Ескі Килпатрик: Тарихы мен археологиялық жазбалары

Кіріспе

Батыс Данбартонширдегі ауыл, Шотландия. Ескі Килпатрик (Cille Phàdraig, «Патрик шіркеуі» деген мағынаны білдіреді) – Шотландияның Батыс Данбартонширдегі ауыл. Ескі Килпатрик атауының Сент-Патриктің осы жерде туғандығынан шыққандығы айтылады. Ауылдың шамамен 4820 тұрғыны бар. Бұл ауыл Олд Килпатрик приходіне қарасты, ол өзінде бірнеше мың адамды қамтыды. Форт және Клайд каналы Олд Килпатрикті Клайд өзенінің солтүстік жағалауынан бөліп тұрады, ол оңтүстікке қарай бірнеше метр ғана қашықтықта. Ауыл Клайдбанк қаласының батысына қарай 3 миль (5 км) жерде, Дамбартонға қарай батушы жол бойында орналасқан, кейбіреулер осы жерде өзен Клайдтың Firth болып айналатынын айтады. Ұлы Батыс жолы ауылдан өтеді, ал оның тікелей батыс көршісі – Боулинг, ол жол мен каналдың бойында орналасқан және Форт және Клайд каналы осы жерде Клайд өзенімен қосылады. Қазіргі A82 тас жолы ауыл мен Килпатрик тауларының етегі арасында солтүстікке қарай созылады. 19 ғасырда бұл ауыл негізінен бір көшеден тұратын жер деп сипатталған. Әйелі Патриктің туған жері Ескі Килпатрик маңында болуы мүмкін.

Римдік бекініс

Антонин қабырғасының батыс шеті – Олд Килпатрик; шығыс шеті – Бридженесс, Форт шығанағындағы Бонесске қарай 59 км қашықтықта орналасқан. Бұл маршрут 18 ғасырда зерттелді және әртүрлі римдік артефакттар табылған Чапел-Хиллге дейін іздері салынды. Лотереялық қаржыландыру қашықтық белгілерінің көшірмелерін жасауға бөлінді; Батыс Данбартонширдегі белгіні Олд Килпатрикте орнату жоспарлануда. 1790 жылы Форт және Клайд каналын салу кезінде моншаның қалдықтары табылды. 1913 жылы бұл жерде болжам жасалған қамалдың негізі расталды. 1923 жылы ауданды қайта жаңарту кезінде маңызды археологиялық жұмыстар жүргізілді, ол римдік қамалдың мөлшері мен сипатын анықтады. Шамамен 81 жылы салынған қамал төрт акр жерді алып жатты және сыртқы қорғаныс қабырғасымен қоршалған. Егер күні дұрыс болса, онда қамал Антонин қабырғасынан шамамен алпыс жыл бұрын салынған. Ішінде преториум (бас штаб), казармалар және астық сақтау қоймасы болды. Оқиғаның бейнежазбасы жасалды. Сэр Джордж Макдональд та қазба жұмыстары туралы жазған. Ірі құрылыс одан әрі маңызды қазба жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік бермеді, және бүгінгі күні қалдықтардың ешқайсысы көрінбейді; қалдықтар шығысқа қарай Гавинберн бақшаларындағы үйлердің астында, батысқа қарай үлкен коммерциялық ғимараттың және солтүстікке қарай A814 тас жолының астында жатыр. Олд Килпатриктен табылған бірнеше қашықтық тақталары бар. Жиырмасыншы легионға тиесілі бір қашықтық тақтасы 1684 жылға дейін аяқталғаны белгілі. Онда бір қолында пальма бұтағы, екіншісінде гүл шоғы бар Жеңіс бейнеленген. Ол Клайдтың солтүстік жағалауындағы Ферридикеден табылған және 4411 фут аяқталғанын көрсетеді; соңғы 3 римдік сан басқа зақымдалған қашықтық тақтасындағы (RIB 2206) қалған сандармен сәйкес келеді. Бұл тақталар және Олд Килпатриктен табылған көптеген басқа заттар қазір Глазгодағы Хантериан мұражайында сақталады. Мысалы, 19 монета және бір құмыра табылды. 1969 жылдың 3 желтоқсанында Олд Килпатрикте римдік құрбандық алтары табылды. Ол сканерленді және бейнежазбасы жасалды. Жазуда бұрын Бар Хиллде болғандығы белгілі Баетасиандардың бірінші когортасы және Бірінші легионның (Италия) жүзбасы туралы айтылған.

The western end of the Antonine Wall is at Old Kilpatrick; the eastern end, 59 km distant, is at Bridgeness, to the east in Bo'ness on the Firth of Forth. The route was surveyed during the 18th century, and traced to the Chapel Hill, where various Roman artefacts were found. Lottery funding has been assigned to producing replica distance markers; the West Dunbartonshire marker is to be placed at Old Kilpatrick. In 1790, when the Forth and Clyde Canal was being constructed, the remains of a bathhouse were discovered. In 1913, the foundations of the fort, which had been conjectured as being in the vicinity, were confirmed. In 1923, during redevelopment of the area, significant archaeology was undertaken which established the size and nature of the Roman Fort. The fort, built around 81 AD, occupied an area of about four acres and was enclosed by an outer defensive wall. If the date is correct, it shows that the fort preceded the Antonine Wall by some sixty years. Internally, buildings discovered included a praetorium (headquarters), barracks and a granary. A video reconstruction of the site has been produced. Sir George Macdonald also wrote about the excavations. Major development precluded further significant excavation, and nothing is visible of the remains today; the remains lie beneath the houses of Gavinburn Gardens to the east, a large commercial building to the west and the A814 road to the north. Finds from Old Kilpatrick include several distance slabs. One distance slab by the Twentieth Legion is known to have been completed before 1684. It depicts Victory with a palm branch in one hand and a garland in the other. It was found at Ferrydyke on the Clyde's northern bank and records the completion of 4411 feet; the last 3 Roman numerals are the same as the remaining ones on the other damaged distance slab (RIB 2206). The slabs along with many other finds from Old Kilpatrick are now kept at the Hunterian Museum in Glasgow. For example, 19 coins have been found as well as a beaker. On 3 December 1969 a Roman votive altar was found at Old Kilpatrick. It has been scanned and a video produced. The inscription mentions the First Cohort of Baetasians, previously known to have been at Bar Hill, and also a centurion from The First Legion (Italica).

Ортағасырлық жәдігерлер

Ескі Килпатрик – ортағасырлық Шотландиядағы түпнұсқа приходтардың бірі. Қазіргі (1812) шіркеу 12 ғасырлық шіркеу орнында салынған. Белгілі бір артефакт, бұрынғы ортағасырлық шіркеудің қалдығы – су шашу құбысы қазіргі уақытта жергілікті мұражайда қойылған. Клайдсайдтың осы бөлігінде викинг дәуіріне жататын Гован мектебінің мүсіндемесінің екі мысалы табылған. Ескі Килпатрик айқасы (іс жүзінде айқастың тірегі) 1886 жылы Аушенторли мазары Эндрю Бьюкененді жерлеу үшін ашылғанда табылған. Бұл айқас қазір Глазго мұражайларында сақтауда.

Жергілікті жұртшылық үш метрге жуық биіктіктегі Сэндифорд айқасы деп аталатын тасқа қатысты, 17 ғасырдың соңында колдовство жасады деген айыппен сотталған әйелдің осы жерде атқарылғанына сенеді. Бұл тас Далноттар өзенінен көпір ретінде пайдаланылып, содан кейін Маунтблоудағы Роберт Дональдтың үйіне көшірілген. Одан 19 ғасырда Глазго қалалық әкімшілігіне, ал кейін Келвингроув жинағына жеткізіліп, қазір сақтауда тұр.

Кейінгі тарих

Шотландияда шіркеу жүйесі 13 ғасырда енгізілді. 1227 жылы Килпатрик шіркеуі мен жерлерін Леннокс графы Малдовен Пейсли аббаттығына сыйлады. 1560 жылы Реформацияға дейін шіркеу аббаттықтың бақылауында болды. Аббаттық таратылғанда шіркеу мүлкі Лорд Семпиллдің иелігіне өтті. Соңында жерлер Аберкорн әулетінің негізін қалаушы Клод Гамильтонға (он жастағы бала) берілді. Оның ұлы Джеймс Гамильтон 1603 жылдың 5 сәуірінде Аберкорн лорды, ал 1606 жылдың 10 шілдесінде Аберкорн графы және Пейсли, Гамильтон, Маунткастелл және Килпатрик лорды аталды. 1649 жылдың 16 ақпанында Парламент актісімен Килпатрик екі шіркеуге бөлінді – Ескі (Батыс) және Жаңа Килпатрик (сонымен қатар Пасха немесе Шығыс деп те аталады). Бұл бөліну ерекше, себебі бұл сонымен қатар шіркеулік және азаматтық шіркеулердің бөлінуі болды және бастапқы шіркеудің байлығы мен жалақысы екі жаңа шіркеу арасында бөлісті. Жаңа шіркеулердің "бағынышты" мәртебесі болуы және байлықты орталық немесе кафедралық шіркеуде сақтауы жиі кездесетін жағдай. 1755 жыл мен 1821 жыл аралығында халық саны үш есе өсті, себебі орама және тоқу өнеркәсібі дамыды. 1831 жылы халық саны 5800 адамды құрады. Бүгінде Эрскин паромын алмастырған Эрскин көпірінің солтүстік жағы ауылдың үстінен өтеді, ал ауылға Солтүстік Клайд желісіндегі Килпатрик теміржол станциясы қызмет көрсетеді. Ескі Килпатрикте үш паб бар: Бұралған қызыл гүл (The Twisted Thistle), Эттрик және Глен Луссет. Бұрын "Телстар" деп аталған Бұралған қызыл гүл. "Телстар" жабылғаннан кейін ғимарат қайта жөнделіп, 2014 жылы Бұралған қызыл гүл ретінде қайта ашылды. Жыл сайын екі мереке өткізіледі, оларға көп адам қатысады. Сондай-ақ, Ескі Килпатриктің солтүстік жағында жергілікті мектеп орналасқан. Гавинберн бастауыш мектебі (Екінші дүниежүзілік соғыста бомбаға ұшыраған), онда жыл сайын көптеген мерекелер ұйымдастырылады. Эдингтонит және томсонит минералдары алғаш рет Ескі Килпатрикте табылды. 1990 жылдардың басында Ескі Килпатриктің шетінде үлкен тұрғын үйлерден тұратын аудан салынды, оның көлемі Ескі Килпатриктің ауданын екі есеге арттырды деген пікір бар. Ескі шіркеуді қоршап тұрған көне зиратта 17 ғасырға жататын қабір тастар сақталған. Қазіргі ғимарат 1812 жылдан бері қолданыста. Ол жергілікті Шотландия шіркеуінің шіркеуі ретінде әлі де қолданылып келеді, қазір көршілес Боулинг шіркеуімен біріктірілген. Жергілікті Рим-католик шіркеуі – Әулие Патрик шіркеуі, қазіргі приходтың діни қызметкері – әулие Уильям МакГинли. 2015 жылдың тамызында болған өрт салдарынан Рим-католик қауымы уақытша ғибадат ету орнынан айырылды, содан кейін жақын маңдағы Шотландия шіркеуінің қауымы оларға өз ғимаратын пайдалануға ұсыныс жасады, бұл Шотландияның дәстүрлі түрде алауыздыққа толы аймағындағы экуменизмнің достық актісі болды. Бұрынғы Корольдік теңіз күштерінің мұнай өңдеу зауытының орнында теңіз технологиялық орталық және ауылға жақын орманды қоғамдық аймақ құру жоспарлануда.

The parish system was introduced to Scotland in the 13th century. In about 1227, the church and lands of Kilpatrick were given to Paisley Abbey by Maldowen, Earl of Lennox. The parish remained under the supervision of the Abbey until the Reformation in 1560. At the Dissolution, the Church property fell into the possession of Lord Sempill. Eventually the lands were conferred on Claude Hamilton (a boy of ten), founder of the Abercorn family. His son James Hamilton was created Lord Abercorn on 5 April 1603, then on 10 July 1606 he was made Earl of Abercorn and Lord of Paisley, Hamilton, Mountcastell and Kilpatrick. Kilpatrick was split into two parishes – Old (Wester or West) and New Kilpatrick (also known as Easter or East) by an Act of Parliament on 16 February 1649. This division is unusual because this was a split of both the ecclesiastical and civil parishes and the wealth and stipend of the original parish was shared between the two new parishes. It was more common for new parishes to have "daughter" status, with wealth retained by the central, or cathedral church. Its population tripled between 1755 and 1821 as the spinning and weaving industries developed. By 1831 the population was 5,800. Today, the north end of the Erskine Bridge, which replaced the Erskine Ferry, lands just above the village, and the village is served by Kilpatrick railway station on the North Clyde Line. There are three public houses within Old Kilpatrick; The Twisted Thistle, The Ettrick and the Glen Lusset. The Twisted Thistle was previously known as the Telstar. After the closure of The Telstar, the building was renovated and reopened in 2014 as The Twisted Thistle. There are two annual fêtes which are well attended. Also at the north end of Old Kilpatrick is the local school. Gavinburn Primary School (which was bombed in WW2) where they also have many fêtes annually. The minerals edingtonite and thomsonite were first found at Old Kilpatrick. In the early 1990s a large housing estate was constructed at the edge of Old Kilpatrick, the one estate was said to double the size of Old Kilpatrick. The ancient graveyard surrounding the old parish church still has surviving gravestones from the 17th century. The current building dates from 1812 and is still in use as the local Church of Scotland parish church, now linked with neighbouring Bowling Parish Church. The local Roman Catholic church is St. Patrick's RC Church; the current parish priest is Rev William McGinley. A fire in August 2015 saw the RC congregation temporarily without a place to worship, taking up the kind offer of the nearby Church of Scotland congregation to use their building, a friendly act of ecumenism in part of Scotland traditionally torn by bigotry. There are plans to develop a marine technology hub at the former Royal Navy oil refinery and a wooded community area near the village.