Жанна де Мюри: Француз ғалымының өмірі мен еңбектері
Johannes de Muris
Жохан де Мурис (1290-1344) – француз математигі, астрономы, музыка теоретигі. Ars nova стиліндегі музыкалық трактаттарымен танымал. Биографиясы зерттелген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз ғалымы (шамамен 1290–95 – 1344) Йоханнес де Мурис (шамамен 1290–1295 – 1344), немесе Джон Мурский, француз математигі, астрономы және музыка теориясының маманы, «Ars nove musice» деп аталатын жаңа музыкалық стиль – ars nova туралы еңбектерімен белгілі.
French scholar (c.1290–95 – 1344)
Johannes de Muris (c. 1290–1295 – 1344), or John of Murs, was a French mathematician, astronomer, and music theorist best known for treatises on the ars nova musical style, titled Ars nove musice.
Өмір және мансап
Ортағасырлық ғалым жазулары арқылы танылған Иоганн де Муридің өмірі, тұрақты өмірбаянын құруға жететіндей мәліметтерге толы болуы өте сирек кездеседі. Нормандияда дүниеге келген ол, Франция королі V Карлдың хатшысы болған Джулиан де Мурспен туысқан болған деп есептеледі. Муристің туған жылы 1310 жылдың 7 қыркүйегінде болған дін қызметкерінің қазасына байланысты екендігі айтылады, мұнда Муристің қатысы болған деген күдік бар. Ол қылмыстың жауапкершілігін алу үшін кем дегенде 14 жаста болған, демек, оның туған жылы 1290-жылдар шамасында болуы мүмкін. Сотталғаннан кейін, ол жеті жылға Кипрге жер аударылды. Оның өміріндегі шаршаңқы және беймәлім қимылдары осы ерте жазамен байланыстырылады. 1318 жылғы жазбалар Муристің Париждегі ғылыми ізденістеріне қарамастан, Эврэде тұрғанын көрсетеді. Оның жазбаларының бірінде ол 1325 жылға дейін Сорбонна колледжінде тұрғаны айтылады. Осы кезеңде ол 1321 жылы күннің тотылуын бақылау үшін Берне қаласына сапар шегіп, еркін жүріп-қонып жүрген деп саналады. Алайда, 1326 жылдың наурыз айында ол Фонтеврод аббаттығының екі монастырында қоныстанды. 1332 немесе 1333 жылға дейін ол осы мекемемен байланыста болды, содан кейін Эврэге оралды. 1336 жылғы Муристің өзінің қолымен жазылған қаржылық жазбалары ол сол жылы Парижде тұрғанын көрсетеді. 1342 жылы ол Мезиер-ан-Брендегі коллегиялық шіркеудің алты канонының бірі болды. 1344 жылы Папа VI Климент оны күнтізбе реформасына қатысу үшін Авиньонға шақырды. Муристің өміріне қатысты соңғы мәлімет 1345 жылға дейін Авиньондағы реформалармен байланысты. Оның көптеген еңбектері өмірінің алғашқы онжылдықтарында аяқталды, ал астрономиялық бақылаулармен толтырылатын үлкен үзіліс болды. Оның математикалық және астрономиялық жазбалары – оның ең толық еңбегі 1343 жылғы Quadripartitum numerorum – жоғары бағаланып, ықпалды болды және көптеген қолжазбаларда таратылды, бірақ оның музыкалық жазбалары одан да кеңінен таралды. Мурис музыка туралы бес трактат жазды: Notitia artis musicae (1319–21), Compendium musicae practicae (шамамен 1322), Musica speculativa secundum Boetium (1323), Libellus cantus mensurabilis (шамамен 1340) және Ars contrapuncti (1340 жылдан кейін) (барлық даталар У. Майклс ұсынған). Осы трактаттардың сақталған көптеген қолжазбалары 15 ғасырдан бастап итальяндықтарға тиесілі, бұл оның географиялық және уақыт бойынша кең таралған ықпалын көрсетеді.
For a medieval person primarily known through his scholarly writing, it is highly unusual that Johannes de Muris’ life can be traced enough to form a decently consistent biography. Born in Normandy, he is believed to have been related to Julian des Murs who was secretary to Charles V of France. The suggested birth year for Muris is based on a murder of a cleric on September 7, 1310, which Muris was allegedly a part of. Muris would have been at least 14 to assume the responsibility for the crime, suggesting his birth year to be sometime in the 1290s. He was convicted and banished to Cyprus for seven years for punishment. The aloof and haphazard movements of his life have been blamed on this early punishment. By 1318 records indicate that Muris was living in Évreux although he was actively taking part in scholastic endeavors in Paris. An explicit of his writings indicate that he was a resident in the Collège de Sorbonne until around 1325. During this time it is believed that he travelled freely, making trips to the town of Bernay to observe the solar eclipse of 1321. However, the double monastery of Fontevraud Abbey was where he settled in March 1326. He remained associated with the institution until 1332 or 1333 when he returned to Évreux. Financial records in Muris’ own hand from 1336 indicate that he took up residence in Paris in that year. In 1342 he was one of six canons of the collegiate church in Mézières en Brenne. In 1344, he was invited to Avignon by Pope Clement VI to participate in the calendar reform. The final date associated to Muris is 1345 in conjunction with the reforms that took place in Avignon. Much of his writings were finished in the early decades of his life with a major gap in activity that can be filled with astronomical observations. Though his mathematical and astronomical writings – his most comprehensive being Quadripartitum numerorum from 1343 – were well regarded, influential, and transmitted in many manuscripts, his musical writings were more widely circulated. Muris wrote five treatises on music: Notitia artis musicae (1319–21), Compendium musicae practicae (c. 1322), Musica speculativa secundum Boetium (1323), Libellus cantus mensurabilis (c. 1340), and Ars contrapuncti (post 1340) (all dates are suggested dates by U. Michaels). Many of the surviving manuscripts of these treatises are from the 15th century and of Italian origin, suggesting his wide influence both geographical and temporal.