Кіріспе

Юнионисттік партиясы (UP) — Апартеідке дейінгі Оңтүстік Африканың саяси партиясы, ол 1910 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауынан бастап, 1921 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауы алдында Оңтүстік Африка партиясына біріккенге дейін Оңтүстік Африка Одағының Парламентіне сайлауда бақ сынады.

Тарих

1910 жылғы мамыр айында Кейп колониясының прогрессивтік партиясы, Оранж еркін мемлекетінің конституциялық партиясымен (1902 жылдан 1910 жылға дейін Оранж өзені колониясы ретінде танымал) және Трансваальдің прогрессивтерімен бірігіп, Оңтүстік Африканың унионисттік партиясын құрды. Одақ құрылғанға дейін Наталда саяси партиялар болған жоқ, бірақ сол провинциядан бірқатар саясаткерлер жаңа партияға қосылды. Партия британдық консервативтік бағытты ұстанды. Ол Оңтүстік Африкадағы британдық саяси мәдениетті, басқа британдық доминиондардағыдай сақтап қалуды жақтады. Бұл Оңтүстік Африканың өнеркәсіптерін, әсіресе кен өнеркәсібін, шетелдік бәсекелестіктен қорғау мақсатында жасалды, себебі бұл Оңтүстік Африкаға, негізінен Үндістаннан, қаламайтын иммигранттардың келуіне әкелуі мүмкін еді. Партияның мүдделері Оңтүстік Африканың ағылшын-оңтүстік орта таптарымен және Оңтүстік Африканың алтын мен алмаз кен орындарындағы кен корпорацияларымен тығыз байланысты болды. Сонымен қатар, партия Ұлыбритания империясымен байланысты сақтап қалуды ынталанды және оның көптеген негізгі мүшелері Екінші Бур соғысында британдықтарды қолдаған адамдар еді. Юнионисттер, үкіметке кірмеген Ассамблеядағы ең ірі партия ретінде, Оңтүстік Африканың алғашқы екі Парламентінде (1910–1920) ресми оппозиция құрды. Алайда, 1914 жылы Ұлттық партияның құрылуы және Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуынан кейін, биліктегі Оңтүстік Африка партиясы (ОАП) 1915 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауында парламенттік көпшілігін жоғалтты. Юнионисттер Оңтүстік Африка партиясының үкіметіне қолдау көрсетті, осылайша олардың азшылық үкімет ретінде жұмыс істеуіне мүмкіндік берді. 1920 жылғы жалпы сайлауда Оңтүстік Африка партиясы мен Юнионист партиясы екеуі де орыннан айырылды. Жаңа Ассамблеяда үшінші ірі фракция болған Юнионисттер ресми оппозиция статусын жоғалтты. 1920 жылғы 5 қарашадағы The Times газетінде жарияланған мақалада былай делінген: «Одақтың үшінші Парламенті өткен сәуірде жиналғанда генерал Сматс өзінің партиясы азшылықта екенін анықтады – 134 депутаттан 41 (және үш тәуелсіз). Ол Юнионисттердің қолдауына сене отырып, жұмысты жалғастыруға шешім қабылдады».

Оңтүстік Африканың сайлау құқығы бар ақ және түрлі терілі азаматтары арасындағы ұлтшылдық сезімдер күшейгеніне байланысты Юнионист партиясының қолдауы азайды. Партия алдымен одақ құрып, содан кейін Оңтүстік Африка партиясымен бірігуге мәжбүр болды, Ұлттық партияның билікке келуін тоқтатуға жасалған бұл әрекет сәтсіз аяқталды; ол 1924 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлауында жеңіске жетті. Юнионисттер мен Оңтүстік Африка партиясының бірігуі 1920 жылдың қараша айында өтті. Біріккен партия ОАП атауын сақтап қалды.

Партия басшылары

1910 жылдың мамыр айынан бастап Оңтүстік Африканың алғашқы Юнионисттік партиясының төрағасы Леандер Старр Джеймсон болды. Оңтүстік Африка одағы құрылғаннан кейін ол барондыққа ие болды және содан кейін Сэр Леандер Старр Джеймсон деп аталды. Доктор Джеймсон Екінші буар соғысынан бұрынғы апатты Джеймсон шабуылының жетекшісі ретінде әйгілі болды. Сондай-ақ ол 1904 жылдан 1908 жылға дейін Кейп колониясының премьер-министрі қызметін атқарды. Джеймсон 1912 жылдың сәуір айында төрағалықтан қанағаттанды, одан кейін ирландиялық туған Сэр Томас Смартт бірауыздан жаңа төраға болып сайланды. Смартт Джеймсонмен бірге Кейп колониясының Парламенті мен үкіметінде, сондай-ақ Одақ Ассамблеясында жұмыс істеген аға әріптесі болды. Смартт 1920 жылдың қарашасында Оңтүстік Африка партиясымен біріккенге дейін Юнионисттік партияның төрағасы болып қалды.

Парламент Мәжілісінің сайлауы

Сайлау партиясының басшысыДауыс саны%Орын+/–ҚұрамыНәтиже1910Леандер Старр Джеймсон39,76637,65% Жаңа 2-орын1915Томас Смартт49,91719,41% 3 2-орын192038,94614,03% 14 3-орын