемориалдық орталығы оның өмірі мен шығармаларын тұрақты көрме арқылы еске алады.
German painter
Elfriede Lohse Wächtler (born Anna Frieda Wächtler; 4 December 1899 – 31 July 1940) was a German painter of the avant garde whose works were banned as "degenerate art", and in some cases destroyed, in Nazi Germany. She became mentally ill and was murdered in a former psychiatric institution at Sonnenstein castle in Pirna under Action T4, a forced euthanasia program of Nazi Germany. Since 2000, a memorial center for the T4 program in the house commemorates her life and work in a permanent exhibition.
Өмір
Эльфриде Лохсе Вахтлер орта таптық отбасында өсті, бірақ 1915-1918 жылдары Дрездендегі Корольдік өнер мектебінде оқу үшін 16 жасында үйден кетіп қалды (мода, содан кейін қолданбалы графика). 1916-1919 жылдары Дрездендегі өнер академиясында сурет салу және кескіндеу курстарына қатысты. 1919 жылы Дрезден сецессиялық тобымен байланысқа түсіп, Отто Дикс, Отто Грибель және Конрад Феликсмюллер айналасындағы достар шеңберіне енді. Дрезден қаласының орталығына жақын жердегі соңғысының студиясының бір бөлігін жалға алып, ол батиктермен, пошта карточкаларымен және иллюстрациялармен күнкөріс жасады. 1921 жылдың маусымында ол суретші және опера әншісіне үйленді, 1922 жылы Гёрлицке, ал 1925 жылы Гамбургке еріп барды. Некелері қиын болды және келесі жылдары бірнеше рет ажырасты. 1926 жылы Эльфриде Лохсе Вахтлер Гамбургтегі әйел суретшілер мен өнерді жақсы көретіндердің қауымдастығына қосылды; 1928 жылы ол Жаңа объективтіліктің кейбір көрмелеріне қатыса алды. 1929 жылы қаржылық және жеке өмірдегі қиындықтар салдарынан жүйкесі бұзылып, Гамбургтегі Фридрихсберг психиатриялық мекемесіне жатқызылды. Екі ай бойы ол Фридрихсберг бас суреттерін жасады, бұл негізінен пациенттердің 60-қа жуық портретінен тұратын суреттер мен пастельдер жиынтығы еді. Сауығып, Курт Лохседен (1926 жылы) ажырасқаннан кейін өте шығармашылық кезеңді бастан өткізді. Ол Гамбург портының көптеген суреттерін, жұмысшылар мен әйелдердің өмірінен көріністерді және аяусыз автопортреттерді суреттеді. Бірақ кейбір көрмелерге қатысуына, сатуларына және шағын гранттар алуына қарамастан, өте кедейлікте өмір сүрді. Қаржылық проблемалар мен әлеуметтік оқшалану салдарынан 1931 жылдың ортасында Дрездендегі ата-анасының үйіне оралды. Психикалық жағдайы нашарлағаннан кейін, әкесі оны 1932 жылы Арнсдорфтағы мемлекеттік психиатриялық ауруханаға жатқызды. Сол жерде оған шизофрения диагнозы қойылды. 1932 жылдан 1935 жылға дейін ол әлі де шығармашылықпен айналысып, портреттер салып, өнер мен қолөнер туындыларын жасады. 1935 жылдың мамырында Курт Лохсе онымен ажырасқаннан кейін, ол "эмеуі жоқ ақылсыздық" салдарынан әрекетке қабілетсіз деп танылды. Стерилизацияға келіспегендіктен, оған ауруханадан шығуға рұқсат берілмеді. 1935 жылдың желтоқсанында ол нацистік евгеника саясатымен байланысты Дрездендегі Фридрихштадт әйелдер ауруханасында мәжбүрлі хирургиялық стерилизациядан өтті. Осы оқиғадан кейін ол ешқашан сурет салған жоқ. 1940 жылы ол Пирна Сонненштайндағы бұрынғы психиатриялық мекемеге айдалды (Пирнадағы Сонненштайн сарайында орналасқан), онда 31 шілдеде нацистік "эвтаназия" бағдарламасының бөлігі ретінде басқа тұрғындардың көпшілігімен бірге өлтірілді. Өлімнің ресми себебі - "миокард жетіспеушілігімен бірге пневмония". 1940 және 1941 жылдары осы мекемеде, бұрын гуманистік дәстүрлерімен танымал болған, нацистер 13,720-ға жуық, негізінен психикалық аурулар немесе мүгедектерді газбен өлтірді.
Elfriede Lohse Wächtler grew up in a middle class family, but left at the age of 16 to study at the Royal Arts School Dresden from 1915 to 1918 (fashion, then applied graphics). From 1916 to 1919, she also attended drawing and painting courses at the Dresden Art Academy. She came into contact with the Dresden Secession Group 1919 and became part of the circle of friends around Otto Dix, Otto Griebel, and Conrad Felixmüller. Renting part of the studio of the latter near the Dresden city center she made a living with batiks, postcards and illustrations. In June 1921, she married the painter and opera singer , following him to Görlitz in 1922 and in 1925 to Hamburg. The marriage was a difficult one and the couple separated several times in the following years. In 1926, Elfriede Lohse Wächtler joined the Federation of female Hamburgian artists and art lovers; in 1928. she was able to participate in some exhibitions of the New Objectivity. In 1929, she had a nervous breakdown because of financial and partnership difficulties and was committed to a psychiatric institution in Hamburg Friedrichsberg. During the two months' stay she painted the Friedrichsberg heads, a piece of work consisting of about 60 drawings and pastels, mainly portraits of fellow patients. After her recovery and a final separation from Kurt Lohse (in 1926), she had a very creative phase. She painted numerous paintings of Hamburg's harbor, scenes from the life of workers and prostitutes, and pitiless self portraits. But despite some exhibitions, sales, and smaller grants, she lived in grinding poverty. Due to financial problems and increasing social isolation, she returned to her parents' home in Dresden by midyear 1931. When her mental state worsened her father admitted her to the state mental home at Arnsdorf in 1932. There she was diagnosed with schizophrenia. From 1932 to 1935 she was still creatively active, drawing portraits and creating arts and crafts. After Kurt Lohse divorced her in May 1935 she was incapacitated due to "incurable insanity". After refusing to consent to a sterilisation, she was denied the permission to go out of the hospital any more. In December 1935, she underwent a forced surgical sterilisation in the Dresden Friedrichstadt women's hospital on the grounds of Nazi eugenicist policies. After this traumatic event she never painted again. In 1940 she was deported to the former psychiatric institution at Pirna Sonnenstein (located in the Sonnenstein castle in Pirna), where, on 31 July, she was murdered along with the majority of the other residents as part of the Nazi "euthanasia" program, Action T4. The official cause of death was "pneumonia with myocardial insufficiency". In the years of 1940 and 1941, a total of 13,720 mainly mentally ill or disabled people were gassed by Nazis in this institution formerly well known for its humanistic traditions.
Шығармалары
Оның ең шығармашылық кезеңі Гамбургте болған уақытына сәйкес келеді. 1927 жылдан 1931 жылға дейін ол өзінің маңызды туындыларының бірнешеуін салған. Ол Гамбургтегі Фридрихсберг (1929) және Арнсдорф (1932–1935) психиатриялық ауруханаларында салған психикалық аурулардың портреттері көп қызығушылық тудырды. Нацистердің "дегенеративті өнер" науқаны аясында 1937 жылы Гамбургер Кунстхалле және Альтонаер мұражайларынан оның тоғыз туындысы тәркіленіп, жойылды, олардың ішінде "Strassen Musik", "In der Kneipe", "Aus St Pauli", "Café" және "Cabarett" атты картиналары, сондай-ақ Арнсдорфтан салған көптеген картиналары бар.
Her most creative period falls within the time of her stay in Hamburg. From 1927 to 1931, she painted some of her major works. The portraits of mentally ill people she drew in Hamburg Friedrichsberg (1929) and Arnsdorf (1932–1935) have attracted much interest. As part of the "degenerate art" campaign by the Nazis, nine of her works from the art museum Hamburger Kunsthalle and the Altonaer Museum were confiscated and destroyed in 1937, including paintings entitled Strassen Musik, In der Kneipe, Aus St Pauli, Café, and Cabarett, as well as a large part of her paintings from Arnsdorf.
Еске алу және мұра
Лохсе Вахтлерге деген жаңа қызығушылық Гамбург маңындағы Рейнбекте оның суреттерінің көрсетілімінен басталды. 1994 жылы Эльфриде Лохсе Вахтлердің туындыларын насихаттау қауымдастығы құрылды (Förderkreis Elfriede Lohse Wächtler). 1996 жылы Георг Рейнхардт жазған оның туындыларына арналған тұңғыш монография жарық көрді. Бұл және Дрезден, Гамбург-Алтона және Ашафенбургте өткен көрмелер суретшінің шығармашылығы мен тағдырына кеңінен назар аударудың бастамасы болды. 1999 жылы Арнсдорфтағы Саксон ауруханасында оның есімін еске түсіретін стела орнатылды және бір бөлімшесі оның атымен аталды. 2005 жылы Пирна-Сонненштайн қаласында оған арналған көше ашылды, ал 2008 жылдан бері Арнсдорфтағы да бір көше оның есімін иеленді. Фридрихсбергтегі (Гамбург-Бармбек Сюд) бұрынғы аурухана аумағында 2004 жылы оған арналған ескерткіш тақтасы бар гүлбақша жасалды. Жақын жердегі құрылыс аймағында тағы бір көше оның атымен аталды.
Renewed interest in Lohse Wächtler started with a presentation of some of her paintings in Reinbek near Hamburg. In 1994, an association for the promotion of the works of Elfriede Lohse Wächtler was founded (Förderkreis Elfriede Lohse Wächtler). 1996 saw the publication of the first monograph on her works, written by Georg Reinhardt. This and the exhibitions in Dresden, Hamburg Altona and Aschaffenburg marked the beginning of a broader reception of the artist's work and fate. In 1999, there was a stele erected in memory of her at the Saxon Hospital in Arnsdorf and a ward house named after her. In Pirna Sonnenstein, a street was dedicated to her in 2005, and since 2008, a street in Arnsdorf also carries her name. At the former hospital site in Friedrichsberg (Hamburg Barmbek Süd), a rose garden with a commemorative plaque was designed for her in 2004. In the development area close by, another street was also given her name.