Кіріспе
Әскери оқу-жаттығу ұшағы, ұлттық шығу тегі: Югославия, өндірушісі: SOKO, дизайнері: Аэронавтикалық техникалық институты, алғашқы ұшуы: 1978 жылдың 17 шілдесі, енгізілген: 1983 жылы, қызметтен шығарылмаған: қызметте, негізгі пайдаланушысы: Сербия әуе күштері, басқа пайдаланушылар: Мьянма әуе күштері, Черногория әуе күштері (тарихи), Югославия әуе күштері (тарихи), өндірілген: 1984–1991 жылдары, құралған саны: 85, бағдарламалық құны: бірлік құны: 4,2 миллион доллар (2010 жылғы АҚШ доллары бойынша). Екі прототиптің біріншісі 1978 жылдың басына дейін дайын болған деп хабарланды. Бастапқы жердегі сынақтардан кейін Super Galeb-тің алғашқы ұшуы 1978 жылдың 17 шілдесінде жасалды. Одан кейін 1980 жылдың 17 желтоқсанында алты сериялық үлгінің бірі алғаш рет ұшты. Бұл сериялық үлгілер, бірінші прототиппен бірге, G 4 PPP деп белгіленді; олар бекітілген лифтілері бар және анhedral жоқ тұрақты қанаттарына ие болды. G 2 Galeb-тен айырмашылығы, Super Galeb-те қанат және құйрық бөліктері иілген, сонымен қатар қолайсыз ауа райында және түнде ұшуға мүмкіндік беретін авионика жүйесі орнатылған. G 4-тің негізгі конфигурациясы бойынша, ол сәл конус тәрізді қанаттары бар төмен қанатты моноплан. G 4 Super Galeb Югославия соғыстары кезінде көптеген жауынгерлік миссияларды орындады. Барлығы үш G 4 ұшағы атып түсірілді, олардың барлық пилоттары қауіпсіз жерге түсті. Югославия соғыстарының нәтижесінде Югославия бірнеше кіші мемлекеттерге бөлінді; олардың бірнешеуінде бұрынғы республиканың мүлігіндегі ұшақтар болды. НАТО-ның Югославияны бомбалау кезінде "Летеће звезде" акробатикалық командасының жеті G 4 ұшағы Голубовци әуе базасында қиратылды, бұл 1999 жылы команданың тарауына елеулі үлес қосты. Содан бері серб авиация әуесқойларының тобы жаңа демонстрациялық топты құрды, бірақ оны 1980 жылдары қызметтен шығарылған ескі Soko G 2 Galebs ұшақтарымен жабдықтады. 2008 жылдан бері Сербия әуе күштері, бұл типтегі ең ірі оператор, қалған G 4M ұшақтарын кең ауқымды жаңартуды ұсынды. G4 MD деп аталатын жоспарланған жаңарту бағдарламасы, жаңа навигациялық жүйелер, басқаруды жеңілдету және жаңа жауынгерлік жүйелерді интеграциялау үшін жаңа авионикаға негізделген, бұл типтің қызмет ету мерзімін 2030 жылға дейін ұзартуға мүмкіндік береді.
|type = Military trainer aircraft
|national origin = Yugoslavia
|manufacturer = SOKO
|designer = Aeronautical Technical Institute
|first flight = 17 July 1978
|introduced = 1983
|retired =
|status = In service
|primary user = Serbian Air Force
|more users = Myanmar Air Force Montenegrin Air Force (historical) Yugoslav Air Force (historical)
|produced = 1984–1991
|number built = 85
|program cost =
|unit cost = $4.2 million (in 2010 U. S. dollars)
The first of two prototypes had been reportedly completed by early 1978. Following completion of the initial ground testing phase, the Super Galeb's maiden flight was conducted on 17 July 1978. It was followed by the first flight of one of the six pre production aircraft on 17 December 1980. These pre production aircraft, along with the first prototype, were designated G 4 PPP; they possessed fixed tailplanes with inset elevators and no anhedral. Unlike the G 2 Galeb, both the wing and tail surfaces are swept on the Super Galeb, while avionics to enable flight even under adverse weather conditions and at night have been integrated. In terms of the G 4's basic configuration, it is a low wing monoplane design with slightly tapered wings. The G 4 Super Galeb performed numerous combat missions during the Yugoslav Wars. In total, three G 4s were reportedly shot down, all pilots of which ejecting safely. As a result of the Yugoslav Wars, the nation of Yugoslavia broke up into multiple smaller nations; several of which possessed aircraft from the former republic's inventory. During the NATO bombing of Yugoslavia, seven G 4s of the Leteće zvezde aerobatics team were destroyed at Golubovci Air Base, heavily contributing to the team disbanding during 1999. Since then, a group of Serbian aviation enthusiasts have assembled a new display team, but have equipped it with older Soko G 2 Galebs that had been previously withdrawn during the 1980s. Since 2008, the Serbian Air Force, the largest operator of the type, has proposed a comprehensive upgrade of their remaining G 4Ms. Intended to be re designated G4 MD, the envisioned upgrade programme, which largely revolves around new avionics for improved navigation, greater ease of control, and integrate new combat systems, is reportedly set to extend the type's service life through to the 2030s.
Нұсқалар
G 4:85 ұшағы өндіріліп, қолданысқа енгізілді. Алдыңғы қатардағы жаттықтырушы және жеңіл шабуылдық ұшақ. G 4Š:5 ұшағы өндірілді. Қаруланбаған жаттықтырушы ұшақ. G 4T:3 ұшағы арнайы мақсатты сүйреуге арналған модель. G 4M: Алты G 4 ұшағының негізінде, жаңартылған авианика және бекіткіштер, қанат ұштарына зымыран орнату тіреуі қосылды. Авионика құрамына Rudi Cajavec ENS MG4 электрондық көздеу құрылғысын, гироплатформаны, көп функциялы дисплейлерді және қосымша шашырату/жалын шығару құралдарын қамтитын Zrak ENP MG4 HUD кіреді. Ішкі бекіткіштердің көтергіштік қуаты 500 кг, ал сыртқылары 350 кг, ең жоғары бір реттік жүктеме 1800 кг. Жаттықтырушы ұшақ ретіндегі ұшу салмағы 4971 кг, ал шабуылдаушы конфигурациясындағы ең жоғары ұшу салмағы 6400 кг. "Таза" конфигурациядағы ең жоғары жылдамдық 10 000 м биіктікте 865 км/сағ, 4000 м биіктікте 900 км/сағ, қосымша жанармай бактерілерімен 2900 км қашықтықта; стандартты отынмен 1800 км қашықтықта, пушка жиынтығымен 1200 км-ге дейін төмендейді, төрт BL755 кассеталық бомбасы және екі ААМ, теңіз деңгейінен ең жоғары көтерілу жылдамдығы минутына 1800 м, ал қызмет ету биіктігі 12 500 м. G 4MD: Сербия әуе күштеріндегі 15 G 4 Super Galebs ұшағының жаңартылған нұсқасы. Қалған 9 ұшақ өзгеріссіз қалды. G 4M жаңартуын одан әрі дамыту: LCD ұшу экраны, HOTAS, HUD, біріктірілген миссиялық компьютерлер, қашықтықты өлшеу құралдары, GPS негізіндегі навигациялық жүйелер, "дос немесе жау" анықтағыш, навигациялық байланыс құрылғылары, миссиялық жазбалар және VHF omni range және аспаптық қону жүйелері. Жаңартудың бір бөлігі ретінде басқарылатын қару-жарақ, қарсы шаралар және нысана алу жүйелерін интеграциялау жоспарланған.
G 4MD: A modernized version of the 15 G 4 Super Galebs in service with the Serbian Air Force. The remaining 9 remain as they are. Further development of G 4M upgrade including: LCD flight screens, HOTAS, HUD, integrated mission computers, distance measuring equipment, GPS based navigation systems, identification friend or foe, navcomm units, mission records, and VHF omni range and instrument landing systems. Integration of guided weapons, countermeasures and targeting systems is also scheduled as part of the upgrade.
Бұрынғы операторлар
Әуе күштері Серб Республикасынан 1 Г-4 ұшағын алды. Бір кезде Босния оны көрші Сербияға сату мүмкіндігін қарастырды. Әуе күштері 17 ұшақ алды. Олардың төртеуі қолданылды, бірақ кейін сатылымға қойылды. 2012 жылға қарай алты ұшақ Сербияға берілді, ал жеті ұшақ жеке операторға сатылған деп хабарланды. Әуе күштері 77 Г-4 ұшағын пайдаланды.