Кіріспе
1970-ші жылдарғы Оклендте орналасқан Pasifika азаматтық құқық тобы.
Полинезиялық пантер партиясы (PPP) – Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы жергілікті маори және Тынық мұхиты аралдарының тұрғындарына қарсы жасалған нәсілдік теңсіздіктерді жою мақсатымен құрылған революциялық әлеуметтік әділет қозғалысы. 1971 жылдың 16 маусымында жас полинезиялықтар тобы құрған «Пантерлер» белсенділік пен наразылық арқылы қоғамның әл-ауқатын жақсартуға жәрдемдесті. Бейбіт наразылықтардан өзге, олар білім беру, заңдық көмек және ESOL сабақтары, жастар бағдарламалары сияқты басқа да әлеуметтік ресурстарды ұсынуға көмектесті. Топқа американдық «Қара пантерлер» партиясы, әсіресе Хьюи Ньютонның жалпы әрекет шақыруы арқылы қара халқының бірлігі саясаты және оның қауымдық идеологиясы зор әсер етті. Бұл қозғалыс 1970-ші жылдардағы «Таң шабуылы» кезінде кең қолдауға ие болды және Жаңа Зеландияда «Пасифика» деп аталатын қазіргі пан-полинезиялық этникалық үйдестікке үлкен үлес қосты, сондай-ақ спорттағы сегрегацияға қарсы күресті. PPP негізін қалаушы мүшесі және бас ұйымдастырушысы Уилл 'Илолахия 1981 жылғы «Спрингбок» турына қарсы наразылықты ұйымдастыруға көмектескені үшін ақталғаннан кейін полиция тарапынан қорқытылғаннан кейін 1983 жылы елден қашып кетті, осыдан кейін партияның қызметі тоқталды. Аталған атау қазір Жаңа Зеландияда адам құқықтары үшін күресін жалғастырып жатқан белсенділер тобына берілді. Бұл бағдарлама отбасыларға автобуспен тегін жол жүруге мүмкіндік берді және түрмедегілердің әлеуметтену қажеттілігін мойындады. «Пантерлер» жиі басқа біреулерден қонақ күтпеген полинезиялықтармен әңгімелесті. Әйелдердің теңдігін қолдау арқылы «Пантерлер» полинезиялық қоғамның барлық салаларында теңдік пен әділдікті насихаттады. Ғалымдар топтағы әйелдердің жүйелі расизм мен сексизмге қарсы күресу үшін полинезиялық қоғамдағы дәстүрлі әйел рөлінен өзгеше, маңызды міндеттерді атқарғанын атап көрсетеді. «Пантерлер» мүшесі Мириама Раухихи Несс (Ама Несс) жалақы мен еңбек жағдайларын жақсарту үшін Пасифика әйелдерінің ереуілін басқарғаннан кейін толық уақытты әлеуметтік жұмыскер болып тағайындалды, сондай-ақ басқа «Пантерлер» мен қоғамдағы ер адамдар үшін гендерлік теңдік жөнінде семинарлар ұйымдастыра бастады, олар мәдени шайқастықтар мен әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықты жоюға бағытталған. Үкіметтің «таң шабуылы» «Пантерлер» наразылық акциясын бастағаннан кейін үш аптадан кейін тоқтатылды.
Полиция тергеу тобы
Жаңа Зеландия полициясының арнайы тобы мен Малдун үкіметінің Пасифика халқына қарсы агрессивті саясатын жалғастыруына жауап ретінде, "Пантерлер" қауымды бақылау және қорғау мақсатында "Полиция тергеу тобы патрулі", немесе "ПИГ патрулі" деп аталатын жеке бөлім құрды. Олар полиция машиналарының қозғалысын қадағалап, барға келгендерді күдікті шаралар туралы ескертіп, заңдық көмек туралы жарнамалық парақшаларды таратты. Регби тарихындағы ең белгілі белсенділік акцияларының бірі ретінде, "Пантерлер" 1981 жылғы "Спрингбоктер" турнесіне қарсы митингтерге қатысып, спорттағы нәсілдік таңдауға қарсы күресте маңызды рөл атқарды. Оңтүстік Африкадағы апартеидтің салдарынан, Жаңа Зеландия спорт командаларына маори ойыншыларын құрамға алмау және ойыншылардың қауіпсіздігі мен мүддесін ескере отырып, нәсілдік принцип бойынша тізім жасау ұсынылды. 1970 жылы "All Blacks" регби командасы маори және аралдық ойыншыларын "құрметті ақтар" статусымен гастрольдік сапарға алып шықты.
Бұл "Пантерлер" ұйымының соңғы, ең ірі акциясы болды және полицияның қарсы шаралары мен көрермендердің зорлық-зомбылығына байланысты физикалық тұрғыдан ең қиын наразылыққа айналды. "Пантерлер" мүшесі Тигилау Несс наразылық акцияларына қатысқандығы үшін түрмеге қамалды. Ұйымның негізін қалаушы мүшесі Уилл 'Илолахия да наразылық акцияларын ұйымдастыруға көмектескені үшін тұтқындалды және кінәлі деп танылған жағдайда 10 жылға бас бостандығынан айырылуы мүмкін еді. Екі жылдық сот процесінен кейін ол кінәсіз деп танылды, бұл үкімге Дезмонд Тутудың Оңтүстік Африкадан арнайы "Пантерлер" үшін куәгерлік беру үшін келгені де ықпал етті. "Пантерлерді" азат етушілер және адам құқықтарын қорғаушылар деп сипаттағаннан кейін, олардың әрекеттері апартеидтің аяқталуына үлкен үлес қосып, қазылар алқасы 'Илолахияны' кінәсіз деп тануға 1 сағат 10 минут жұмсады. Соттан шығып бара жатқанда, 'Илолахия полицияның оны зорлық-зомбылықпен қорқытқанын айтты, нәтижесінде ол қауіпсіздігі үшін Тонгаға қайтуға мәжбүр болды. 'Илолахия' ұйымның сол кездегі көптеген міндеттерін ұйымдастырғандықтан, оның Жаңа Зеландиядан кетуі ұйымның тарауына себеп болды. Даулы турлер кезінде, 1977 жылғы Гленейгл келісімі спорттағы апартеидке қарсы халықаралық қолдау көрсетті.
Кейінгі жылдар
2006 жылы Пантер мүшелері Полинезия Пантер қозғалысының 35 жылдығына арналған кітап шығарды. 2009 жылдың 12 қыркүйегінде Полинезиялық пантерлер Окленд университетінің Элам көркем өнер мектебіндегі халықаралық суретші резиденциясы барысында американдық Қара пантер революционері, суретші Эмори Дугласты құрметтеу үшін Оклендте арнайы кеш өткізді. 2010 жылы Уилл Илолахияның қызы Невак Илолахия түсірген Полинезия Пантерлері туралы деректі фильм жарық көрді. Ол Маори телеарнасының «Жаңа Зеландия деректі фильмдері» бағдарламасында көрсетілді. 2016 жылы «Полинезиялық Қара пантералар партиясы» деген атпен әрекет ететін белсенділер АҚШ-тың Калифорния штатындағы Окленд қаласында Қара пантералар партиясының 50 жылдығына арналған қайта кездесуге қатысты. Бұл шара партияның идеологиясын құрметтеу және осы мақсатта әлі де жұмыс істеп жүргендерді еске алу үшін ұйымдастырылды. Эдди Конвеймен сұхбаттасқанда, қазіргі Полинезиялық пантерлер олардың белсенділігіне Қара пантералар партиясының (BPP) қосқан үлесі туралы айтып, Тынық мұхит аралдарындағы қауіпсіздік пен зорлық-зомбылықтың алдын алу бағдарламасы – әйелдер мен қыздарға қарсы зорлық-зомбылыққа қарсы күреске қатысты жұмыстарын жариялады. Мириама Раухии Несс 2020 жылдың маусым айында Te Ao Māori News-ке берген сұхбатында Black Lives Matter наразылықтарын қолдады. 2021 жылдың сәуір айында Полинезиялық пантерлердің бұрынғы мүшелері 1970 жылдардың ортасында өткен таңғы шабуылдар үшін Жаңа Зеландия үкіметінен ресми кешірім сұрау петициясын қолдады. 2021 жылдың 15 тамызында TVNZ қоғамдық телеарнасы Полинезиялық пантерлер туралы «Пантерлер» атты телесериалды TVNZ 1 және TVNZ On Demand платформаларында көрсетті. Сериалда Полинезиялық пантерлердің жетекшісі Уилл Илолахия рөлін Димитриус Шустер Колоаматанги ойнады, ал сценарийін Том Эрн мен Халайфонуа Финау жазды. Бұл сериал Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілген алғашқы Жаңа Зеландиялық телесериал болды.