Кіріспе
Балтық немісі геологы Хайнц Кристиан Пандер, сондай-ақ Кристиан Генрих Пандер (Russian: Христиан Иванович Пандер; 24 шілде 1794 [е.с. 13 шілде 1794] – 22 қыркүйек 1865 [е.с. 10 қыркүйек 1865]) – Балтық немісі тегінен шыққан ресейлік биолог және эмбриолог.
Heinz Christian Pander, also Christian Heinrich Pander (Russian: Христиан Иванович Пандер; 24 July 1794 [O. S. 13 1794] – 22 September 1865 [O. S. 10 1865]) was a Russian biologist and embryologist of Baltic German origin.
Өмірбаян
1817 жылы Вюрцбург университетінен докторлық дәрежесін алды және бірнеше жыл (1827–1842) Риганың жанындағы Гауя өзенінің жағасындағы Карникава (Зарникау) мүлігінде ғылыми зерттеулермен айналысты. 1820 жылы ол Бохараға табиғатты зерттеуші ретінде ғылыми экспедицияға қатысты. 1826 жылы Санкт-Петербург ғылым академиясының толық мүшесі болып сайланды.
Зерттеу
Пандер балапанның эмбрионын зерттеп, оның ұрықтық қабаттарын (яғни, белгілі бір мүшелер жүйесін қалыптастыратын эмбриондағы үш ерекше аймақты) ашты. Осы табыстарының арқасында ол көптеген адамдар тарапынан "эмбриологияның негізін қалаушысы" деп есептеледі. Карл Эрнст фон Баер (1792-1876) Пандердің эмбриологиядағы жұмысын жалғастырып, ұрықтық қабаттар тұжырымын барлық омыртқалы жануарларға қатысты кеңейтті. Пандер палеонтология саласында да маңызды зерттеулер жүргізді, Балтық аймақтарының девон және силур геологиялық қабаттарынан табылған қазбаларды жан-жақты зерттеуімен белгілі болды. Оның осы кезеңдегі трилобиттерді зерттеуінің нәтижесінде канадалық палеонтолог Элькана Биллингс қолданған "пандериялық" деген сөз пайда болды. Пандер кондонттар деп аталатын алғашқы жаратылыстарды сипаттаған тұңғыш ғалым ретінде танылады. Бүгінде Пандер қоғамы – кондонттарды зерттеумен айналысатын палеонтологтар мен стратиграфтардың халықаралық бірлестігі. Санкт-Петербургте қайтыс болды.