Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чағчаран (Dari/Pashto: چغچران), сонымен қатар Фирозкох (Dari/Pashto: فیروزکوه) деп аталады, Ауғанстанның орталық бөлігіндегі қала және аудан, Гор провинциясының астанасы болып табылады. Ол Хари өзенінің оңтүстік жағында, теңіз деңгейінен 2230 метр биіктікте орналасқан. Чағчаран батысқа қарай Гератпен (Паропамиз тауларының оңтүстік беткейімен (Селселех е Сафид Кух) және шығысқа қарай Кабулмен ұзын тас жолмен байланысады. Қаланың Чағчаран әуежайы бар. Чағчаранның халқы шамамен 15 000 адамды құрайды, олардың көпшілігі дари және пушту тілдерінде сөйлейді. Дегенмен, соңғы мәліметтер 2015 жылы халық саны 31 266 адамды көрсетті. Оның 1 ауданы бар және жалпы жер ауданы 2614 гектарды құрайды. Қаладағы тұрғын үйлердің жалпы саны 3474.
Chaghcharān (Dari/Pashto: چغچران), also called Firozkoh (Dari/Pashto: فیروزکوه), is a town and district in central Afghanistan, which serves as the capital of Ghor Province. It is located on the southern side of the Hari River, at an altitude of 2,230 m above sea level. Chaghcharan is linked by a long highway with Herat to the west (following the south side of Paropamisus Mountains (Selseleh ye Safīd Kūh)), and a long highway with Kabul to the east. The town has an airport called Chaghcharan Airport. Chaghcharan has a population of roughly 15,000 who are mostly Dari and Pashto speakers. However the recent data showed a population of 31,266 (in 2015). It has 1 district and a total land area of 2,614 Hectares. The total number of dwellings in the city are 3,474.
Орта ғасырлар
Ислам діні келгенге дейін аймақ тұрғындары түрлі діндерді ұстанған, оның ішінде зороастризм, буддизм және индуизм. Газни сұлтаны Махмудтың Ауғанстанды жаулауы 10 ғасырда өтті. 12 ғасырда Газнавилер жеңілгеннен кейін, аймақ жергілікті Гур әулетінің билігіне көшті. Гур әулетінің жазғы астанасы Фирозкох жақын жерде орналасқан еді, және олар сол жерде Жам мұнарасын салды. Бүгінде Жам мұнарасы ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енген. 13 ғасырда Гор аймағына моңғол әскері шапты, олар Фирозкохты қиратты, бірақ Жам мұнарасына еш нәрсе істемеді. Содан кейін ол 14 ғасырда Тимур басып алғанға дейін Ілханаттың билігінде болды. Шахшаран 16 ғасырғы Бабурнамада есіммен аталады, онда 1507 жылдың басында Кабулға жолға шыққан Бабурдың сапары сипатталған. Бұл қала Гарджистан аймағында, Герат, Гор және Газни қалаларының арасында орналасқан.
Prior to the arrival of Islam the region's inhabitants practiced various different religions including Zoroastrianism, Buddhism, Hinduism. The Islamic conquest of Afghanistan by Sultan Mahmud of Ghazni took place in the 10th century. After the defeat of the Ghaznavids in the 12th century the area came under the control of the local Ghurid dynasty of Ghor. The Ghurid Dynasty had its summer capital, Firozkoh nearby and they constructed the Minaret of Jam there. Today the Minaret of Jam is a UNESCO World Heritage Site. In the 13th century, the Ghor region was invaded by the Mongol army who destroyed Firozkoh but left the Minaret of Jam intact. It was then ruled by the Ilkhanate until Timur conquered it in the 14th century. Chakhcherān is mentioned by name in the 16th century Baburnama, describing Babur's visit in early 1507 while on his journey to Kabul. It was a town located in the Gharjistan region, between Herat, Ghor, and Ghazni.
Қазіргі заман
2004 жылы қалада тәуелсіз FM радиостанциясы (парсы тілінде: راديو صداي صلح немесе Voice of Peace Radio) эфирге шықты, бұл Ауғанстанның осы аймағындағы алғашқы тәуелсіз бұқаралық ақпарат құралы болды. 2005 жылдың маусым айында Халықаралық қауіпсіздікке көмектесу күштері (ISAF) литвалықтар жетекшілігімен провинциялық қайта құру тобын құрды, онда хорват, даниялық, американдық, украиндық, исланд және грузин әскерлері де қызмет етті. 2020 жылдың 14 мамырында талибандар Шағчарандағы бақылау-тексеру бекетіне шабуыл жасап, үш ауған сарбазын өлтіріп, тағы 11 сарбазды тұтқынға алды. 2021 жылдың тамызында Шағчаран талибандар басып алды, бұл 2021 жылғы талибандардың жалпы шабуылының бөлігі ретінде талибандар басып алған он алтыншы провинциялық орталық болды.
In 2004, an independent FM radio station (Persian: راديو صداي صلح or Voice of Peace Radio) came on air in the town, the first independent media in this part of Afghanistan. In June 2005, the International Security Assistance Force (ISAF) established a Lithuanian led Provincial Reconstruction Team in which Croatian, Danish, American, Ukrainian, Icelandic, and Georgian troops also served. On 14 May 2020, the Taliban attacked a checkpoint in Chaghcharan, killing three Afghan soldiers and taking 11 others captive. In August 2021, Chaghcharan was seized by Taliban fighters, became the sixteenth provincial capital to be seized by Taliban as part of wider 2021 Taliban offensive.
Демография
2020 жылы Шағчаранның жалпы халқы 150 982 адамды құрады. Оның ішінде 7 918 адам қалалық аймақта, ал қалғаны айналасындағы ауылдық жерлерде тұрады. Шағчаранның басты тұрғындары - тажиктер, ал пуштундар мен хазаралар азшылықты құрайды.
The population of Chaghcharan was reported in 2020 as 150,982 total. Of this, 7,918 reside in the urban area and the remaining in the surrounding countryside. The main inhabitants of Chaghcharan are Tajiks, with Pashtuns and Hazaras being the minority.
Жерді пайдалану
Шағшархан (Ферозкох) Ауғанстанның орталық аймағында орналасқан. Одан батысқа қарай Гератқа дейін 380 шақырым, ал шығысқа қарай Кабулға шамамен осы қашықтықта тас жол салынған. Ферозкох – Шыңғыс хан мен моңғолдар заманына дейін салынған ежелгі қала. Ферозкох ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығымен әйгілі.
Chaghcharan (Ferozkoh) is located at the central region of Afghanistan connected by a highway 380 km West to Herat and about the same East to Kabul. Ferozkoh is an ancient city that dates back to Genghis Khan and Mongols. Ferozkoh is famous for agriculture and animal husbandry.
Көлік
2015 жылдың тамызынан бастап, Хари өзенінен солтүстік-батысқа қарай, Шагчаран қаласынан бір миль солтүстік-шығыста орналасқан Шагчаран әуежайы Кабул және Гератқа жүйелі рейстерді жүзеге асырып келді. Алайда, 2016 жылдың қаңтарынан бастап коммерциялық операторлар жүйелі рейстер ұсынуын тоқтатты, нәтижесінде Біріккен Ұлттар Ұйымының гуманитарлық әуе қызметі (UNHAS) ғана Шагчаран әуежайын пайдаланатын болды, олар Кабул және Гератқа рейстер жасады. Шагчараннан басталатын басты жол батысқа Гератқа, ал шығысқа Кабулға қарай жүреді. Қатты ауа райының салдарынан қыс айларында жол жиі жабылады, тіпті жазда да Шагчараннан Кабулға дейін үш күн бойы сапар жасауға болады.
As of August 2015, Chaghcharan Airport, located northwest of the Hari River, one mile northeast of Chaghcharan, had regularly scheduled flights to Kabul and Herat. However, as of January 2016 commercial operators no longer offer scheduled flights, leaving the United Nations Humanitarian Air Service (UNHAS) as the only user of Chaghcharan Airport with flights to Kabul and Herat. The main road from Changhcharan runs toward Herat in the west and Kabul in the east. Due to severe weather, the road is often closed during winter and even in summer it can take three full days to drive from Chagcharan to Kabul.
Экономика
Ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы Ғор провинциясының басты экономикалық салалары болып табылады.
Agriculture and animal husbandry are the primary economic activities in Ghor Province.
Климат
Шағчаранда жаз айларында жылы, ылғалды континенттік климат (Кёппен Dsb) басым, қыстары қарлы, ал жаздары жылы және құрғақ болады. Жауын-шашын мөлшері аз, көбінесе қыс және көктем айларында жауады.
Chaghcharan has a warm summer humid continental climate (Köppen Dsb), with snowy winters and warm, dry summers. Precipitation is low, and mostly falls in winter and spring.