Кіріспе

Американдық сәулетші Гридли Джеймс Фокс Брайант (29 тамыз 1816 – 8 маусым 1899), көбінесе Г. Дж. Ф. Брайант деп аталады, Бостондық сәулетші, құрылысшы және өнеркәсіптік инженер, оның жобалары «[Бостон] мен Жаңа Англияда сәулет кәсібіне басымдық жасады». Жаңа Англияның ең ықпалды сәулетшілерінің бірі, ол Америка Құрама Штаттарында тапсырыс бойынша үйлерді, мемлекеттік ғимараттарды, шіркеулерді, мектептерді және жеке тұрғын үйлерді жобалады және Бостон элитасының арасында танымал болды. Оның ең танымал жобалары – АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы көптеген университеттердегі негізгі ғимараттар, соның ішінде Тафтс колледжі, Бейтс колледжі және Гарвард колледжі. Америкадағы заманауи сәулеттің пионері болған ол, мансабының шарықталу кезеңінде Жаңа Англияда ең көп тапсырыс алды. Сонымен қатар, ол Бостон тарихындағы ең көп тапсырыс алған сәулетші. Массачусетс штатының тумасы, оның жас өміріне әкесінің құрылыс инженерлігіндегі жұмысы зор әсер етті. Оның әкесі, Гридли Брайант, АҚШ-тағы алғашқы рұқсат етілген теміржол – Granite Railway-ді салды. Кіші Брайант сәулет саласында формалды білім алмады, бірақ өнеркәсіптік инженерлік, құрылыс талдауы және ғимарат дизайнын өзіне-өзі үйретті. Брайанттың алғашқы бейресми ұстазы Александр Паррис болды, ол оны неоклассикалық дизайнмен және Екінші Империя архитектуралық үлгілерімен таныстырды. Оның өзі құрған «Брайант және әріптестері» фирмасы Жаңа Англиядағы ең таңдаулы және танымал сәулет фирмаларының бірі болды. Брайант жоғары жеке немесе қоғамдық құндылықты қамтамасыз ететін, немесе оған жеткілікті төлем жасалған жағдайда, көбінесе «күлкілідей қымбат» деп сипатталатын мекемелерді жобалады. Ол Лондонның «The Builder» журналында жарияланған алғашқы сәулетші болды. Оның үш жобасы рекордтық түрде жарияланды. Мұндай жарияланым оны көпшілік назарына іліктіріп, қымбат және ірі тапсырыстар алуға мүмкіндік берді.

Ерте өмір және білім

Брайант Массачусетс штатының Сцитуат қаласында Мария Уиншип Фокс пен теміржол саласындағы белгілі пионер Гридли Брайанттың отбасында дүниеге келді. Жастық шағында Брайант Мэн штатының Гарднер қаласына көшіп, орта білімін Гарднер лицейінде алды. Ол математика және инженерияны оқып, кейін әкесінің инженерлік кеңсесіне жұмысқа орналасты. Орта мектеп оқуынан бөлек, ол жергілікті литографтар мен суретшілерде дизайн және көркемдік өңдеулермен тәжірибе жасау үшін стажировкадан өтті.

Ерте мансап

Брайанттың мансабы туған қаласы Бостон, Массачусетс штатында, көш басқан сәулетшілердің саны аз болған кезде басталды, және ол кәсіби салада коммерциялық табыс табу үшін күресті. Осыған байланысты, архитектура саласындағы формалды білім мен оқуға мүмкіндік болмады, сондықтан оның құрылысқа деген құштарлығы оны ерте жасында ғимараттарды жобалауды және құрылысты талдауды өздігінен үйренуге итерді. Америка Сәулетшілер Институты құрыла бастағанмен, ол болашақ сәулетшілерді реттелген құрылыс жүргізуге және тиісті лицензия алуға шақырды, бірақ жас Брайант бұл талаптарды қабылдамады. Брайант шетелге ешқашан саяхаттамаса да, Еуропаның, әсіресе Лондон мен Париждің архитектуралық тәжірибелерін көп оқыды. Элизе сарайында көрініс тапқан Екінші Империя стиліндегі архитектуралық дизайн оның кейінгі жобаларында маңызды рөл атқарды. Ол бостондық сәулетші Александр Парриспен бейресми оқудан өтті, ол оны неоклассикалық дизайнмен және Екінші Империя архитектуралық үлгілерін қолданумен таныстырды. Парриспен алған білімі, неоклассицизмге негізделген, оның алғашқы жобаларында маңызды рөл атқарды. Бастапқыда студент ретінде жұмыс істеген ол, Парристің жаңа ашылған архитектура фирмасының мүшесі болды. Оның алғашқы жетістігі – 1830-шы жылдардың басында Оңтүстік Бостондағы Бродвей жинақ банкінің жобасы. Брайант Роджер Б. Ридтің «реттелмеген құрылыс» деп атаған дәуірінде өркендеді, онда «шеберлік дәстүрлері машина дәуірінің өнімдерімен ауыстырылды». Ол Жаңа Англияда ғимараттар салудың жаңа үлгісін жасады. Карьерасының басында ол Бостон аймағындағы ғимараттардың дизайны мен құрылысын монополиялауға тырысқан ірі фирмалардың бәсекелестігіне тап болды. Жобалаушы ретінде ол қаладағы бұрыннан бар ғимараттарға шағын қосымшалар мен жөндеулер жасады және бәсекелестік ортада өзіне орын табу үшін күресті. 21 жасында, экономикалық дағдарыс кезінде, ол «Брайант және әріптестері» деп аталатын жеке архитектура фирмасын құрды.

Брайант және серіктестері

Брайантқа тағылатын жалпы айып – ол архитектура өнерін өз жобаларының коммерциялық сәттілігінен жоғары қойды, бұл оның жаңадан құрылған практикасына кері әсер етті. Ол клиенттің тілегін құрылыс және жобалау кезінде әрқашан бірінші орынға қою қажеттігін түсінгендіктен, "қоғам үшін үлкен эстетикалық құндылығы бар құрылыс тұрғызу мақсатымен клиентті жоспарлағаннан артық шығынға баруға жиі көндірді". Оның фирмасы салыстырмалы түрде жаңа болғанмен және бастапқы қаржысы болғандықтан, ол жұмыс істеді және жиі қаланың жүздеген суретшілерімен ынтымақтастықпен жұмыс істеді. Брайанттың ерекше ерекшелігі – ғимараттар мен олардың техникалық талаптарын дайындау үшін көптеген суретшілерді жұмысқа алудың экономикалық тиімділігі төмен болғандықтан, ол ғимараттың қалай салынуы керектігін егжей-тегжейлі және ұзақ жазбаша түсіндірмелер жасады. Оның фирмасы өмір бойы мыңдаған суретшілерді пайдаланды және АҚШ-та бұрын-соңды болмаған құрылыс қарқынына үлес қосты. Дегенмен, оның жобалары жоғары құнды жобаларға, яғни жеке, қоғамдық құндылығы жоғары немесе жеткілікті сыйақысы бар жобаларға арналды. Оның фирмасы көбінесе штаттан тыс жұмыс істегендіктен, ол елдің басқа аймақтарында болған кезде фирманың жұмысына басшылық ете алды, бұл қаржылық табыстың өсуіне әсер етті. Ол орта мектепте үйренген литографияны өз фирмаларын және олардың жобаларын жарнамалау үшін, клиенттер мен демеушілерді тарту үшін пайдаланды. Ол Бостон қаласында өзінің жұмысын жарнамалау үшін түрлі-түсті жарнамаларды қолданған алғашқы адамдардың бірі болды, бұл одан да көп қаржылық табысқа себеп болды.

Ынтымақтастықтар

Брайант фирмасы серіктес ретінде Александр Райс Эсти, Эдвард Х. Кендалл, Альберт Курриер, Уилфред Э. Мансур, Артур Гилман және Луис П. Роджерс сияқты танымал сәулетшілерді шақырды. Ол Альберт Курриермен бірге Адроскоггин округінің соты мен түрмесін салды, ол кезде Мэн штатындағы ең ірі сот-түрме кешені болды. 1859 жылы Мансурмен бірлесіп Арусток округінің соты мен түрмесін, Мэн штатындағы ең үлкен сот кешенін салды. 1862 жылы Гилманмен бірге Бостонның Ескі қалалық үйін жобалап, кейіннен салдырды, ол АҚШ-та француздық Екінші Империя стилінде салынған алғашқы ғимараттардың бірі болды. 1869 жылы ол Роджерспен Глостер қалалық үйін салуға бірлесіп жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Джон Хаббард Стержиспен бірнеше сәнді жеке үйлерде жұмыс істеді.

Алғашқы комиссиялар

Брайанттың Американың оңтүстігіндегі жалғыз белгілі жұмысы – 1840 жылдары Солтүстік Каролина штатының Нортгемптон округінде Генри Кинг Бургвин үшін салынған Торнбери плантациялық үйі. Артур Гилманмен бірге Брайанттың фирмасы Бостонның Бэк-Бэйінің торлы жоспарын жасады, ол 1850-ші жылдардың соңында жүзеге асырылды. Брайанттың жобалаған ғимараттары көп болғандықтан, Бостондағы практикасы "Брайант комиссиясы" деп аталды. Оның ең ірі тапсырыстары муниципалитеттер мен штат үкіметтерінен түсті, онда ол Джон Хаббард Стержиспен жиі жұмыс істеді, әсіресе 1860 жылдардағы жоғары деңгейдегі жобаларда. Осы кезеңде Брайант Жаңа Англиядағы ең көп тапсырыс алған сәулетші болды. Сонымен қатар, ол Бостон тарихындағы ең көп тапсырыс алған сәулетші. Оның көптеген университеттерінің ғимараттарында жалғақ жасыл түсті қоңырау мұнаралары, ғимараттардың шатырлары мен төбелері бар. Мұндай тәжірибе 18 ғасырдағы Филадельфиядағы Тәуелсіздік сарайына (Independence Hall) дейін жетеді. Оның көптеген университеттерінің ғимараттары грузин стилінде салынған, ағаштан және кеспе тақтайлардан тұрғызылған, олардың бағаналары ағаштан жасалған және үлкен токарлық станокта өңделген. Брайант сонымен қатар көптеген кампустық ғимараттарды жобалады, олардың сыртқы қабырғалары қызыл кірпішпен қапталған, грузин стилінде, қызыл баспа есіктерімен және қараңғыланған қырқаларымен ерекшеленеді. Бұған қоса, Брайант салған барлық академиялық ғимараттарда готикалық стильдің ықпалын да көруге болады.

Өлім

Брайант 1899 жылдың 8 маусымында Массачусетс штатындағы Бостон қаласындағы үйінде қайтыс болды. Ол 1839 жылдың 9 қыркүйегінде үйленген Луиза Брайанттың күйеуі еді. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі өсиеті бойынша үйіндегі кабинеттегі барлық кітаптары мен суреттерін жинап, үйін өртеп жіберді.

Брайант жобалаған немесе оған әсер еткен ғимараттар

Брайант бас сәулетші немесе сәулетші, басқаша көрсетілмесе. *Курсив* = Құрылыс бұрынғысынша жоқ. NRHP = АҚШ тарихи орындарының ұлттық тізілімі. Брайанттың жобаларының толық тізімі үшін Рид, 177–198 беттерді қараңыз.

Құрылыс | Клиент | Ескертулер
---|---|---
Ескі Оңтүстік блок, Милк-стрит, Бостон | 1846 | Коммерциялық ((Фото, Рид., 47-бет.))
Салем станциясы, Салем, Массачусетс | 1846 | Шығыс темір жолы ((Фото, Рид, 49-бет.))
Квинси мектебі, Тайлер көшесі | 1847 немесе 1848 | Бостон қаласы. Ескі дизайн кейіннен ауыстырылды. NRHP 100001458 тізімі. ((Ридтің фотосуреті, 54-бет.))
"Алмасхаус" | 1850 | Кембридж қаласы, Массачусетс штаты. Қоғамдық тұрғын үй.
Чарльз көшесі түрмесі (Суффок округі түрмесі), Бостон | 1851 | Суффок округі, Массачусетс. Луис Дуайтпен бірге. NRHP ID 80000670.
Джон Такер Даланд үйі, Салем, Массачусетс | 1851 | Джон Такер Даланд. Essex Institute Historic District сертификаты.
Баллоу Холл | 1852 | Туфтс университеті, Медфорд, Массачусетс.
Массачусетс штатының ғимараты, Бостон, 2-ші қосымша | 1853 | Массачусетс штаты. Аяқталуы мүмкін 1853 жылдан сәл кейін болды. NRHP. ((Ридтің суреті, 78-бет.))
Бейтс колледжінің ғимараттары | 1856–1857 | Бейтс колледжі, Льюистон, Мэн. Хаторн залы (NRHP ID 70000071); Паркер залы.
Меркантильді кемежай | 1857 | Коммерциялық ((Фото, Рид, 83-бет.))
Андроскогин округінің соты мен түрмесі, Оберн, Мэн | 1857 | Андроскогин округі, Мэн. Альберт Курриермен бірге. NRHP.
Штаттық көше блогы, Штаттық көше, Бостон | 1858 | Коммерциялық. Тек ішінара сақталған. АҚШ тарихи ауданының құрылыс үлесі. ((Ескерту.))
Арусток округінің соты мен түрмесі, Хоултон, Мэн | 1859 | Арусток округі, Мэн. Уилфред Э. Мансурмен бірге. NRHP ID 89002340.
Арлингтон көшесі шіркеуі, Бостон | 1860 | Артур Гилманмен бірге. NRHP.
Бостон қалалық ауруханасы | 1861 | Бостон қаласы. NRHP.
Бостон қаласының ескі қалалық ғимараты | 1865 | Артур Гилманмен бірге. NRHP ID 70000687.
Екінші бау-бақша залы, Бостон | 1865 | Массачусетс бау-бақша қоғамы. NRHP.
Глостер қалалық ғимараты | 1869 | Глостер қаласы (қазіргі қала), Массачусетс. Луис П. Роджерспен бірге. NRHP.
Чарльзтаун (Массачусетс штаты) мемлекеттік түрмесі | 1869 | Массачусетс штатының сот орындау департаменті. Чарльзтаун қазір Бостонның бір бөлігі.
Роберт Трит Пейн Естейт, Уолтем, Массачусетс | 1869 | Роберт Трит Пейн. NRHP.
Темір жол станциясы, Уотервилл, Мэн | 1872 | Мэн Орталық темір жолы. Колледж даңғылы мен Чаплин көшесі. 1906 жылы қосымша салынды. 1963 жылы темір жолдың жаңа бағыты үшін бұзылды.
Уайлдер мемориалдық залы | 1879 | Азаматтық ғимарат, Хингэм қаласы, Массачусетс. Қазіргі уақытта жоқ деп есептеледі. ((Рид, 165–167 беттер.))
Кони орта мектебі | 1880 | Огаста қаласы, Мэн. Ықтимал Кларенс Люспен бірге. Қазіргі уақытта жоқ деп есептеледі. ((Рид, 162, 163 беттер.))
Паркер Хаус қонақ үйі, Бостон, қосымша | 1886 | ((Рид, 167-бет.))