Кіріспе

Ағылшын памфлетшісі (1640–1664 ж. шамасында)

Ричард Овертон (1640–1664 ж. шамасында) – Англиядағы Азамат соғысы және Ұлтаралық кезеңде (Англия) памфлеттер жазған және Leveller қозғалысының өкілі болған адам.

Ерте өмір

Ричард Овертон өмірінің бастапқы кезеңдерін Голландияда өткізген болуы мүмкін, алайда оның кейбір жазбалары жалпы пайдаланымдағы жерлерді қоршау сияқты ауыл шаруашылығы мәселелеріне деген қызығушылығын көрсетеді. Бұл, оның Голландияда емес, Англияның ауылдық аймақтарында, мүмкін Линкольнширде – Овертон тегі жиі кездесетін округте – өскенін көрсетеді. 1631 жылы Пасхада Ричард Овертон Квинс колледжіне сизар ретінде қабылданды және бұл өмірбаянның сонымен бір адам болуы мүмкін.

Алғашқы памфлеттер мен сатиралар

Ол Ұзақ Парламент ашылған шамасында Епископтарға анонимді шабуылдар жариялай бастағаны мәлім, сонымен қатар "Ламбет жәрмеңкесі" және 1642 жылы Чипсайд Кроссқа қарсы "Жоғары мемлекеттік қылмыс туралы мақалалар" сияқты өткір сатиралық өлеңдер де жариялаған.

Адамның өлімі

Овертон теологияға көшті және азамат соғысы кезінде «Адамның өлім-жітімі» туралы анонимді трактат жазды. Ол оны «теология және философия арқылы дәлелденген трактат» деп сипаттады, онда бүкіл адам (ақыл-ес иесі ретінде) жан мен дене арасындағы жалпы айырмашылыққа қайшы келетін, толыққанды өлімге ұшырайтын күрделі нәрсе болып табылады: және жанның жұмаққа немесе тозаққа қазіргі уақытта көтерілуі – таза қиял; ал біздің өлмейтініміз қайта тірілумен басталады, содан кейін ғана нақты айыпталу мен құтқарылу болады, ал одан бұрын емес. Уағыздаушы кітабының үшінші тарауының 19-аяты ұраны ретінде келтірілген, ал трактат «Р. О.» деп қол қойылған және Амстердамда «Джон Канн баспасында» басылған деп көрсетілген. Британ мұражайындағы Томассонның жазбасына сәйкес, ол 1644 жылдың 19 қаңтарында пайда болды және іс жүзінде Лондонда басылды. Трактат үлкен қыжылдау туғызды, және Овертонның ілімін сәл өзгерткен «Жан ұйықтаушылар» деп аталатын шағын секта пайда болды. 1644 жылдың 26 тамызында, Палатаның төменгі палатасы Stationers' Company компаниясының өтініші бойынша жанның өлмейтініне қарсы және ажырасу туралы памфлеттердің авторларын, баспагерлерін және таратушыларын мұқият тексеруді бұйырды, осылайша Овертонды Милтонмен бірге ең қауіпті еретиктердің бірі ретінде қарастырды. Дэниел Фетли «Dippers Dipt» еңбегінде, ал Томас Эдвардс (1599–1647) «Gangræn» кітабында екеуі де белгісіз авторды айыптады, соңғысы Клемент Райтердің «осы кітапқа үлкен үлес қосқандығын» мәлімдеді.

Мартин Марприст

Осы уақытта Овертон "Мартин Марприст" деген атпен Вестминстер жиналысына қарсы қызылқатты шабуыл жасады, ол Елизавета заманындағы епископтардың қарсыласы Мартин Марпрелаттың ұлы ретінде көрсетілді. Ол осы атпен жариялаған трактаттардың ішінде "Мырза Қудалаушының айыптамасы", "Мартиннің жаңғырығы" және "Қасиетті Синодтық Декрет" ең бастылары 1646 жылы құпия түрде жарық көрді, оларға фантастикалық баспагерлердің есімдері қоса тыныс берілді. Декрет – бұл Вестминстер жиналысының авторды тұтқындау туралы бұйрығы, ол "Мартин Клау Клери, құрметті Дінилер Ассамблеясының баспашысы, Бартоломей Банг дін қызметкері үшін басылған, және оны Төзімділік көшесіндегі дүкенінде, Ұлттың бостандығы таңбасымен, Қудалау сотының тіке қарсысында сатып алуға болады" деп көрсетілген. Прайн бұл трактаттарды парламентте ұятсыздық пен құдайға қарсы келудің ең жоғарғы шегі деп айыптап, оның Генри Робинсон екенін ойлаған жазушының жазалануын талап етті. Овертонның авторлығына күдік болды, бірақ оны дәлелдеу мүмкін болмады. Ол 1649 жылға дейін, Дінилер жиналысы аяқталғанға дейін жауапкершілігін мойындамады.

Қожаларға қарсы

1646 жылы Лилберннің бірнеше памфлеттерін басып шығаруға қатысқан Овертон Лордтарға қарсы шара қолданып, олардың елдің жалпы бостандықтары мен құқықтарын өрескел түрде бұзуына қарсы «Лордтар палатасына ескерту» атты жариялама жасады, бұл олардың подполковник Джон Лилбернге қарсы әрекеттерінде айқын көрінді. Осы үшін 1646 жылдың 11 тамызында Палатаның бұйрығымен тұтқындалды, олардың билігін мойындаудан бас тартып, Ньюгейт түрмесіне қамалды. Бірақ түрмеде отырғанына қарамастан, ол тұтқындалу оқиғасын «Барлық тәртіпсіз билікке қарсы қарсылық» деп аталатын хабарлама арқылы жариялады, сондай-ақ «Ньюгейт түрмесінен тәртіпсіз Лордтар палатасының құқықтарына бағытталған жебе» деген тақырыппен теңдестеріне қарсы одан да қатыгез шабуыл жасады. Оның әйелі Мэри және інісі Томас та осындай істер үшін түрмеге қамалды. Жаңа армия Овертон мен оның бірге тұтқындалғандардың ісін қолдап, оларды заңды түрде соттауды немесе босатуды талап етті. 1647 жылдың 16 қыркүйегінде ол ешқандай шартсыз босатылды. Бұл түрмеде болу Овертонның демократиялық ынтасын кемітпеді. Ол 1648 жылдың 11 қыркүйегінде Лондондық теңдестірушілердің петициясын ілгерілетуде маңызды рөл атқарды. Сондай-ақ, ол 1648 жылдың 28 желтоқсанында Фэрфакске «Жалпы құқық пен бостандық үшін өтініш» таныстырғандардың бірі болды, бұл Лилберннің Халық келісімінің жобасына армия кеңесі енгізген өзгерістерге қарсы наразылық білдірді.

Екінші рет қамауға алу

1649 жылғы 28 наурызда Лилберн және Левеллерлердің тағы екі басшысымен бірге Англияның жаңа "Ашылған шынжырлары" атты еңбектің авторларының бірі ретінде тұтқындалды. Мемлекеттік кеңестің билігін мойындаудан бас тартуы және олардың сұрақтарына жауап бермеуі оның Тауэрге қамалуына әкеп соқты. Ол үш бірге тұтқынмен 1649 жылғы 1 мамырда Англияның еркін халқының келісімін жариялады, одан кейін 14 сәуірде олардың мүлікті және әлеуметтік тәртіпті құлатуға тырысқандары туралы айыптаманы жоққа шығаратын памфлет шығарды.

Шығару

Ол 1649 жылғы 2 шілдеде өзінің бастамасымен үкіметке қарсылық жариялады, бұл Лотберидегі Whalebone-да әдетте жиналатын азаматтарға жолданған хат түрінде болды, ол орын Лондондық Нивельерлердің штаб-пәтері еді. Лилбернге қарсы сот шешімі шығаруда үкімет сәтсіздікке ұшырағандықтан, оның серіктестері босатылды, ал 8 қарашада Овертонның босатылуы ұйымдастырылды. Бір ғана талап – ол Ұлттас Достастыққа адал болуға міндеттенді. 1654 жылдың қыркүйегінде Овертон тыңшылық қызмет көрсетуге келісті және Лорд Протектордың үкіметіне қарсы қастандықтарды анықтау үшін өзінің қызметтерін Турлоға ұсынды. Келесі көктемде ол Нивельерлердің жоспарлаған көтерілісіне қатысты деп айыпталды және лейтенант-полковник Сексбимен бірге Фландрияға қашып кетті. Ол жерде сэр Мармадук Лэнгдейл (кейін Лорд Лэнгдейл) арқылы Карл II-ге жүгінді және корольдік тапсырма алды. Бірнеше айдан кейін ол Сексби берген испан ақшасымен Англияға оралды және көтеріліс ұйымдастыруға кірісті.

Кейінгі өмірі

Овертонның кейінгі тарихы бұйығы. Ол 1659 жылдың желтоқсанында қайтадан түрмеге қамалған, ал 1663 жылдың 22 қазанында Чарльз II үкіметіне қарсы бірдеңе жариялағаны үшін тұтқындауға бұйрық берілді.

Шығармалары

Овертонның еңбектерінің толық тізімін беру қиын, өйткені олардың көптегені анонимді. Ең бастылары мыналар:
«Монополистер – бақалар мен зиянкестер ретінде», 1641. «Жаңа Ламбет жәрмеңкесі жаңадан қасиетті деп жарияланды, онда Римнің барлық қасиеттері сатылады» (өлеңмен жазылған сатира), 1642. «Чипсайд Крестіне қарсы жоғары мемлекеттік қасақаналық туралы баптар, аталған Крестің соңғы өсиетімен бірге» (өлеңмен жазылған сатира), 1642. «Адамның өлшеуі», Амстердам, 1643; екінші, кеңейтілген басылымы 1655 жылы 8vo форматында «Адам толығымен өлшеуі» деген атпен жарық көрді. «Мырза Қасымшылықты соттау», 1645 ж., жас Мартин Марприст жазған. «Мартин Марпристті ұстау туралы қасиетті синодтық жарлық», 1645 ж. «Мартиннің эхосы; немесе оның қасиеттілігінен келген наразылық», шебер Марпристтен [шамамен 1645 ж.]. «Лордтар палатасына ескерту», 1646 ж. «Лордтар палатасының немесе кез келген басқаның кез келген еріксіз билігіне қарсы қорғаныс», 1646 ж. «Барлық тирандарға немесе тирандыққа қарсы жебе», 1646 ж. «Жай халықтың шағымдары», 1646 ж. «Қиын жағдайдағы жұртшылықтың айғай-шуы» (Лилбурн мен Овертон бірлесіп жазған), 1647 ж. «Вестминстерде жиналған Англияның жалпы палатасынан еркін халыққа, әсіресе оның құрметті азаматы сэр Томас Фэрфакске жолданған үндеу», 1647 ж. «Генералға полковник Лилбурн мен мырза Овертонның Локьер мырзаның атынан жазған хатының көшірмесі», 1649 ж. «Мемлекеттік кеңестің бейнесі» (Овертон және тағы үш автор), 1649 ж. «Лейтенант-полковник Лилбурн мен мырза Овертонның манифесті», 1649 ж. «Англияның еркін халқының келісімі, осы қиын жағдайдағы ұлтқа бейбітшілік ұсынысы ретінде ұсынылды», полковник Лилбурн, мырза Овертон және т.б., 1649 ж. «Овертонның 1649 жылғы кешірім актісіне наразылығы». «Басанның ұлы бұқасын жемдеу», 1649 ж. Сонымен қатар, Овертон парламенттің екі палатасына жолдаған бірнеше петициялар бар.