Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қаппарот (қараңыз, Ашкенази транслитерациясы: қаппарот) – кейбір православиелік яһудилер Йом Кипур күні қарсаңында орындайтын дәстүрлі күнәдан тазарту рәсімі. Бұл рәсімде адамның басы үстінен ақшаны айналдырып, содан соң қайырымдылыққа береді немесе тауықтың басы үстінен айналдырып, халахи ережелеріне сәйкес сойып, мұқтаждарға таратады. PETA ұйымы сойылған құстардың үштен екі бөлігінен астамы қоқысқа тасталады деп мәлімдесе, каппаротты ұйымдастырушылар олардың сойылған тауықтарды кедейлерге тамақ ретінде беруге дайындалғанын айтады.
Atonement ritual practiced by Orthodox Jews
Kapparot (, Ashkenazi transliteration: , ) is a customary atonement ritual practiced by some Orthodox Jews on the eve of Yom Kippur. This is a practice in which either money is waved over a person's head and then donated to charity, or else a chicken is waved over the head and then slaughtered in accordance with halachic rules and donated to the hungry. PETA has made the claim that more than two thirds of all the slaughtered birds are simply thrown in the trash, while the kapparot organizers claim that the sites donate the dead chickens to feed the poor.
Этимология
Қаппарах (כפרה), каппароттың жекеше түрі, "кәффара" (атау) дегенді білдіреді және семит түбірінен шыққан, "жабу" деген мағынаны білдіреді, ал туынды мағынасы – күнәні жабу немесе жою.
Kapparah (כפרה), the singular of kapparot, means "atonement" and comes from the Semitic root [[wikt:Category:Hebrew terms belonging to the root כ־פ־ר, which means 'to cover', the derived meaning being one of covering or blotting out sin.
Практика
Қиямет күніне дейінгі түстен кейін, кедейлерге жеуге арналған бір нәрсе дайындалады, содан соң Киелі кітаптан екі үзінді оқылады және , одан кейін дайындалған қайырымдылық үш рет басынан айналдырылып, үш рет қысқа дұға оқылады.
On the afternoon before Yom Kippur, one prepares an item to be donated to the poor for consumption at the pre Yom Kippur meal, recites the two biblical passages of and , and then swings the prepared charitable donation over one's head three times while reciting a short prayer three times.
Тарихи дау
Кейбір раввиндер Каппаротқа қатысты қатты қарсылық білдірді, олардың ішінде Нахманид, Шломо бен Адерет және Сефард раввині Йосеф бен Эфраим Каро болды. Мишна Берураның сөзіне сүйенсек, олардың ойынша, бұл амал яһуди емес дәстүрлерге ұқсас болуы мүмкін еді. Ашкенази раввині Моше Иссерлес Каромен келіспей, Каппаротты қолдады. Әсіресе Ашкенази қауымдарында рабби Иссерлестің пікірі кеңінен қабылданды, себебі Ашкенази яһудилері көбінесе сефардтық және ашкенази дәстүрлерінің арасындағы халахикалық мәселелерде рабби Иссерлестің үкімдерін басшылыққа алады. Бұл рәсімді сонымен қатар Ашер бен Йехиел (шамамен 1250–1327) және оның ұлы Яков бен Ашер (1269–1343) және басқа да түсіндірушілер де мақұлдады. Каббалистер, мысалы, Исайя Горовиц және Исаак Лурия да осы рәсімді қолдады, олар ақ тауықты белгілі бір мағынаға сілтеме ретінде таңдауға кеңес берді және тағайындалған дұғаларда мистикалық мағыналарды анықтады. Осының нәтижесінде бұл амал Шығыс Еуропаның Ашкенази яһудилері мен Хасидтері арасында кеңінен тарады. Мишна Берура рабби Иссерлеспен келіседі, соның арқасында Литва яһудилері арасында да бұл практика қолдау тапты. Мишна Берура тек сою кезінде асығушылық немесе шаршау салдарынан қиындықтар туындаса, ақшаны (яғни тауықты емес) пайдалануға рұқсат береді. 19 ғасырдың соңында жазылған "Каф Хахайм" еңбегінде Яков Хаим Софер сефард яһудилері үшін де бұл дәстүрді мақұлдады.
Kapparot was strongly opposed by some rabbis, among them Nachmanides, Shlomo ben Aderet, and the Sephardi rabbi Joseph ben Ephraim Karo in the Shulchan Aruch. According to the Mishnah Berurah, his reasoning was based on the caution that it is similar to non Jewish rites. The Ashkenazi rabbi Moses Isserles disagreed with Karo and encouraged kapparot. In Ashkenazi communities especially, Rabbi Isserles' position came to be widely accepted, since Ashkenazi Jews will generally follow the halachic rulings of Rabbi Isserles where the Sephardic and Ashkenazic customs differ. It was also approved by Asher ben Jehiel (c. 1250–1327) and his son Jacob ben Asher (1269–1343) and other commentators. The ritual was also supported by Kabbalists, such as Isaiah Horowitz and Isaac Luria, who recommended the selection of a white rooster as a reference to and who found other mystic allusions in the prescribed formulas. Consequently, the practice became generally accepted among the Ashkenazi Jews and Hasidim of Eastern Europe. The Mishnah Berurah agrees with Rabbi Isserles, solidifying support for the practice among Lithuanian Jews as well. The Mishnah Berurah only supports the use of money (i. e., not a chicken) if there might be a problem with the slaughter due to haste or fatigue. In the late 19th century work Kaf Hachaim, Yaakov Chaim Sofer approves of the custom for Sephardi Jews as well.
Жануарларға қатыгездік жасау туралы дау
Кейбір яһудилер де жануарларға қатыгездік жасауға тыйым салатын tza'ar ba'alei chayim принципіне орай, каппарот үшін тауықтарды пайдалануға қарсы шығады. 2005 жылғы Йом Кипур қарсаңында Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында каппарот операциясы аясында жаңбырлы ауа райында бірнеше тауықтар клеткаларда тасталып қалды; осы ашыққан және сусызданған тауықтардың бір бөлігін кейіннен Американың жануарларға қатыгездік жасауды болдырмау қоғамы құтқарып алды. Бруклиннің Уильямсбург ауданында тұратын ортодоксал яһуди Джейкоб Калиш 35 каппарот тауығының суға батып қайтысына себеп болды деген айыппен жануарларға қатыгездік жасады деп айыпталды. Тауықтарды қатаң ұстау туралы осындай хабарларға жауап ретінде еврейлік жануарларды қорғау ұйымдары Израильде, әсіресе, жануарлар каппаротын қоғамдық түрде өткізуге наразылық білдіруді бастады. АҚШ-тағы жануарлар каппароты рәсімінің жақтаушылары бұл практиканы АҚШ-тағы дін бостандығын жүзеге асыру ретінде конституциялық түрде қорғауға құқылы деп санайды, бұл 1993 жылғы АҚШ Жоғарғы Сотының Лукуми Бабалу Айе шіркеуіне қарсы Хьялеа қаласының ісі бойынша шешімімен расталды. Аталған істе сот Сантерия дінін ұстанатындардың жануарларды құрбандыққа шалу рәсімін орындау құқығын қолдады, ал судья Энтони Кеннеди шешімінде: «Діни сенімдердің басқалар үшін қабылдануы, логикалық, дәйекті немесе түсінікті болуы міндетті емес, Бірінші түзетудің қорғауына лайық болу үшін» деді (судья Кеннеди судья Уоррен Э. Бергердің Томасқа қарсы Индиана жұмыспен қамту қызметі басқармасының ісі бойынша пікірінен келтірген цитата). Алайда, Жоғарғы Соттың шешіміндегі басты мәселе – Хьялеа қаласының нақты бір діни рәсімді нысанаға алып, белгілі бір қауымның діни құқықтарын шектеуі, бұл Бірінші түзетудің дін бостандығы туралы ережесіне қайшы келді.
Some Jews also oppose the use of chickens for kapparot on the grounds of tza'ar ba'alei chayim, the principle banning cruelty to animals. On Yom Kippur eve 2005, a number of caged chickens were abandoned in rainy weather as part of a kapparot operation in Brooklyn, New York; some of these starving and dehydrated chickens were subsequently rescued by the American Society for the Prevention of Cruelty to Animals. Jacob Kalish, an Orthodox Jewish man from Williamsburg, Brooklyn, was charged with animal cruelty for the drowning deaths of 35 of these kapparot chickens. In response to such reports of the mistreatment of chickens, Jewish animal rights organizations have begun to picket public observances of animal kapparot, particularly in Israel. Proponents of the animal kapparot ritual in the United States argue the practice to be constitutionally protected as an exercise of freedom of religion in the United States, which is further supported by a 1993 Supreme Court of the United States decision in the case of Church of the Lukumi Babalu Aye v. City of Hialeah. In that case, the court upheld the right of Santería adherents to practice ritual animal sacrifice, with Justice Anthony Kennedy stating in the decision, "Religious beliefs need not be acceptable, logical, consistent or comprehensible to others in order to merit First Amendment protection" (quoted by Justice Kennedy from the opinion by Justice Warren E. Burger in Thomas v. Review Board of the Indiana Employment Security Division, ). However, the Supreme Court's principal concern in its decision was that the City of Hialeah specifically targeted a religious ritual, curbing the religious rights of a specific community, which conflicts with the First Amendment's Establishment Clause.