Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тыныс алу кезіндегі қалың сырыл
Coarse whistling sound from breathing
Сырыл – тыныс алу жолдарынан шығатын, үздіксіз, қалың сырылдың клиникалық белгісі. Сырылдың пайда болуы үшін тыныс алу ағашының бір бөлігі тарылуы немесе бітелген болуы керек (мысалы, астмалық шабуыл кезінде төменгі тыныс алу жолдарының тарылуы), немесе тыныс алу ағашы ішіндегі ауа ағынының жылдамдығы артуы керек. Сырыл көбінесе өкпе аурулары бар адамдарда кездеседі; қайталама сырылдың ең көп таралған себебі – астма, бірақ ол өкпе қатерлі ісігінің, жүрек жеткіліксіздігінің және жүрек ауруларының кейбір түрлерінің белгісі болуы мүмкін. Сырылдың дифференциалдық диагнозы кең, және нақты пациентте сырылдың себебі сырылдың ерекшеліктерін, сондай-ақ қарап емдеген дәрігердің анамнезі мен клиникалық қорытындыларын ескере отырып анықталады. "Сырыл" термині мектепке дейінгі жастағы балаларда "мектепке дейінгі сырыл" деп аталатын клиникалық жағдайды сипаттау үшін де қолданылады.
A wheeze is a clinical symptom of a continuous, coarse, whistling sound produced in the respiratory airways during breathing. For wheezes to occur, part of the respiratory tree must be narrowed or obstructed (for example narrowing of the lower respiratory tract in an asthmatic attack), or airflow velocity within the respiratory tree must be heightened. Wheezing is commonly experienced by persons with a lung disease; the most common cause of recurrent wheezing is asthma, though it can also be a symptom of lung cancer, congestive heart failure, and certain types of heart diseases. The differential diagnosis of wheezing is wide, and the reason for wheezing in a given patient is determined by considering the characteristics of the wheezes and the historical and clinical findings made by the examining physician. The term "wheeze" is also used as a clinical condition describing wheezing in preschool children, termed as "preschool wheeze".
Қалшылдауы
Тыныс жолдарының бұзылуының орны мен сипатына қарай, ыңғырау тыныс алу циклінің әртүрлі кезеңдерінде пайда болады. Тыныс алу циклінің қаншалықты бөлігінде ыңғырау дыбысы естілетіні, тыныс жолының қаншалықты тұйықталғанына шамамен сәйкес келеді. Бронхиолалық аурулар көбінесе тыныс шығару кезеңінде ыңғырау тудырады. Әдетте, көкірек қуысының сыртындағы тыныс жолының тұйықталуы дем алу кезінде дыбыс шығарады. Көкірек қуысы ішіндегі ірі тыныс жолының тұйықталуы дем алу және дем шығару кезінде де дыбыс тудырады. Алшақ тыныс жолдарының тұйықталуы көбінесе дем шығару кезінде дыбыс шығарады. Дем шығару кезеңінде ыңғырау естілуі, пациенттің ең жоғары дем шығару жылдамдығы қалыпты көрсеткіштің 50%-ынан кем екенін көрсетеді. Ал дем алу кезінде естілетін ыңғырау көбінесе тыныс жолының тарлуының белгісі болып табылады, оны ісіктер, шетелдік денелер немесе тыныс жолдарының қатаюы тудыруы мүмкін. Бұл әсіресе ыңғырау монотонды болса, дем алу кезеңінің бойымен естілсе ("толық дем алу кезеңіндегі") және трахеяға жақын жерде анық естілсе дұрыс. Дем алу кезінде ыңғырау гиперсезімтал пневмонитте де кездеседі. Дем шығару және дем алу кезеңдерінің соңында естілетін ыңғырау көбінесе құрғақ қалған альвеолалардың мерзімді ашылуын білдіреді, бұл өкпелердің бір бөлігінің құлауына әкелетін кейбір ауруларда болады. Ыңғыраудың орны диагноз қоюға да маңызды көмектеседі. Өкпенің көп бөлігіне әсер ететін тараған процестер кеуде қуысының бойымен стетоскоп арқылы естілетін ыңғырауды тудыруы мүмкін. Ал жергілікті процестер, мысалы, тыныс жолдарының бір бөлігінің бітелуі, сол жерде ыңғырауды тудыруы ықтимал, сондықтан дыбыс сол жерде ең қатты естіліп, сыртқа таралады. Ыңғыраудың тоны зақымдалған тыныс жолының тарлу дәрежесін сенімді түрде болжамайды.
Wheezes occupy different portions of the respiratory cycle depending on the site of airway obstruction and its nature. The fraction of the respiratory cycle during which a wheeze is produced roughly corresponds to the degree of airway obstruction. Bronchiolar disease usually causes wheezing that occurs in the expiratory phase of respiration. As a rule, extrathoracic airway obstruction produce inspiratory sounds. Intrathoracic major airway obstruction produces inspiratory as well as expiratory sounds. Distal airway obstruction predominantly produces expiratory sounds. The presence of expiratory phase wheezing signifies that the patient's peak expiratory flow rate is less than 50% of normal. Wheezing heard in the inspiratory phase, on the other hand, is often a sign of a stiff stenosis, usually caused by tumors, foreign bodies or scarring. This is especially true if the wheeze is monotonal, occurs throughout the inspiratory phase (i. e. is "holoinspiratory"), and is heard more proximally, in the trachea. Inspiratory wheezing also occurs in hypersensitivity pneumonitis. Wheezes heard at the end of both expiratory and inspiratory phases usually signify the periodic opening of deflated alveoli, as occurs in some diseases that lead to collapse of parts of the lungs. The location of the wheeze can also be an important clue to the diagnosis. Diffuse processes that affect most parts of the lungs are more likely to produce wheezing that may be heard throughout the chest via a stethoscope. Localized processes, such as the occlusion of a portion of the respiratory tree, are more likely to produce wheezing at that location, hence the sound will be loudest and radiate outwardly. The pitch of a wheeze does not reliably predict the degree of narrowing in the affected airway.
Стридор
Стридор – ыңғыраудың ерекше түрі. Stridor сөзі латын тілінен алынған, strīdor – тыныс жолдарының кедергісі кезінде естілетін қатал, жоғары жиілікті, дірілдейтін дыбыс. Тыныс алғанда ғана естілетін стридор көбінесе жоғарғы тыныс жолдарының кедергісін көрсетеді, мысалы, шетел денесін жұту (әсіресе балалар арасында жиі кездесетін арахис сияқты). Тыныс алған кездегі стридор әдетте трахея, көмейқалқан немесе қықылық шеңбері сияқты жоғарғы тыныс жолдарының кедергісінен пайда болады; себебі мұндай кедергі ауаның екі өкпеге де жетпеуіне әкеледі, бұл жағдай жедел медициналық көмек қажет ететін шұғыл жағдай. Екі фазалы стридор (тыныс алғанда да, шығарғанда да естіледі) қықылық шеңбері мен қықылық шеңберінің астындағы кеңістікте тарылуды көрсетеді – жоғарғы және төменгі тыныс жолдарының арасындағы аймақ.
A special type of wheeze is stridor. Stridor — the word is from the Latin, strīdor — is a harsh, high pitched, vibrating sound that is heard in respiratory tract obstruction. Stridor heard solely in the inspiratory phase of respiration usually indicates an upper respiratory tract obstruction, "as with aspiration of a foreign body (such as the fabled pediatric peanut)." Stridor in the inspiratory phase is usually heard with obstruction in the upper airways, such as the trachea, epiglottis, or larynx; because a block here means that no air may reach either lung, this condition is a medical emergency. Biphasic stridor (occurring during both the inspiratory and expiratory phases) indicates narrowing at the level of the glottis or subglottis, the point between the upper and lower airways.
Мектеп жасына дейінгі балалардың тынысы
Мектепке дейінгі жастағы балалардағы үскірік – бұл мектепке дейінгі жастағы балаларда кездесетін, бірақ "асма" критерийлеріне толыққанды сәйкес келмейтін клиникалық жағдай. Асма ауруының диагностикасы үшін адамның соңғы алты айда кем дегенде үш рет күшті ұстама (симптоматиканың күшеюі) немесе созылмалы жөтел немесе үскірік тарихы болуы керек. Сонымен қатар, көптеген мектепке дейінгі жастағы балаларда үскірік белгілері өскен кезде жоғалады, ал асма ересек жасқа дейін сақталады. Мектепке дейінгі жастағы үскірік "вирустық инфекцияға байланысты үскірік" және "көп факторлы үскірік" деп екіге бөлінеді. Вирустық инфекцияға байланысты үскірік барлық мектепке дейінгі жастағы үскірік жағдайларының шамамен үштен екі бөлігін құрайды. Үскірік эпизодтық сипатта болады, ал эпизодтар арасында бала толыққанды денсаулықта болады. Прогнозы жақсы, көбінесе тек қолдаушы ем қажет. Ал көп факторлы үскірік аллергиямен және отбасыда асма ауруының болуымен байланысты. Симптомдар үскірік эпизодтары арасында пайда болады және ерте балалық шақтан кейін де жалғасуы мүмкін. Екі түрді ажыратудың қиындығына байланысты, вирустық инфекцияға байланысты және көп факторлы үскірік арасындағы айырмашылықты анықтау үшін клиникалық картина нақтыланғанша белгілі бір уақыт күту қажет болуы мүмкін.
Preschool wheezing is a clinical condition that describes wheezing preschool children that do not fulfill the criteria of "asthma" fully as asthma would require a person to demonstrate a history of at least three episodes of exacerbations (worsening of symptoms) or chronic cough or wheeze for the past six months. Besides, a number of wheezing preschool children would have their symptoms resolved after they had grown up, unlike asthma which persists into adulthood. Preschool wheezing can be divided into "viral induced wheeze" and "multi trigger wheeze". Viral induced wheezing accounts for about two thirds of all preschool wheezes. The wheezing symptom is episodic and the child is completely normal in between wheezing episodes. It has a good prognosis and only supportive treatment is required. Meanwhile, multi trigger wheezing is associated with allergy and a family history of asthma. Symptoms occur in between wheezing episodes and are likely to persist beyond early childhood. Due to difficulty in differentiating both types of wheeze, the diagnosis of viral induced versus multi trigger wheeze may be delayed for a period of time until its clinical course has become clear.