Кіріспе

1961 жылы Ирвинг Стоунның "Агония және экстаз" романы (1961) - американдық автор Ирвинг Стоунның Микеланджело Буонарротидің өмірбаяны туралы романы. Стоун Италияда бірнеше жыл бойы Рим мен Флоренциядағы көптеген жерлерді аралап, мәрмәр карьерлерінде жұмыс істеді және өзін мәрмәр мүсіншіге шәкірт етті. Романның негізгі көзі Микеланджелоның хат алмасуы болып табылады, оның 495 хаты да Стоунның итальян тілінен Чарльз Сперони аударған және 1962 жылы I, Michelangelo, Sculptor деп жариялаған. Стоун Микеланджелоның ою-өрнек техникасы мен құралдарын зерттеген канадалық мүсінші Стэнли Льюиспен де жұмыс істеді. Италия үкіметі Стоунға Италия тарихын ерекше атап көрсеткен мәдени жетістіктері үшін бірнеше құрметті наградалар берді. Стоун оншақты өмірбаяндық роман жазды, бірақ бұл және "Өмірге құмарлық" (1934) көбіне екеуінің де Голливудтағы ірі кино адаптациялары болғандықтан, ең танымал. 1961 жылғы романның бір бөлігі фильмге бейімделді Агония және экстаз (1965), Микеланджело ролі бойынша Чарлтон Хестон және Папа Юлий ІІ ролі бойынша Рекс Харрисон.

Донателло мен Брунелескидің айқышқа шегеленген бейнелері

Гирландио Микеланджелоның суреттерін қарап, оның үлгісі ретінде тас қалаушыны қолданғаннан кейін, Микеланджелоға Донателлоның өзінің жаңадан оюланған айқыш ағаштан жасалған тәні Брунеллескиге көрсеткенін айтады. Брунеллескидің айтуынша, оған Донателлоның "Иса Мәсіхтің денесі емес, айқышқа салған жерін өңдейтін адамды салған сияқты көрінеді, өйткені оның барлық бөліктері өте нәзік еді". Донателло досының сын-пікірінен ренжіген Брунелескиге Мәсіхтің бейнесін өзі жасауға шақырады. Брунелески өзінің жаңадан жасалған айқыш ағаштан жасалған суретті ұсынғанда, сұлу Мәсіхке көз тастай алмайтын Донателло: "Сенің жұмысың - Христос жасау, ал менің жұмысым - егінші жасау" деп жауап берді. Екі ою-өрнекпен таныс Микеланджело Гирландайоға "Брунелескидің эфирлі Мәсіхінен гөрі Донателлоның егіншісін артық көрдім" деді, ол соншалықты жеңіл болды, ол айқышқа шегеленуге жаратылғандай көрінді. Донателлоның фигурасымен бірге айқышқа шегелену қорқынышты сюрприз болды. Гирландио қазіргі уақытта Торнабуони хорының фрескасындағы көріністердің бірі болатын Мәсіхтің шомылдыру рәсімінің эскиздерінде жұмыс істеп жатты. Гирландайо ешқашан олардың Мәсіхтің бейнесі туралы әңгімелерін қайта атамаса да, Микеланджело өзінің сүйікті Мәсіхін Гирландайоның аяқталған кейіпкерінде көреді: Аяқтары бұрыштық күйде бұралған, сәл тізе бүгілген; көкірек, иық және қолдар - бүршіктер алып жүретін және үйлер салған адамның; тамақтың мөлшерін сіңіріп алған дөңгелек, шығыңқы асқазанмен: оның күші мен шындықтылығы Гирландайоның Торнабуони хоры үшін суреттелген өлі жандардың кез-келгенінен әлдеқайда алыс. Оның артында, ол екі ақ сақаллы көмекшілерді Джон жасады, олардың бет-жүзінде сұлулық және олардың фигуралары қатал күш. Ол бояу ыдыстарынан тән түстерін сынады, кейіпкерлерін өмірге келтірудің осы ең үлкен физикалық күшін ұнатты, оларды қызғылт сары және қызғылт түсті киіммен киінді.

Танымал мәдениетте

Бұл кітап Джон Гуаредің 1990 жылғы "Арлы-жақсылықтың алты дәрежесі" пьесасында басты кейіпкер Пауылдың жақында аяқтаған кітабы ретінде аталады. 2008 жылы Mad Men 2-ші маусымның "Flight 1" эпизодында Пегги Олсонның анасы қыздарына: "Мен The Agony and the Ecstasy-ді жаңартуым керек; бұл мәңгілікке созылады" дейді. Минус 148° атты автобиографиялық оқиғалар кітабында автор Арт Дэвидсон "Агония және экстази" кітабын оқып отырғанын айтады.