Кіріспе

Мэри Шеллидің "Матильда" повесі – Мэри Шеллидің 1819 жылдың тамызы мен 1820 жылдың ақпаны аралығында жазылған және 1959 жылы, оның өлімінен кейін алғаш рет жарияланған екінші, көлемді көркем шығармасы. Онда инцест пен өзіне-өзі қол жұмсау сияқты, романтизмге тән тақырыптар көтеріледі. Повесть әкенің өзінің қызына деген құмарлық сезімі туралы айтады. Бұл шығарма автобиографиялық роман және «роман-а-клеф» ретінде қарастырылады, онда романдағы ойдан шығарылған есімдер нақты адамдарды бейнелейді. Осы тұрғыдан алғанда, Матильда – Мэри Шеллидің өзі, Матильданың әкесі – Уильям Годвин (Мэридің әкесі), ал ақын Вудвилл – Перси Шелли (Мэридің күйеуі) болып саналады. Дегенмен, оқиғаның өзі шындыққа негізделмеген болуы мүмкін. Зерттеушілер бұл повесте Годвин өзінің туындыларында қолданған, жасырын сыр ашу және сенімсіз баяндау тәсілдері пайдаланылғанын айтады.

Өмірбаян

Бұл повестьті жазу Мэри Шеллиді 1818 жылғы қыркүйекте Венецияда бір жасар қызы Клараның және 1819 жылғы маусымда Римде үш жасар ұлы Уильямның қайтыс болуынан кейінгі қайғысынан ойын аударды. Осы қайғылы оқиғалар Мэри Шеллиді үлкен депрессияға түсірді, ол Перси Шеллиден эмоционалды және сексуалды жағынан суытты және оны, Перси Шелли айтқандай, "сарғыш үмітсіздіктің ошағында" қалдырды.

Сюжет

Өлім төсегінде жатқан Матильда, жиырмадан асқан жас әйел, өзінің оқиғасын досы Вудвиллге өз іс-әрекетін түсіндірудің жолы ретінде жазады. Оның әңгімесі оның жалғызбасты өскенін және аты аталмаған әкесі оған деген құдалық махаббатын мойындаған кездегі тұста аяқталады. Мұнан кейін оның суға батып, өзін-өзі өлтіруі және оның ақырғы өлімі; оның талантты жас ақын Вудвиллмен қарым-қатынасы Матильданың эмоционалдық кетіп қалуын немесе оның жалғыз өлімін болдырмайды. Романның басы оқырмандарға бұл оқиғаның Матильданың бірінші тұлғасында айтылып жатқанын және бұл әңгіме романының басында қойылған сұраққа жауап ретінде белгілі бір аудиторияға арналған екенін білдіреді: "Сіз маған жиі менің жалғыздық өмірінің себебін сұрадыңыз; менің көз жасым; және ең бастысы менің өткір және мейірімсіз үндеуім ". Оқырман тез арада Матильданың өлім аузында жатқанын біледі және бұл оның қараңғы құпия болып көрінетін нәрсені ашуының жалғыз себебі. Матильданың әңгімесі ең алдымен оның анасы мен әкесі арасындағы қарым-қатынасты және олардың бір-бірін қалай өскенін зерттейді. Матильданың анасы Диана мен оның әкесі балалық шақтағы достар еді; Матильданың әкесі өз анасының өлімінен кейін Дианадан жұбаныш тапты және екеуі көп ұзамай үйленді. Матильда, баяндаушы ретінде, Диананың Матильданың әкесі өзгеріп, оны неғұрлым жұмсақ және аз өзгермелі етіп өзгерткенін атап өтті. Алайда, Матильда некеден кейін бір жылдан аз уақыт өткен соң дүниеге келді, ал Диана туылғаннан кейін бірнеше күн өткен соң қайтыс болды, бұл оның әкесіне терең күйзеліске ұшырауға себеп болды. Оның әпкесі, Матильданың әпкесі, Англияға келіп, олармен бірге болып, Матильданы күтуге көмектесті, бірақ Матильданың әкесі, тіпті қызының көзін де көре алмай, әйелі қайтыс болғаннан кейін бір айдай уақыттан кейін кетіп қалды. Матильда Вудвиллге өзінің тәрбиесі, әпкесі тарапынан суық болса да, ешқашан немқұрайдылық танытпағанын айтады; ол уақытын кітаптармен және Шотландиядағы Лох-Ломондтағы әпкесі меншігінде серуендеумен өткізуді үйренді. Матильданың он алтыншы туған күні оның әпкесі Матильданың әкесінен қызымен көрісуге деген тілегін білдіретін хат алды. Матильда олардың бір-бірімен алғашқы үш айды бақытты деп сипаттаған, бірақ бұл алдымен Матильданың әпкесі қайтыс болған кезде, содан кейін екеуі Лондонға оралғаннан кейін Матильданың әкесі оған деген сүйіспеншілігін білдіргеннен кейін аяқталды. Аянға жету сәтінде Матильдаға күйеу жігіттер қызығушылық танытты, ол бұл күйеуінің көңілін қалт жібергенін байқады. Осы қараңғылық Матильдаға бір кезде танысқан әкесімен қайтару жолын ойластыруға түрткі болды. Ол одан өзін қоршаған ормандарда серуендеуге шақырады және осы серуенде ол өз алаңдаушылығын және қарым-қатынастарын қалпына келтіруді қалайтынын білдіреді. Әкесі оны "қасарысқан, тым асық" деп айыптаған. Алайда бұл оны тоқтатпады, ол ақырында оған қатысты өзінің құмарлығын мойындады. Матильданың әкесі есінен танып, ол үйіне қайтты. Әкесі келесі күні таңертең оған өзін тастап кететінін түсіндіріп, хат қалдырды, ол оның нақты ниеті өзін-өзі өлтіру екенін түсінді. Матильда оның соңынан еріп, бірақ өзін-өзі суға батыруын тоқтатуға тым кеш болды. Ол қайтыс болғаннан кейін біраз уақыт бойы Матильда қоғамға оралды, өйткені ол әкесіне тыйым салуға тырысқанда ауырып кетті. Алайда ол бұл қоғамда өмір сүре алмайтынын түсінеді. Сондықтан ешкім іздеп келмеу үшін өлімін жалғандайды. Матильда даладағы жалғызбасты үйге қоныстанды. Оның әр бірнеше күнде бір рет үйге келіп, күтім жасайтын қызметші қызы бар, бірақ одан басқа ол Вудвилл де ол жерде тұруға шешім қабылдағаннан кейін екі жыл өткенге дейін адаммен қарым-қатынас жасамады. Вудвилл өзінің сүйіктісі Элинорды және бір ақынды жоқтап қайғырып жүрді. Ол Матильдамен достық қарым-қатынас орнатты; Вудвилл Матильдадан неге ешқашан күлімсіремейтінін жиі сұрайды, бірақ ол бұл туралы егжей-тегжейлі айтпады. Бір күні Матильда Вудвиллге өздерінің қайғысын бірге аяқтап, өзін-өзі өлтіруді ұсынды. Вудвилл Матильданы бұл шешімнен аулақ етті, бірақ көп ұзамай ауру анасына қамқорлық жасау үшін шөптесінен кетуге мәжбүр болды. Матильда оның кетуінен кейін болашағын ойлайды, ал сазда жүргенде адасып, бір түнге сыртта ұйықтап қалады. Ол сыртта ұйықтап жатқанда жаңбыр жауады, үйіне қайтып келгеннен кейін ол қатты ауырады. Осы жағдайда Матильда өзінің өмір сүруіне көп уақыт қалмайтынын мойындаса да, өзінің қараңғы жүзін түс�...