Кіріспе

Иорданиялық палестиналық исламшы жазушы Әбу Мұхаммед әл-Мақдиси (أبو محمد المقدسي; 1959 жылы туған), немесе толықтай Әбу Мұхаммед Әсем әл-Мақдиси (أبو محمد عاصم المقدسي), – исламшы, иорданиялық палестиналық жазушы Әсем ибн Мұхаммед ибн Тахир әл-Барқауидің (عاصم بن محمد بن طاهر البرقاوي) қабылдаған есімі. Салафи джихади идеологы, ол бүгінгі радикалды исламның көптеген таралған тақырыптарын танымал етті, мысалы, әл-Уаля уә-ль-Бара' ұғымына берілген теологиялық серпін, Сауд Арабиясының патшалық отбасын діннен тайғандар деп бірінші болып жариялауы, демократияны дін деп санауы және оған сенгендердің діннен тайғанын айтуы. Бірақ ол, ең алдымен, иорданиялық джихадист Әбу Мусаб әл-Зарқауидің рухани ұстазы ретінде танымал, ол Ирактағы әл-Қаиданың алғашқы басшысы болды. Дегенмен, 2004 жылы Зарқауидің Ирактағы барлық шияларға қатысты тәкфир жариялауынан кейін Мақдиси мен Зарқауи арасында идеологиялық және әдістемелік дау пайда болды. Мақдиси шияларды нысанаға алуда сақтық танытып, Зарқауидің әдістері нәтижесіз болар алдында оның радикалды идеологиялық қозғалысын тоқтатуға тырысты. Мақдисидің жазбалары әлі де кең таралған; АҚШ Әскери академиясының Терроризмге қарсы күрес орталығы (USMA) жүргізген зерттеуде Мақдиси "қазіргі заманда өмір сүріп жатқан ең ықпалды джихади теоретигі" және "барлық өлшемдер бойынша, Мақдиси джихади зияткерлік кеңістіктегі негізгі идеолог" деген қорытынды жасады. Оның меншігіндегі "Таухид" джихадистік веб-сайты бар. Жастық шағында оның отбасы Кувейтке көшіп келді. Ол сондай-ақ "Тәкфир уә-ль-Хижра" мүшелерімен кездесіп, олардың экстремистік көзқарастарын жоққа шығаратын кітап жазды. 1992 жылы ол Иорданияға оралды. Ол Иордания үкіметін және ондағы адам жасаған заңдардың енгізілуін сынады. Ол сондай-ақ Сауд әулетін діннен тайғандар деп атаған және демократияны қабылдауды діннен тайғанын білдіретін алғашқы танымал ислам ғалымы болды. Оның ілімі көптеген ізбасарларды жинады, бұл оны Иордания үкіметінің назарына іліктірді, ол тұтқындалды және түрмеге қамалды. 1995–1999 жылдары ол әл-Зарқауимен бірге түрмеде отырды және ол әл-Зарқауиге күшті ықпал етіп, оның исламдық идеологиясын қалыптастырды. Олардың стратегиялық жоспарларын Фуад Хусейн өзінің "Әл-Зарқауи: Әл-Қаиданың екінші буыны" атты кітабында сипаттады. Түрмеден босатылғаннан кейін әл-Зарқауи Ауғанстанға кетті, ал Мақдиси Иорданияда қалды. Кейіннен ол Иорданиядағы американдық нысаналарға шабуыл жасауға қатысқандығы айыбымен қайтадан тұтқындалды. 2005 жылдың шілдесінде ол тағы босатылды, бірақ ол әл-Жазираға сұхбат бергеннен кейін қайтадан тұтқындалды. 2009 жылы ол өзін "жас экстремистердің оны жұмсақ деп айыптауына" қарсы қорғанып, Вест-Пойнттағы АҚШ Терроризмге қарсы күрес орталығының оны "қауіпті және ықпалды джихади теоретигі" деп танығандығын келтірді. Мақдиси мемлекеттік қауіпсіздікке қауіп төндіргені және Ауғанстанда соғысу үшін джихадистерді тартқандығы үшін Иордания түрмесінде бес жылға сотталды. 2014 жылдың маусым айында Иордания үкіметі оны Ирак және Левант Ислам мемлекетіне қарсылығы үшін босатты. 2014 жылдың 21 қыркүйегінде ол британдық тұтқын Алан Хеннингті босатуға шақырды. Әл-Мақдиси: "Хеннинг мұсылмандар басқаратын қайырымдылық ұйымымен жұмыс істеді, ол Сирия халқына көмек көрсету үшін бірнеше көмек конвойын жіберді. Оның сыйлығы ұрланып, өлтірілуіне бола ма? Оған алғыс айту керек. Біз (Ислам) мемлекетінен осы адамды (Хеннингті) және мұсылмандардың жеріне кіретін басқа да көмек көрсету топтарының қызметкерлерін шариғат заңдарына сәйкес қорғауға кепілдікпен босатуға шақырамыз", – деді ол. Мақдиси Йемен үкіметіне қарсы шииттік хуситтерге қарсы күресуге ниеттенгендерге хуситтерге қарсы соғыстан аулақ болу керектігін айтты, өйткені йемендіктер батысқа жақын үкіметке көмектеспеуі керек, ол құлатуға лайық.

Джихади қатынастары

Сауд Арабиясындағы байлық пен жеңілдік өмірін тастап, Сириядағы моджахедтермен бірге күресу үшін келген саудиялық экспат және діни ғалым доктор Абдулла әл-Мүхайсини, әл-Балави, Эйяд Кунейби, Тарек Абдулхалим, Хани әл-Сибай, Юсуф әл-Ахмед, Абдулазиз әл-Түрейфи, Сулейман әл-Улуан, Әбу Қатада әл-Филистин және Әбу Мұхаммед әл-Макдиси сияқты ислам ғалымдарын мақұлдады. Doğu Türkistan Bülteni Haber Ajansı Түркістан ислам партиясын Әбу Қатада, Абдул Разак әл-Махди, Мақдиси, Мухайсини және Айман әл-Завахири мақтағанын хабарлады. Мухайсини Әбу Мұхаммед әл-Мақдиси мен Әбу Қатаданы еске алды. Омар Әбдел Рахманның қазасына байланысты әл-Макдиси көңіл айтты. Тарик Әбділхалим "Хаят Тахрир әш-Шам" ұйымына Барқауи жасаған сынға наразылық білдірді. Тарик Барқауидің "Хаят" туралы мәлімдемесін сынады. HTS өкіліне әл-Макдиси шабуыл жасады, ал Барқауины Тарик сынға алды.

Демократия

Әл-Мақдиси өзінің "Демократия: Дін" атты кітабында демократияға қатысты көзқарасын былай түсіндірді: "Адамдар жасаған заңдарды, құдайдың заңдарының орнына қабылдау арқылы олар Алланың егемендігіне күдік келтіреді. Бұл – ширк [кәпірлік] және Аллаға қарсы жасалатын ең ауыр күнә. Өйткені осы заң шығарушылар Аллаға және Оның құдайлық заңына сенбейді, сондықтан әрбір мұсылманның олармен джихад арқылы күресуі парыз." Аль-Макдиси демократияны былай анықтайды: "Бұл социализм және коммунизм сияқты жақтастарды өзіне тартатын саяси философия. Осылайша ол Ислам сияқты нағыз діндермен бәсекелеседі. Шындығында, демократия оны іске асыратын механизмдерден де күшті, себебі егер халық өкілдерінен заңға ислами сипат беруді талап етсе, оларға бұл демократияға қайшы келеді деп жауап береді."