Кіріспе

Лейпциг класындағы крейсерлер – Императорлық флоттың крейсерлері. Нюрнберг – Германияның Крайгсмарине үшін салынған жеңіл крейсер. Ол Нюрнберг қаласының атымен аталып, бір туыс кемесі – неміс крейсері Лейпциг болды. Нюрнберг кемесі 1934 жылы салынды, сол жылдың желтоқсан айында суға түсіріліп, 1935 жылдың қарашасында құрастырылды. Ол үш үш оқтық мұнажадан тұратын тоғыз зеңбірекпен қаруланды және Нюрнберг жылдамдығымен жүзе алды. Нюрнберг Крайгсмаринедегі ең ұзақ қызмет еткен ірі соғыс кемесі болды және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін белсенді қызметте болған жалғыз кеме болды, бірақ неміс теңіз күштерінде емес. 1930 жылдардың соңында Нюрнберг Испания азаматтық соғысы кезінде ешқандай үлкен оқиғаларсыз араласпау патрульдеріне қатысты. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін ол Германия жағалауында қорғаныс миналарын орнату үшін пайдаланылды. Содан кейін ол Солтүстік теңізде шабуылдық мина орналастырушыларды сүйемелдеді, 1939 жылдың желтоқсанында британдық суасты қайығымен торпедаланды. Содан кейін ол соғыстың қалған бөлігінде, 1942 жылдың қарашасынан 1943 жылдың сәуіріне дейін Норвегияға қысқа мерзімдік сапар жасағаннан басқа, Балтық теңізінде оқу кемесі ретінде пайдаланылды. 1945 жылдың қаңтарында ол Скагерракта мина салу міндеттеріне тағайындалды, бірақ отынның жетіспеуі бір ғана операцияға мүмкіндік берді. Соғыс аяқталғаннан кейін Нюрнбергті Корольдік теңіз күштері басып алды және соғыс өтемі ретінде Кеңес Одағына берді. 1945 жылдың желтоқсанында совет экипажы кемені иеленді, келесі айда Таллинге жеткізіп, онда ол «Адмирал Макаров» деп аталды. Ол Кеңес теңіз күштерінде, алдымен 8-ші флотта, содан кейін Кронштадтта оқу крейсері ретінде қызмет етті. 1960 жылы ол металл тескілеріне таратылды.

Дизайн

Нюрнбергтің жалпы ұзындығы ұзын, алғы жағындағы максималды сусынысы болды. Ол толық жүктемеде ауыстыруға болатын. Нюрнберг экипажы 25 офицер және 648 сарбаздан тұрды. Ол екі Heinkel He 60 гидросамолетін басқару үшін катапульт және кранмен жабдықталған, бірақ кейіннен олар Arado Ar 196 үлгілерімен ауыстырылды. Оның қозғалтқыш жүйесі екі бу турбинасы және төрт MAN екі тактілі дизельдік қозғалтқыштардан тұрды. Турбиналарға буды алты Marine типті, екі ұшталған, маймен жұмыс істейтін су түтік қазандықтары берді. Кеменің қозғалтқыш жүйесі максималды жылдамдық пен дизельдік қозғалтқыштарды ғана пайдалана отырып, шамамен ұзындықты қамтамасыз етті. Кемеде үш үштік мұнараға орнатылған тоғыз SK C/25 зеңбірегінен тұратын бас қаруы болды. Біреуі алдыңғы жағында, екеуі артқы жағында, барлығы орта сызықта орналасқан. Оларға 1080-дан 1500-ға дейін оқ-дәрі, әр зеңбірекке 120-дан 166-ға дейін снаряд берілді. Кеме сонымен қатар сегіз SK C/32 және сегіз SK C/30 зениттік зеңбіректермен, сондай-ақ бірнеше зениттік зеңбіректермен жабдықталған, бірақ соңғыларының саны оның қызмет ету кезеңінде өзгерді. Нюрнберг кемесінде орталық бөлігінде орналасқан төрт үштік торпедалық аппарат болды, оларға 24 торпеда берілді. Сондай-ақ, кеме 120 теңіз минасын тасымалдай алды. Кеменің орталық бөлігінде қалың броньды палуба және қалың броньды белдеу қорғады. Бақылау мұнарасының қабырғалары қалың болды.

Өзгерістер

Соғыс басталғаннан кейін кемеге магниттік миналардан қорғану үшін дегауссинг катушкасы орнатылды. 1942 жылы кеменің әуе шаруашылығы жабдығы мен кормалық торпедалық түтіктер алынып тасталды. Соғыс бойында оның радарлық құралдары жаңартылды; 1941 жылдың наурыз айында ол FuMO 21 радарымен жабдықталды, ал 1942 жылдың басында FuMO 25 радар жиынтығы орнатылды. Соңғысы – беткі нысаналарды және төмен ұшатын ұшақтарды жақын қашықтықта іздеуге арналған радар болды. FuMO 21 жиынтығы қысқа қашықтықтағы FuMO 63 Hohentwiel 50 сантиметрлік радарымен ауыстырылды. «Нюрнбергке» төрт Metox радарлық ескерту қабылдағышы орнатылды. Кеменің әуе шабуылына қарсы артиллериясы Екінші дүниежүзілік соғыс барысында жақсартылды. 1942 жылдың соңында армиялық үлгідегі 2 см Flakvierling төрттік орналымдары орнатылды, біреуі навигациялық көпірде, екіншісі кормалық бастия мұнарасының үстінде. 1944 жылдың мамыр айында теңіз күштері бірнеше Бофорс 40 мм зениттік пушкаларды орнатуды ұсынды, бірақ осы қарулардың көп бөлігі басқа мақсаттарға жұмсалды және тек екі пушка орнатылды. Біреуі көпірге, екіншісі катапульт болған жерге орнатылды. Екі теңіз үлгісіндегі Flakvierling қосылды; біреуі армиялық үлгіні кормалық бастия мұнарасының үстінде ауыстырды, ал екіншісі әуе шабуылына қарсы отты басқару пунктінің алдына орналастырылды. Армиялық үлгідегі Flakvierling-тер бас палубаға көшірілді. 1944 жылдың желтоқсан айында тағы бір жаңартылған әуе шабуылына қарсы жоспар ұсынылды, оған жаңа 3,7 см FlaK 43 зениттік пушкасы, одан сегіз, екі Flakvierling және он 2 см екі еселі орналымдар енгізу көзделді. Алайда, 1944 жылдың соңында Германиядағы соғыс жағдайы осы өзгерістерді жасауға мүмкіндік бермеді.

Қызмет тарихы

Нюрнберг 1934 жылы Кильдегі Deutsche Werke кеме жасау зауытында салынды. Ол 1934 жылы 6 желтоқсанда суға түсіріліп, бір жылдан кем уақыт ішінде аяқталып, 1935 жылы 2 қарашада қолданысқа берілді. Содан кейін, 1936 жылдың сәуір айына дейін Балтық теңізінде жұмыс істеді, одан кейін неміс крейсері Кёльн және неміс крейсері Лейпцигке қосылып, Атлант мұхитындағы оқу круизіне қатысты. Осы кезде ол неміс теңіз күштерінің барлау күштерінің флагманы атанды. Үш крейсер Балтық теңізіне қосымша маневрлер үшін қайта оралды. Нюрнберг 1936–1939 жылдардағы Испания азамат соғысы кезінде бейтараптық күзетуге қатысты. 1936 жылғы алғашқы орналасуында ол контрадмирал Герман Бёмнің туын көтерді. Соғыс барысында Нюрнберг Испания жағалауында төрт күзеттік миссияны жүзеге асырды, бірақ 1937 жылдың 16 шілдесінде Балеар аралдарының оңтүстігіндегі белгісіз суасты қайығының шабуылынан басқа, ешқандай соғыс күштерімен кездеспеді. 1937 жылдың қыркүйегінде Нюрнберг ауыр крейсерлер «Адмирал Граф Шпее» және «Дойчланд», жеңіл крейсерлер Лейпциг және «Карлсруэ», сондай-ақ бірнеше эсминецтермен бірге флоттық маневрлерге қатысты. 1938 жылдың алғашқы үш айы Балтық теңізінде өтті, содан кейін Нюрнберг кезекті жөндеуге кірді. Маусым айында Норвегияға оқу круизіне шығып, келесі айда Германияға оралды. Тамыз айында ол Кильде Адольф Гитлер мен Венгрия регенті Миклош Хорти үшін өткізілген флоттық парадқа қатысты. Нюрнберг 1939 жылдың наурыз айында аймақты басып алу үшін Мемельге жіберілген флотқа қосылды. Оккупацияны аяқтағаннан кейін Нюрнберг «Адмирал Граф Шпее», Лейпциг және Кёльнге қосылып, Жерорта теңізіне оқу круизіне шықты, онда бірнеше испан портына тоқтады. Май айында Германияға оралғаннан кейін Балтық теңізінде оқуын жалғастырды.

1939-1941 жылдар

1939 жылғы 1 қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, «Нюрнберг» поляк теңіз күштерінің Балтық теңізінен қашуына кедергі келтіру үшін блокадалық күштерге бекітілді. Неміс күш-жігеріне қарамастан, бірнеше польшалық эсминецтер мен су асты қайықтары Ұлыбританияға қашып, соғысты одан әрі жалғастырды. 3 қыркүйекте «Нюрнберг» және қалған крейсерлер Германияның жағалауын қорғау үшін Солтүстік теңізге қорғаныс миналарын орнатуға жіберілді. Ол қазан айында оқу-жаттығулар үшін Балтық теңізіне оралды. Келесі айда қайтадан Солтүстік теңізге жіберілді, онда британдық жағалауға мина орнатып жүрген эсминецтерді сүйемелдеуге кірісті. 4-6 желтоқсанда кеме Норвегиядағы Кристиансанд маңында миналау операциясын жүргізді. 13 желтоқсанда, британдық жағалауда мина орнатудан оралған эсминецтер тобын сүйемелдеп келе жатқанда, Корольдік теңіз күштерінің су асты қайығы неміс флотилиясына торпеда шабуылын жасады. «Нюрнбергке» қарай екі торпеданың іздері байқалды, сондықтан кеме олардан қашу үшін тізгінге бұрылды. Бір торпеда кеменің алдынан өтіп кетті, ал екіншісі мұрын бөлігіне тиді. «Нюрнберг» зақымды тексеру үшін жылдамдығын азайтты, сол кезде сол жақта тағы үш торпеданың іздері көрінді. Кеме дереу толық жылдамдыққа көтеріліп, оң жаққа бұрылды; торпедалар крейсердің қызыл іздерінен жарылды. Соққыдан кейін кемеде аз ғана су жиналды және зақым шеккені аз болды, бірақ герметикалық бөлімдері сақталды. Неміс теңізшілері «Salmon» су асты қайығын байқап, «Нюрнбергтің» артқы басты мұнарасымен қысқаша атысты жүргізді, бірақ нәтиже болмады. Содан кейін «Нюрнберг» жылдамдықпен жүріп, портқа бет бұрды. 14 желтоқсанда Германияға қайтып бара жатқанда, «Лейпциг» және «Нюрнбергке» британдықтар тағы да шабуыл жасады. Корольдік әуе күштері (RAF) «Salmon» су асты қайығының да зақымдаған «Нюрнберг» және «Лейпцигке» қарсы шабуыл жасады. No. 99 эскадрильясынан шамамен 20 «Викерс Веллингтон» бомбалаушы ұшағы II. [[Люфтваффе ұйымы (1933–45)#Jagdgeschwader 77 (JG 77—77-ші истребитель эскадрильясы) тобының 2-ші тобы]], оберстлейтенант Карл Альфред Шумахердің басшылығымен, Спикероог және Вангероог аймағында кездестірілді. RAF бомбалаушылары крейсерлерге одан әрі зақым келтіре алмады, өйткені JG 77 ұшқыштары жеті бомбалаушы ұшақты түсіргенін және біреуін күмәнді деп мәлімдеді, оның ішінде унтер-офицер Герберт Кутшаның да үлесі болды. RAF деректері бойынша, шабуыл кезінде алты бомбалаушы ұшақ жоғалды. Сол күні су асты қайығы зақымдалған крейсерге тағы да сәтсіз шабуыл жасады, одан кейін ол Брунсбюттельдегі Киль каналына кірді. Кильге келгеннен кейін «Нюрнберг» Deutsche Werke кеме құрылыс зауытында жөндеуге кірісті, ол 1940 жылғы сәуір айына дейін жалғасты. 1940 жылғы маусым айының басында «Нюрнбергтің» командирі, капитан зур Зее (KzS) Отто Клюбер, кеме «Юно» операциясына қатыспайтынын естіді, ол «Гнейзенау» және «Шарнхорст» неміс линкорларының шабуылы болды. Оның орнына, ол Норвегияға жіберілді, 10 маусымда Кильден «Фальке» және «Ягуар» неміс торпедалық қайықтарының сүйемелдеуімен шықты. 12 маусымда торпедалық қайықтар отын алу үшін Ставангерге жіберілді, ал «Нюрнберг» аймақта кездесуі мүмкін су асты қайықтарынан қашу үшін зигзаг жолмен жүрді. Келесі күні 2-ші мина тазалаушы флотилиясы Тронхейм маңында күзетуді өз мойнына алды. 17 маусымда «Нюрнберг» келесі айға базасы болатын Нарвикке жетті. Осы кезеңде оның Arado Ar 196 гидросамолеттарының бірі британдық су асты қайығына сәтсіз шабуыл жасады. Бұл кеме Норвегияда болған кезде көрген жалғыз оқиға болды. 25 шілдеде «Нюрнберг» және бірнеше эсминецтер мен торпедалық қайықтар британдық су асты қайығы торпедалаған зақымдалған «Гнейзенау» линкорын Норвегияның Тронхейм қаласынан Киль қаласына алып барды. Флотилия 28 шілдеде Кильге келді. 8 тамызда KzS Лео Крейш кеменің командирі ретінде Клюберді алмастырды. «Нюрнберг» жылдың қалған бөлігін Балтық теңізінде өткізді. Италиялық адмирал Мавагини қыркүйек айында Готенхафенде кемеге барды. Қазан және қараша айларында Deutsche Werke зауытында қысқа жөндеу жұмыстары жүргізілді.

1941-1945 жылдар

1941 жылғы 15 ақпанда ол оқу крейсері ретінде қайта жіктеліп, қалған жеңіл крейсерлермен бірге Флоттың оқу эскадрильясына тағайындалды. Бұл кемелер Атлантика шайқасына дайындалу үшін қарқынды дамып келе жатқан U-көмектері үшін экипаждарды даярлауға міндеттелді. Осы кезеңнің басында оның көптеген теңізшілері U-көмек флотына ауыстырылды. 1941 жылғы маусымда Кеңес Одағымен соғыс басталғаннан кейін «Нюрнберг» Балтық флотына қайта тағайындалды, ол жаңа «Тирпиц» неміс линкорына бағындырылды. Кеңес Балтық флотының шабуылға шығуға ниеті болмағандықтан, неміс кемелері таратылды. «Нюрнберг» жыл соңына дейін оқу міндеттерін орындауға қайта оралды. 1942 жылғы қаңтарда тағы бір жөндеу жұмыстары жүргізілді. Осы кезеңде оның авиациялық жабдықтары мен кормалық торпедалық түтікшелері алынып тасталды, ал жеңіл зениттік қару-жарағы күшейтілді. Одақтас әуе шабуылы салдарынан кейбір зақымдар келді, ол 23 тамызға дейін қызметке оралуын кешіктірді. Одан кейін қазан айына дейін теңізде сынақ жүргізілді, содан кейін Норвегияға жөнелтілді. 11 қарашада «Нюрнберг» Готенхафеннен Тронхеймге бағыт алды. Ол 18 қарашада сол жерге жетіп, 2 желтоқсанда Нарвиктің сыртындағы Боген шығанағына ауысқанға дейін сол жерде қалды. Сол жерде ол «Тирпицке» бағытталған флотқа қосылды. Осы кезеңде «Нюрнберг» ешқандай әрекетке қатыспады. 1943 жылғы 27 сәуірде «Нюрнберг» Нарвиктен Тронхейм арқылы неміс суларына қарай жол тартты. 3 мамырда Кильге келгеннен кейін оның машиналары күрделі жөндеуден өтті. Май айының соңында жұмысты аяқтағаннан кейін ол Балтық теңізіндегі оқу эскадрильясына тағайындалды. Ұдайы экипаж алмасу кемені өте төмен дайындық деңгейінде ұстады. Ол 1944 жылға дейін осы міндетте болды, бірақ ешқандай әрекетке қатыспады. Ол, оқу эскадрильясының көптеген кемелері сияқты, шығыс майданында шегінетін неміс армиясын қолдаған жағалаудағы артиллериялық бөлімдерге тағайындалмады. 1945 жылдың басында ол Скагерракта мина қою міндетіне тағайындалды және Норвегияның Осло қаласында орналасқан. Ол 13 қаңтарда «Титус» операциясы бойынша мина қою операциясын ғана аяқтады. Операцияға тағайындалған күштерге екі эсминец, екі торпедалық кеме және мина қоятын кеме кірді; «Нюрнбергтің» өзі 130 мина тасыды. Жанармайдың жетіспеуі одан әрі операциялар жүргізуге мүмкіндік бермеді. 24 қаңтарда ол Копенгагенге бағыт алды, онда соғыс аяқталғанға дейін қалды, өйткені оның бортында тек синтетикалық отын ғана болды. 1945 жылғы 5 мамырда ол атысты тоқтату туралы бұйрық алды, ал 22 мамырда британдық крейсерлер «Нюрнбергті» қабылдау үшін келді.

Соғыстан кейінгі қызмет

24 мамырда «Нюрнберг» және ауыр крейсер «Неміс крейсері Принц Юген» «Девоншир», «Дидо» және бірнеше басқа әскери кемелердің сүйемелдеуімен Копенгагеннен шықты. Флотилия 28 мамырда Вильгельмсхавенге жетті, ал неміс кемелері Потсдам конференциясында олардың тағдыры шешілгенге дейін сол жерде қалды. Одақтастар соңында «Нюрнбергті» Кеңес Одағына беруге келісті. Немістердің 1919 жылғыдай кемелерін батыруына жол бермеу үшін одақтастар 19 желтоқсанда «Нюрнберг» құрғақ докта тұрғанда кемелерді ресми түрде иеленді. Сол күні кемеге совет экипажы келді. 2 қаңтарда кеңестік тарап қолға түскен әскери кемелерін, соның ішінде нысаналық кеме, «Гессеннің» радиобақылау кемесі [[SMS V185]], эсминец [[неміс эсминец Z15 Эрих Штайнбринк]], және торпедалық катерлер T33 және T107 қазіргі Латвиядағы Либауға жеткізді. Кеңес Әскери-теңіз күштері Либауға келгеннен кейін кемені мұқият тексерді. Крейсердің аты кейін «Адмирал Макаров» деп өзгертіліп, Таллинде орналасқан 8-ші флотқа бекітілді. 1948 жылдың соңында вице-адмирал Ф. В. Зозуля басқаратын 8-ші флоттың флагманы болды. 1950 жылдардың басында үш жаңа кеме пайдалануға берілді, бұл Кеңес Әскери-теңіз күштерін «Адмирал Макаровты» жедел міндеттерден алуға мәжбүр етті. 1954 жылдың ортасында ол Кронштадттағы жаттығу крейсері ретінде қызметке қайта оралды. Осы кезеңде оның көптеген жеңіл әуеге қарсы қарулары алынып тасталды және жаңа радарлар орнатылды. Оның соңғы тағдыры белгісіз; ол 1959 жылдың мамырында қызметтен шығарылған болуы мүмкін, және кейіннен, шамамен 1960 жылдың ортасында, жаратылды. Дегенмен, ол «Кригсмарине» әскери кемелерінің ең ұзақ сақталған ірі кемесі болды және соғыс аяқталғаннан кейін белсенді қызметте болған жалғыз кеме еді.