Кіріспе
Шетия Джатака бойынша, Шеди елінің астанасы Сотиватинагара болған, ол Харивамсаның Суктиматипури және Махабхаратаның Суктисахуаясы (Вана Парва) сияқты. Эпос (Ади Парва) сондай-ақ, Чедінің астанасы Суктимати өзенінің жағасында орналасқан деседі, бұл Балаңгир ауданындағы Сухтел өзені. Осылайша, Калинга Харавеласының ата-бабалары Балаңгир ауданынан шыққан, өйткені олар Сухтел өзенімен суарылатын аумақты билеген, содан шығысқа қарай жылжып, б.з.д. I ғасырға қарай Калинганың иесі болған. Хатигумфа жазуында Харавела өз атасы ретінде Раджашри Васуды еске алады, ол, мүмкін, Чеди Корольдігінің негізін қалаушы Абхичандраның ұлы Васумен бірдей. Бұл Васу Махабхаратаның (Ади Парва) Упаричара Васуымен де салыстырылуы мүмкін, онда ол қазіргі Балаңгир және Субарнапур аудандарында билік еткен Чедилердің патшасы ретінде сипатталған. Балаңгир аймағы біздің заманымыздың I ғасырында Чедилердің билігінде болды, бірақ II ғасырда Гаутамипутра Сатакарни патшасы болған Сатаваханалардың иелігіне көшті. Ол философ досы Нагарджуна үшін По Ло Мо Ло Ки Ли немесе қазіргі Гандармардан төбелерімен сәйкес Парималагирда әсем вихара салдырған деседі.
According to Chetiya Jataka, the capital of the Chedi country was Sothivatinagara which is the same as Suktimatipuri of Harivamsa and Suktisahvaya of the Mahabharata (Vana Parva). The epic (Adi Parva) also states that the capital of the Chedis was situated on the bank of river Suktimati which is the Sukhtel river of Balangir district
Thus the ancestors of King of Kalinga Kharavela were from the Balangir district as they were ruling over the territory drained by the Sukhtel river in Balangir, wherefrom they advanced towards the east and became the master of Kalinga by the first century B. C. In the Hathigumpha inscription, Kharavela refers to one Rajashri Vasu as his ancestor, who is probably the same as Vasu, the son of Abhichandra, the founder of Chedi Kingdom. This Vasu may also be identified with Uparichara Vasu of the Mahabharata (Adi Parva) where hs is described as the King of the Chedis who were ruling in the modern district of Balangir and Subarnapur. Balangir region continued to be under the rule of Chedis during the first century AD but in the second century it came under the possession of the Satavahanas, whose king was Gautamiputra Satakarni. He is said to have built a magnificent vihara for his philosopher friend Nagarjuna on the Po Lo Mo Lo Ki Li or Parimalagir identified with the modern Gandharmardan hills.
Ерте тарих
Балаңгир ауданының ең ерте тарихы б.з.д. III ғасырға дейін жетеді. «Бхагавати Сутра» мен «Харивамша Пурана» бойынша, Махавир Дхарманы уағыздауды алғаш рет Наланда, Раджгриха, Пания Бхуми және Сиддхартхаграмада бастаған. Кейбір ғалымдардың (Д. С. Сыркар) пікірінше, Пунита Бхуми Одра Магадхи тілінде Пания Бхумидің синонимі болып табылады. Ол Пания Бхуми немесе қазіргі Нагпур болып табылатын Наголокамен бірдей, сондай-ақ Бхогапура, яғни қазіргі Бастар, Чхаттисгарх, Корапут, Калаханди және Одиша штатының Балаңгир ауданымен де байланысты. Балаңгир және Сонепур аудандарында табылған жазуларда Ашоканың б.з.д. 261 жылы Калингаға жасаған жорығы кезінде осы аймақ Атавика деп аталғаны айтылады. Қытай саяхатшысы Сюаньцзан біздің заманымыздың VII ғасырында қазіргі Пайкмалдағы По Ло Мо Ло Ки Ли монастырына келген. Сол кезде монастырьда галереялар мен биік залдар болған, залдар бес қабатқа бөлініп, әрқайсысында төрт аула орналасқан, ал ғибадатханаларда Будданың алтыннан жасалған толық мөлшердегі мүсіндері сақталған.
The Chinese pilgrim Xuanzang visited Po Lo Mo Lo Ki Li monastery at modern Paikmal in the seventh century AD. It was then having cloisters and lofty halls and those halls were arranged in five tiers each with four courts with temples containing life size gold images of Buddha
Utkal University Archaeology Prof. Dr. Sadasiva Pradhan excavated the Gumagad site under Gudvela block near the Tel river valley in Balangir district, where he found that a strategic military hub existed in the first century BC. It was set up by a king contemporary to king Kharavela. Four copper plates were also found at Terssingha village which speaks of the Tel valley civilisation. Those plates had information regarding the two capitals – Udayapur and Parbatadwaraka – which were under the rule of Rashtrakutas and local chieftains belonging to different clans. The Udayapur area, the capital of Rashtrakuta kings, who ruled in the valley, still does have standing structures and also the ruins. These are mostly found at Amathgad. Ruins of a medieval fort is also found there. According to eminent historian and epigraphist Sadananda Agrawal, copper plates were recently found in Kapsila village near Balangir. The found materials were three copper plates tied together by a circular ring and issued by a king named Khadgasimha. It has been dated to the eighth century AD and it informs about new rulers and history of the Tel valley civilization.
Уткал университетінің археология профессоры, доктор Садасива Прадан Балаңгир ауданындағы Тель өзені аңғарының жанындағы Гудвела аймағындағы Гумагдад жерін қазғанда б.з.д. I ғасырда стратегиялық әскери орталық болғанын анықтады. Ол Харавела патшаның замандасы болған патшаның бұйрығымен салынған. Терсинга ауылынан Тель аңғары өркениеті туралы ақпаратты қамтитын төрт мыс тақта табылды. Осы тақталарда Раштракуталар мен түрлі руларға жататын жергілікті басшылардың билігінде болған екі астана – Удайпур және Парбатадварака туралы мәліметтер келтірілген. Аңғарда билік құрған Раштракута патшаларының астанасы болған Удайпур аймағында қазірге дейін тұрған құрылыстар мен қираған ғимараттар сақталған. Олардың көп бөлігі Аматгадтан табылды. Сондай-ақ, ортағасырлық бекіністің қираған қалдықтары да табылған. Белгілі тарихшы және эпиграфист Садананда Агравалдың сөзіне сәйкес, жақында Балаңгирдің жанындағы Капсила ауылынан мыс тақталар табылған. Табылған материалдардың арасында дөңгелек сақинамен байланыстырылған үш мыс тақта болды, олар Хадагасимха есімді патша тарапынан шығарылған. Бұл жазба б.з. VIII ғасырына жатады және Тель аңғары өркениетінің тарихы мен жаңа билеушілер туралы ақпарат береді.
The Chinese pilgrim Xuanzang visited Po Lo Mo Lo Ki Li monastery at modern Paikmal in the seventh century AD. It was then having cloisters and lofty halls and those halls were arranged in five tiers each with four courts with temples containing life size gold images of Buddha
Utkal University Archaeology Prof. Dr. Sadasiva Pradhan excavated the Gumagad site under Gudvela block near the Tel river valley in Balangir district, where he found that a strategic military hub existed in the first century BC. It was set up by a king contemporary to king Kharavela. Four copper plates were also found at Terssingha village which speaks of the Tel valley civilisation. Those plates had information regarding the two capitals – Udayapur and Parbatadwaraka – which were under the rule of Rashtrakutas and local chieftains belonging to different clans. The Udayapur area, the capital of Rashtrakuta kings, who ruled in the valley, still does have standing structures and also the ruins. These are mostly found at Amathgad. Ruins of a medieval fort is also found there. According to eminent historian and epigraphist Sadananda Agrawal, copper plates were recently found in Kapsila village near Balangir. The found materials were three copper plates tied together by a circular ring and issued by a king named Khadgasimha. It has been dated to the eighth century AD and it informs about new rulers and history of the Tel valley civilization.
Тантрикалық білім орталығы
Балангир ауданындағы Ранипур Жхариал тарихи маңызы бар тағы бір жер. Тарихшылардың сөзіне қарағанда, бұл аймақ бүкіл Үндістанда Тантра Видьясымен мәшһүр болған. Сомаванши әулетінің патшалары мұнда біздің заманымыздың VIII-IX ғасырларына жататын көптеген храмдар салған. Айтуынша, бұл жердің ұзындығы шамамен жарты шақырым, ені төрттен бір шақырым болатын 200-ге жуық храмды қамтыған. Ең ірі тас храм – Сомешвар Шива, оны Маттамайура Шайвачарья Гагана Шива салған, ал храмның есік қуысында оның жазуы табылады. Ранипур Жхариалда 64 йогиниге арналған Гипаетраль храмдарының (жабық төбесі жоқ храмдар) Үндістандағы бес сирек ескерткішінің бірі орналасқан. Қалған үшеуі – Бхубанешвар қаласының жанындағы Хирапур, Джабалпур қаласының жанындағы Хаджурао және Бхерагат, сондай-ақ Лалитпур қаласының жанындағы Дудхай. Ранипур Жхариалдағы мүсіндер құмтастан жасалған. Ранипур Жхариалдың 64 йогини храмы әулеттік архитектурасымен ғана емес, діни маңызымен де танымал. Храмның ортасында үш бетті Натрадж Шиваның мүсіні орналасқан, ал оның айналасында әртүрлі поздағы 64 Йогини қасиетті әйелдерінің мүсіндері тізілген. Өкінішке орай, уақыттың әсерінен және күтімнің жоқтығынан қазірге дейін тек 48 Йогини сақталған.
Тәуелсіздікке дейінгі өнеркәсіптер тізімі
Қазір Балаңгир Одиша штатының ең дамымаған аудандарының бірі болса да, Одишамен қосылуға дейін жағдайы мұндай емес еді. Бұрынғы Патна мемлекеті 17 ғасырдың соңында өнеркәсіпті дамытуды бастаған Үндістандағы алғашқы мемлекеттердің бірі болды. Төменде Одишамен қосылуға дейінгі кезеңде жұмыс істеген өнеркәсіптердің тізімі келтірілген.
Мәдениет
Толығырақ "Косал" мақаласына жүгініңіз.
Халық билері
Бұл аймақтың ойынға құмар балалары "Чхиоллай", "Хумобаули" және "Даулигит" өлеңдерін шығарады, ал шағын жасөспірімдер "Саджани", "Чхата", "Даика", "Бхекани" өлеңдерін, мәңгі жастық "Расаркели", "Джайфул", "Маила Джада", "Баямана", "Гунчикута" және "Далхай" өлеңдерін жасайды. Еңбекті қадір тұтатын адам "Карма" мен "Жүмер" жырларын арнап, Вишвакарма құдайы мен "Карамашани" ана құдайына құлшылық етеді. Кез келген жағдайда, жұмыс істегенде немесе демалғанда, егін егуде, отырғызуда, астықты тазалауда, сабау кезінде, өкі арбасын немесе қайықты жүргізуде, мал жаюда, құдайларға табынуда, тойларда және қоғамдық шараларда әндер мен билер болады. Кәсіби әртістер Данд, Дангдада, Мудгада, Гумра, Садхана, Сабар – Сабарен, Дисдиго, Начина – Баджния, Сампарда және Санчар билерін орындайды. Олар кез келген жағдайға, кез келген уақытқа сай келеді, әртүрлі ырғақ пен ұйқасқа ие. Бұл халық билерінің көпшілігі музыка мен әндермен сүйемелденеді.
Білім
Орта ғасырлар кезеңінде кейбір брахман елді мекендері Сомавамси патшаларының қолдауымен дамыды. Бұл орталықтардың ішіндегі маңыздылары – Винитепура (қазіргі Бинка), Суварнапура (қазіргі Сонепур), Рояра (қазіргі Рохила), Ранипур, Джхариал сияқты жерлер. Мыс тақталар мен басқа археологиялық жағдайлардан мәлім болғандай, бұл жерлер орта ғасырларда мәдениеттің маңызды орталықтары болған. Чаухан патшаларының билігі тұсында санскрит білімі кеңінен қолдауға ие болды. Патна мемлекетінің ерте Чаухан билеушілерінің бірі, патша Вайжал Део, «Вайжал Чандрика» (сондай-ақ «Прабод Чандрика» деп те аталады) деген тамаша сөздікті құрастырды.
18 және 19 ғасырларда Балангир ауданында білімнің таралуы айтарлықтай болған жоқ. «Абадхана» деп аталатын саяхатшы мұғалімдер қалалар мен ауылдарда бастауыш сыныптар ашып, тек оқу, жазу және арифметиканы ғана оқытты. Ауылдық «патшалалар» ауыл тұрғындарымен ұсталып тұрылды, ал Абадханалар оқыту үшін жұмысқа алынды. Батыс білімі ауданға 19 ғасырдың соңында келді. 1894 жылы Балангир қаласында сол кездегі Махарадж Рамачандра ағылшын мектебін ашып, ағылшын тіліндегі білім беру енгізілді. Үндістан тәуелсіздік алған кезде Балангир ауданында 39 ұлдарға арналған және 4 қыздарға арналған орта мектеп, сондай-ақ 119 орта ағылшын мектебі, оның ішінде 11 қыздар мектебі болды. Орта мектептердегі оқушылардың жалпы саны 11 906 ұл және 1 550 қызды құрады.
Парламент мүшесі
Сангита Кумари Сингх Део (Бхаратӣя Джаната Партӣ (BJP))