Кіріспе

Құс түрлері

Сейшель қыраны (Falco araeus) – Falconidae тұқымдасына жататын, Falcon туысына тиесілі шағын жыртқыш құс. Ол Сейшель аралдарына ендемик, және сол аралдарда көбейтін жалғыз жыртқыш құс болып табылады. Сейшель креол тілінде оны дауысының қатты әрі сырығып тұратын дыбысынан кейін "катити" деп атайды.

Сипаттама

Бұл кестрлдердің ең кішісі, ұзындығы 18–23 см, қанатының ені 40–45 см. Қанаттары салыстырмалы түрде қысқа және дөңгелек. Ересектің жоғарғы жағы қара дақтармен қызғылт қоңыр, ал астыңғы жағы дақсыз, құмдық түсті. Басы мен құйрық бөлігі қара-көк сұр. Құйрығы қара жолақтары бар көк сұр түсті. Мұнығы қара, аяқтары мен тұмсығы сары. Аналықтары еркектерге ұқсас, бірақ сәл ірілеу және ақшыл. Жасы келмеген құстардың басы қоңыр, жолақты, кеудесінде дақтар бар, ал құйрығының ұшы құмдық түсті.

Экология

Оны орман, бұталы жерлерде, егістік алқаптарда, жартастар мен үйлер маңында кездестіруге болады. Ол көбінесе ауада аспайды, керісінше, ашық жерге қонып, олжаның өтіп кетуін күтеді де, сосын оны ұстау үшін төмен түседі. Оның рационының 92% -ын кесірткелер, әсіресе жасыл күндізгі гекон (Phelsuma) және шұбарлар (Mabuya) құрайды, сонымен қатар ол кішкентай құстар, бақалар, егеуқұйрықтар мен жәндіктерді де жейді. Оның ұялау аумағы бар болғаны 40 гектарды құрайды, бұл жыртқыш құстардың арасындағы ең кіші көрсеткіш. Көбейісі тамыз бен қазан айлары аралығында жүзеге асады. Ұясы жартасқа, ағашқа немесе ғимаратқа орналасады. Ұя құрылысына ешқандай материал қолданылмайды, тек жерден ойық жасалады. Екі немесе үш жұмыртқа туады, олар қоңыр дақтары бар ақ түсті болады және 28-31 күндей күніге жатады. Жастар 35-42 күннен кейін ұшып кетеді, содан соң тағы 14 апта ата-аналарымен бірге қалады.

Қорғау

Бұл түрдің шамамен 800 құсы бар және ол осал түр ретінде тіркелген. Жазық жердегі ұялардың сәттілік деңгейі шамамен 70-80% құрайды. Бұрын Сейшель аралдарының гранитті орталық бөлігінде көбейген болуы мүмкін, бірақ қазіргі уақытта тек Маэ, Силуэт, Солтүстік арал, Праслин және оған жақын кіші аралдарда ғана көбейеді. 1977 жылы Праслинге қайта қоныстандырылды. Қауіптерге орман шаруашылығы, тұрғын үйлер салу және өрттердің салдарынан орталықтың жоғалуы, сондай-ақ келуші түрлердің жыртқыштығы мен бәсекелестігі жатады. Тышқандар, мысықтар және ақбас бүркіттер кеудеқұстарға тамақ ететін бақалардың санын азайтып, олардың жұмыртқалары мен балапандарын жеуі мүмкін. Ақбас бүркіттер мен жалпы миналар көптеген қолайлы ұя орындарын иеленген. Адамдардың қудалауы қазір сирек. Бұрын кеудеқұстарды тауықтарды жейді деп ойлап өлтірген, сондай-ақ оларды өлімнің белгісі деп санаған.