Кіріспе

Индонезиядағы Лембата – Кіші Сунда аралдарындағы Ломблен аралы деп те аталатын арал. Индонезиядағы Кіші Сунда аралдарындағы Солор архипелагының ең ірі аралы. Бұл Нуса-Тенгера-Тимур провинциясының дербес ауданы болып табылады. Аралдың ұзындығы оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 80 км, ал ені батыстан шығысқа қарай 30 км-ге жуық. Оның ең биік нүктесі 1533 метрді құрайды. Батысында архипелагтың басқа аралдары, оның ішінде Солор және Адонара, содан кейін ірі Флорес аралы жатыр. Шығысында Алор бұғазы орналасқан, ол осы архипелагты Алор архипелагынан бөліп тұрады. Оңтүстікке қарай Саву теңізі арқылы Тимор аралы көрінеді, ал солтүстікке қарай Банда теңізінің батыс тармағы оны Бутон және Оңтүстік-Шығыс Сулавесидегі басқа аралдардан ажыратады.

Әкімшілік

Лембата регентшілігі Лембата аралы мен үш кішкентай теңіз аралдарын қамтиды. Ол тоғыз ауданға бөлінген.

География

Елорда Леволеба (Лабала деп те аталады) аралдың батыс бөлігінде, шығанақтың жанында орналасқан, ал шығанақтың ар жағында солтүстікке қарай Левотоло жанартауы көрінеді. Кемелер жағалау қалалары мен айналасындағы аралдарға үнемі қатынайды, бірақ аралдың солтүстігіндегі Леволебада ғана үлкен порт бар. Леволебадан күн сайын Ларантука (Флорес) және көрші Адонара аралындағы Вайверанг қалаларына байланыс бар. Лембата, басқа Кіші Сунда аралдары сияқты, тіпті Индонезияның көп бөлігі сияқты, жанартаулық белсенділікке ұшырайды. Онда үш жанартау бар: Илилабалекан, Иливерунг және Левотоло.

Тарих

Лембатаның оңтүстік бөлігі Лабала мемлекетінің орналасқан жері болды.

Адамдар

Лембата тұрғындары, Шығыс Индонезияның көптеген тұрғындары сияқты, қолмен тоқылған икат өрнектерімен әйгілі. Ұлттық тіл – индонезия тілі – барлық жастағы адамдарға белгілі, бірақ басқа аралдардағыдай, ұлттық тіл көптеген жергілікті тілдермен бірге қолданылады. Олардың арасында ең кең таралған және түсініктісі Ламахолот (Солор архипелагындағы тағы бір лингва франка) болуы мүмкін. Ламахолот Шығыс Флорес және Батыс Солорда ана тілі ретінде сөйленеді және оннан астам кіші тілге (және одан да көп диалекттерге) бөлінеді. Бұл тілде 150 000 немесе одан да көп адам сөйлейді. Осы кіші тілдердің кейбіреулері Ламахолоттан едәуір өзгеше, мысалы, Атадей ауданының Атадей тілі (Кекаматтан Атадей), ол өз кезегінде Шығыс және Батыс Атадей тілдеріне бөлінеді, біріншісі, мысалы, Аталохода, екіншісі Каликасада қолданылады. Аралдың шығыс бөлігінде ерекше кеданг тілі сөйленеді. Лембатаның оңтүстік жағалауындағы Ламалера ауылы (2500 адам) киттерді және басқа терең теңіз жануарларын аулаумен танымал. Осы аң ауру кем дегенде алты ғасырдан бері жалғасып келеді және Халықаралық кит аулау комиссиясының аборигендік кит аулау ережелеріне сәйкес рұқсат етілген. Дегенмен, табиғатты қорғаушылар коммерциялық аң аурудың да жүргізілуі мүмкін екеніне және аңшылар жыл бойы моторлы қайықтарын манта-шаялар, оркалар (Orcinus orca), дельфиндер және мұхиттық акулалар сияқты қорғалатын басқа да түрлерді аулау үшін пайдаланады деп алаңдайды. Ламалера және Ламакера (Солор аралында орналасқан) – Индонезиядағы соңғы қалған кит аулаушылар қауымдастығы.

Қоршаған орта

2011 жылы Индонезия ғылым институты (LIPI) Ламалера теңізінде екі сирек кездесетін коралл рифінде мекендейтін балықты тапты: сары қанатты жарқыраған балық (Cirrhilabrus flavidorsalis) және желкенқұйрықты соколов (Cyprinocirrhites polyactis). Бұл екі түр тек Индонезия мен Филиппин айналасындағы суларда ғана кездеседі. Бұл екі түр Ламалера теңізінде алғаш рет табылды, бірақ осыған ұқсас түрлер бұрын Бали маңында да кездескен. Балықтар тек жақсы сақталған коралл рифтері бар теңіздерде ғана табылса, Ламалера теңізіндегі коралл рифтерінің маңынан жарылғыш заттар қолданылған іздерге де кездескен, бірақ жағдай әлі де қиын емес. 2016 жылдың ақпан айында Лембата аймағындағы рифтен алынған холотип бойынша жарқыраған балықтардың жаңа түрі – Paracheilinus alfiani сипатталды.