Кіріспе
Христиандық теологиядағы түсінік – Иса Мәсіхтің құрбандығы ақы төлеу болды деген ілім. Ақы төлеу теориясы – христиандық теологиядағы адамзаттың күнәсін кешіру процесі қалай жүзеге асты деген теория. Осылайша, ол Иса Мәсіхтің өлімінің мәні мен салдарына түсінік берді. Бұл тарихи теориялардың бірі еді және көбінесе 4-11 ғасырлар аралығында танымал болды, бірақ соңғы кезде қолдауы азайды. Бұл идея алғашқы шіркеуде, әсіресе Оригеннің еңбектерінде пайда болды. Теория бойынша, Мәсіхтің өлімі – құрбандық ретінде, әдетте Шайтанға төленген ақы, адамзаттың мұраға алған күнәсінің салдарынан туған құлдық пен қарызын өтеу үшін болды.
the doctrine that Jesus Christ's sacrifice was a ransom
The ransom theory of atonement was a theory in Christian theology as to how the process of Atonement in Christianity had happened. It therefore accounted for the meaning and effect of the death of Jesus Christ. It was one of a number of historical theories, and was mostly popular between the 4th and 11th centuries, with little support in recent times. It originated in the early Church, particularly in the work of Origen. The theory teaches that the death of Christ was a ransom sacrifice, usually said to have been paid to Satan, in satisfaction for the bondage and debt on the souls of humanity as a result of inherited sin.
Төлем туралы Жаңа Келісім
Матай 20:28-де Иса: «Адам Ұлы көптеген адам үшін өмірін құнға салуға келді» дейді. 1 Тімотеге 2:6-да Исаның барлығы үшін құн төлеп, құрбан болғаны айтылған.
Шығыс шіркеуінде
Александриялық Ориген, Ниссалық Григорий және Гипполық Августин стандартты құтқару теориясына және Ұлы Василийдің литургиясына (Византиялық ғұрып бойынша жылына он рет тойланады) сай келетін көзқарастарды ұсынды. Бұл литургияда Мәсіх өлімге дейін құны төленген болып сипатталады. Басқа шіркеу әулиелері, мысалы, Грегорий Теолог, Мәсіхтің Шайтанға немесе кез келген жаман күшке құны ретінде берілгенін күшпен жоққа шығарды, бірақ ол Мәсіх құны болғанын ешқашан жоққа шығарған жоқ. Иерусалимдік Кирилл өз Катехизис сөздерінде Мәсіхтің құнының іс жүзінде Құдай Әкеге төленгенін айтады.
Рим-католик шіркеуінде
Католик шіркеуінің катехизисі, Рим католик шіркеуінің ресми ілімінің авторитеттік жинағы, Мәсіхтің Голгофада төлеген құнын "жалпы құтқарылу құпиясы" деп сипаттайды, бірақ оның кімге төленгені туралы немесе тіпті ол қандай да бір жаратылысқа төленгені туралы ешқандай мәлімдеме жасамайды.
Протестантизм
Реформация кезінде туындаған және Лютер мен Кальвин сияқты белгілі реформаторлар қорғаған баламалы көзқарас – жазаны өтеу арқылы алмастыру.
Лютерандық
Густаф Аулен (1879-1977), Швеция лютеран шіркеуінің епископы, құтқару теориясын құн төлеу ретінде емес, Мәсіхтің зұлымдық күштерінен жеңіс ретінде жаңаша түсіндірді.
Адвентизм
Адвентизмде Адам атаның Еден бағында жасаған күнәсі салдарынан барлық адамзат күнә мен өлімді мұраға алған деп саналады. Осы көзқарас бойынша, Құдайдың құдайлық заңы Адамның күнәсін тек бір кемел адамның құрбандық өлімі арқылы толық өтеуге болатынын талап етеді. Иса Мәсіхтің – "Соңғы Адамның" – құрбандығына сену күнәні өтеудің және өлімнен құтылудың жалғыз жолы деп есептеледі. Ехоба куәгерлері және Жетінші күндік адвентистер шіркеуі осы көзқарасты ұстанатын дін тобының ішінде.