Көмекші актерлер және массовка жұмысы

Кіріспе

Сөйлемейтін немесе ән айтпайтын актерлік рөл

Фондық актер немесе массовка – фильм, телешоу, сахналық қойылым, мюзикл, опера немесе балетте сөйлемейтін немесе ән айтпайтын (үлдірсіз) рөлде ойнайтын актер, көбінесе фондық суретте (мысалы, көрермендер қатарында немесе көгілдір көшеде). Соғыс және тарихи фильмдерде көбінесе көптеген массовка актерлері жұмыс істейді: кейбір фильмдерде актер құрамында жүздеген, тіпті мыңдаған ақы төленген актерлер болады (содан "мыңдаған актерлерден тұратын құрам" деген термин пайда болды). Сол сияқты, әсем опера қойылымдарында да көптеген массовка актерлері қатысуы мүмкін. Фильм және телеарна түсірілім алаңдарында массовка актерлерін әдетте "қосалқы актерлар", "жас актерлар", "атмосфера", "массовкадағы таланттар", "массовкадағы орындаушылар", "массовкадағы актерлар", "актер құрамындағы массовка", "таланттар", "массовкадағы достар" немесе жай ғана "массовка" деп атайды, ал "экстра" деген термин сирек қолданылады және көбінесе қарапайымдықпен қарастырылады. Сахналық қойылымдарда массовка актерлерін көбінесе "супернумерарилер" деп атайды. Ескіше театр термині – "қарғалар". Опера және балетте оларды "экстралар" немесе "суперлер" деп атайды.

Кастинг

Арнайы актерлерді таңдау өндіріске байланысты. Фондық актерлік құрам мүшелеріне көп немесе тіпті актерлік тәжірибе қажет емес деген пікір толыққанды дұрыс емес, себебі кез келген шынайы емес бейнелеуге қиял мен актерлік шеберліктің белгілі бір деңгейі қатысуы керек. Осы актерлер үшін уақтылы болу, сенімділік және нұсқауларды орындау қабілеті де маңызды. Фондық актерлер әдетте түсірілімге дайындық жұмыстары аяқталғаннан кейін, қысқа мерзімде таңдалады. Көптеген кастинг агенттіктері тек фондық жұмыстарға маманданған, ал Ұлыбританияда Spotlight жыл сайын жариялайтын Contacts анықтамалығында аккредиттелген барлық агенттіктер мен өндірістердің тізімі бар. Онда белгіленген ереже бойынша, егер актер кез келген сахнада 13 немесе одан көп сөз айтса, ол сол өндірісте келісімшарт бойынша актер ретінде қарастырылуы тиіс. BECTU/Equity ұйымдарымен келісім шарттары бойынша жарнамада танымал немесе "көрнекті" актерлерге авторлық төлемдер (роялти) төленеді. Сондықтан көптеген жарнамаларда, олар көбінесе бірнеше рет көрсетіліп, халықаралық деңгейде таратылатындықтан, қосымша актерге күндік ставка төленсе де, ең үлкен төлем ағымдағы авторлық жарналардан түседі. Халықаралық көрсетімдердің көп болуынан туындайтын күрделі есептеулердің нәтижесінде, актерлердің авторлық жарналары біржолғы төлем арқылы сатып алынуы мүмкін, бұл "buyout" деп аталады. Қазіргі заманғы белгілі британдық актерлердің қатарында Джилл Голдстон бар.

Америка Құрама Штаттары

2012 жылдан бері АҚШ-та көптеген ірі фильм және теледидар өндірістері SAG AFTRA кәсіподағының қарауына кіреді; бұрын, SAG AFTRA AFL–CIO-ның мүшесі болғанға дейін, екі кәсіподақ Screen Actors Guild (SAG) және American Federation of Television and Radio Artists (AFTRA) деп аталатын. SAG AFTRA-ға қол қойған AMPTP продюсерлеріне белгілі бір мөлшерде SAG актерлерін қабылдағаннан кейін кәсіподаққа мүше емес актерлерді жұмысқа алуға рұқсат беріледі; кәсіподаққа мүше емес актерлерге әдетте ең төменгі жалақы төленеді. Кәсіподақтың қарауына кірмейтін өндірістерде фонограммалық актерлерге төленетін ақы продюсерлердің қалауынша болады және кәсіподақтың тарифтерінен бастап «көшірме және есімді тізімге енгізуге» (яғни, жалақысыз) дейін ауыспалы. Актерлеріне жалақы төлемейтін продюсерлер жұмыс үшін ең төменгі жалақы туралы штаттық және федералдық заңдарды бұзуы мүмкін. 1946 жылдан 1992 жылға дейін кино және теледидардағы фонограммалық актерлерді көбінесе Экрандық актерлер гильдиясы (Screen Extras Guild) өкілдік етті. Экрандық актерлер гильдиясы 1992 жылы таратылды (заңды түрде 1994 жылы таратылды) және оның құзыры SAG-ге «Батыс жағалауындағы фонограммалық актерлер» ретінде қайтарылды. Студиялық дәуірдегі белгілі фонограммалық актерлерге Бесс Флауэрс, Эллинор Вандервир, Симона Бонифас, Минта Дурфи, Флоренс Викс, Морис Костелло, Лестер Дорр, Фило МакКаллоу, Барри Нортон, Ларри Стирс және Шеп Хоутон кіреді. Қазіргі заманғы көрнекті американдық фонограммалық актерлерге Эмми Коллинз және Джесси Хайман кіреді.

Мәдени сілтемелер

Чарльз Чаплин өзінің алғашқы қысқа комедияларының үшеуінде – "Маскарадер" (1914), "Жаңа жұмысы" (1915) және "Экранның артында" (1916) фильмдерінде қосымша актерлік жұмыс тақырыбын көтерді. 1922 жылы Гарри Леон Уилсонның "Мертон кинода" романы еркек қосымша актердің қиындықтарын бейнелейді. "The Extra Girl" (1923) үнсіз фильмінде Голливудқа келген шағын қалалық қыздың тағдыры көрсетіледі, ол жұлдыз болуға тырысып, фондық актер болады. "Сатуға арналған жандар" (1923) жас әйелдің қосымша актерден жетекші актрисаға дейінгі мансап жолын көрсетеді, бірақ оның жолы соншалықты тегіс емес. Стелла Г. С. Перридің "Extra Girl" (1929) және Хорас Маккойдың "I Should Have Stayed Home" (1938) романдары Ұлы депрессия кезінде Голливуд қосымша актерлерінің еңбек өмірін суреттейді. "Movie Crazy" көркем фильмінде актер (Гэрольд Ллойд) қосымша актер ретінде жұмыс істейді. Герберт Моултонның режиссерлік еткен "Холливуд қосымша қызы" жартылай деректі фильмі "Крестоносцы" (1935) фильмі түсірілімінде жұмыс істейтін жас әйел қосымша актердің тәжірибесін көрсетеді. Дэвид Фостер Уоллес өзінің "Шексіз әзіл" (1996) романында ситкомдардағы үнсіз қосымша актерлерді "фигуралар" деп атайды, оларды қосу қажеттілігі – шындыққа жақындау үшін жасалған ишара, тіпті олардың толық үнсіздігі шынайы емес екенін мойындайды. Британдық телесериал "Extras" (2005–07) екі кәсіби қосымша актер – Энди мен Мэггидің өмірін көрсетеді. Олар көбінесе түсірілім алаңында сөйлейтін рөл іздеумен және сүйікті жігітті табумен айналысады. Хинди қара комедиялық фильмі "Mithya" (2008) кейіпкері – сыртқы түрімен қылмыстық әлемнің басшысына ұқсайтын қосымша актер, бұл оны қиын жағдайға түсіреді. Филиппин комедиялық драмасы "Экстра" ("Біт ойыншы") (2013) ажырасқан Лойда Малабананның өміріне арналған. Оның түрлі актерлік рөлдердегі қосымша актерлік жұмысы қызын колледжге жіберуге мүмкіндік берді. Фильм Филиппинде телевизия өндірісіндегі маргиналды топтың қанаушылығы мен зорлық-зомбылығы туралы әлеуметтік сынды ұсынады. Қытайлық гонконгтық "Мен біреумін" (2015) фильмі Хенгдиан әлемдік студиясында жұмыс істейтін қосымша актерлер туралы.

Charles Chaplin tackled the subject of film extra work in three of his early short comedies: The Masquerader (1914), His New Job (1915), and Behind the Screen (1916). The 1922 novel Merton of the Movies by Harry Leon Wilson depicts the tribulations of a male extra. The silent film The Extra Girl (1923) portrays a small town girl who comes to Hollywood and becomes a background actor in her attempt to achieve stardom. Souls for Sale (also 1923) depicts a young woman's career trajectory from extra to leading lady, though her progress is more haphazard. The novels Extra Girl by Stella G. S. Perry (1929) and I Should Have Stayed Home by Horace McCoy (1938) depict the working lives of Hollywood extras during the Great Depression. The feature film Movie Crazy depicts a would be actor (Harold Lloyd) working as an extra. The quasi documentary Hollywood Extra Girl, directed by Herbert Moulton, depicts the experience of a young female extra working on The Crusades (1935). In his novel Infinite Jest (1996), David Foster Wallace refers to silent extras in sitcoms as "figurants", commenting that the need to include them is a concession to reality, even while their complete silence is unrealistic. The British television sitcom Extras (2005–07) follows the exploits of two professional background actors, Andy and Maggie. They spend most of their time on set looking for a speaking role and a boyfriend, respectively. In the Hindi black comedy film Mithya (2008), the protagonist is a background actor whose facial similarity to an underworld crime boss lands him in trouble. The Filipino comedy drama film Ekstra (The Bit Player) (2013) centers around the life of a divorcee named Loida Malabanan, whose odd job as a bit player for various acting roles enabled her to send her daughter to college. The movie is a social commentary on the exploitation and mistreatment of the marginalized sector in the television production industry in the Philippines. The Chinese Hong Kong film I Am Somebody (2015) is about extras working at the Hengdian World Studios.