Кіріспе
Құс түрі. Түлкі қыран (Falco alopex) – қырандар (Falconidae) тұқымдасына жататын жыртқыш құс. Ол Сахара төңірегінен оңтүстік Африканың құрғақ, далалық аймақтарында таралған.
The fox kestrel (Falco alopex) is a bird of prey belonging to the falcon family Falconidae. It is found in arid, open country in the northern part of Sub Saharan Africa.
Сипаттама
Бұл ұзын, жұқа денелі, ірі кескіл, қанаттары мен құйрығы созылыңқы. Қанаттарының еңбегі және салмағы – . Аналық аталықтан 3% ірілеу. Жүні жоғары да, төменгі жағы да қызыл қоңыр түсті, қара жолақтары бар. Құйрығы қара жолақты, ал қанаттың ұшу қауырсындары қара және жолақсыз. Қанат асты ақшыл, қараңғы денемен сәйкес келмейді. Көздері сарғыш қоңыр, ал осыған ұқсас үлкен кескілдің көздері ақшыл, жүні де ақшыл, қанаттарында жолақтар және құйрығы сұр болады. Жастардың жүні ересектерге қарағанда тығыз жолақты, құйрығында жолақтары анық көрінеді. Бұл түрдің дауысы жоғары, сырылдайтын, бірақ көбейтілмейтін кезде көбінесе үнсіз болады.
Тұрғылықты жері мен таралу аймағы
Сахараның оңтүстігіндегі саванна аймағында Малиден шығысқа қарай Эфиопияға және солтүстік-батысқа қарай Кенияға дейін көбейеді. Кейде батысқа қарай Сенегал, Гамбия және Гвинеяға, оңтүстікке қарай Демократиялық Конго Республикасына дейін шатады. Көптеген құстар қоныс аудармайды, бірақ жаңбыр маусымында солтүстікке, ал құрғақ маусымында оңтүстікке қарай көшіп жатады. Ол көбінесе жартастар мен тасты төбелер маңында кездеседі. Теңіз деңгейінен 2200 метрге дейін, әсіресе 1000 метрден төмен таралған. Оның жалпы ареалы шамамен 4 миллион км² құрайды, бірақ көбінесе аз санымен кездеседі. Жалпы саны шамамен 100 000 жұптан кем болуы мүмкін.
Мінез-құлық
Ол сирек қана ауада аспайды, көбінесе ағашқа немесе тасқа қондырып аң аулайды. Ол жәндіктермен, кесірткелермен және ұсақ сүтқоректілермен қоректенеді. Әдетте ол жерден азықтанады, бірақ шөп өртінен қашатын ұшатын жәндіктерді де аулайды. Оның көбейіп өру әдеттері туралы көп мәлімет жоқ. Ұялайтын жері – жартастағы ойық немесе жарық, немесе тіктеу беткейдегі қуыс. Ұя салуға ешқандай материал қолданылмайды. Бір жұмыртқаға екі-үш жұмыртқа салатыны болжанады. Құстар кейде 20 жұпқа дейін жиналып, ұялайды.