Кіріспе

Америка Тәуелсіздік соғысынан бастап Америка Азамат соғысының басына дейін американдық музыка көп өзгерістерге ұшырады. Халықтық музыка дәстүрлері әртараптанып, бүкіл елге тарады, сонымен қатар еуропалық классикалық музыканың бірнеше көрнекті композиторлары пайда болды.

Пішін белгісі

Бірінші Жаңа Англия композиторлар мектебінің қасиетті музыкасы оңтүстікке жылдам тарады, бұл формалық ноталардың табылуымен жеңілдетілді – мұндағы төрт түрлі нота басшалары музыкалық оқытуда қолданылған төрт буынға (фа, соль, ла және ми) сәйкес келеді. 1801 жылы Уильям Смит және Уильям Литтл осы жүйені енгізген қасиетті әндер жинағын – "Оңай нұсқаушыны" жариялады. Формалық ноталар жүйесі Жаңа Англияда кеңінен таралмаса да, "Оңай нұсқаушы" және оған ұқсас жинақтар Жаңа Англия композиторларының музыкасын батыс және оңтүстік штаттарына таратуға септігін тигізді, онда әндер жинақтаушылар халық және танымал әуендерді (соның ішінде "халық гимндерін" және жаңару хорларын) Жаңа Англияның танымал репертуарына қосты. Көрермендер арасында танымал жинақтарға Ананиас Дэвисонның "Кентукки үйлесімділігі" (Харрисонбург, Вирджиния, 1817), Аллен Карденнің "Миссури үйлесімділігі" (Цинциннати, 1820), Уильям Уокердің "Оңтүстік үйлесімділігі" (1835) және Б. Ф. Уайт пен Е. Дж. Кіңнің "Қасиетті арфасы" (1844) кірді. Соғысқа дейінгі кезеңде жеті буынды (до, ре, ми) сольмизацияның танымалдылығы артқан сайын, кейбір мұғалімдер мен баспагерлер жеті таңбалы формалық ноталармен тәжірибе жасады; Джесси Б. Айкиннің "Христиандық әншісі" (Филадельфия, 1846) жүйесі Азамат соғысынан кейінгі жылдары жеңіске жетті.

Луизианадағы африкалықтар

Луизианада барабандар 19-ғасырдың соңына дейін заңды болып қалып келді. Онда Африкадан келген құлдар, олардың көпшілігі Кариб аралдарынан еді, үлкен топта би биледі, көбінесе шеңберленіп. 1817 жылға қарай, Жаңа Орлеанда билеу Конго алаңы деп аталатын белгілі бір аумақпен шектелді, ол Америка мен Кариб теңізінен келген африкалық стильдердің қатысуымен музыкалық қосылыстың ортасы болды. Бірақ 1820 жылға таман, Жаңа Орлеандағы ақтардың қарсылығы және АҚШ-тың басқа аймақтарына қаралардың көптеп келуі Конго алаңының маңыздылығының төмендеуіне әкелді. Конго алаңындағы жаппай билер дәстүрі сирек болса да жалғасты, бірақ ол шынайы африкалық дәстүрлерге қарағанда, миньстрельдікпен көбірек байланысты болды. Луизианаға әкелінген Кариб билерінің ішінде калинда, конго, конжай және бамбула бар. Конго бұрыннан белгілі болған, Вирджиния штатының колониялық Ричмонд қаласында әлеуметтік би ретінде еске алынған.

Рухани істер

1830 жылдары қызу христиандықтың Ұлы оянуы басталды, осының нәтижесінде рухани әндердің дәстүрлері қалыптасты. Осы кезеңде елде діни жаңғыру орын алды, оның ортасында ашық ауадағы құлшылық жиындары (лагерь жиналыстары) және ауылдық жерлерді аралап уағыз айтатын, көшпелі уағыздаушылар болды. Лагерь жиналыстары ғасырдың басында басталды, алғашқысы 1800 жылдың шілдесінде Кентукки штатының Логан округінде өтті. 1801 жылы Кентукки штатының Кейн Ридж қаласында өткен алты күндік жиынға оннан жиырма мыңға дейін адам қатысты. Бастапқыда пресвитериан дін қызметкерлері басқарса да, көп ұзамай методистер мен баптистер осы қозғалысты өздеріне алды. Методистер Джон Уэсли мен оның ізбасарлары жазған әнұрандарды алып келді, олар тез арада танымал болды. Көптеген әндер жартылай импровизацияланған, түрлі әндерде қолданылатын жекелеген тармақтардан құрастырылған. Шейкерлер де Ұлы оянуға үлес қосты, ал олардың музыкасы, әндер мен гимндерді қамтитын, осы кезеңде (1837–1848) айтарлықтай әртараптанды. Джозеф Брэкетттің ең танымал Шейкер әні, "Қарапайым сыйлықтар" (Арон Копландтың "Аппалачия көктемінде" пайдаланған), осы кезеңде жазылды. Шейкерлердің көптеген жаңа рухани әндері "сыйлық әндері" деп аталды, олар сектаның негізін қалаушы Ана Энннің, періштелердің, басқа тарихи тұлғалардың немесе америкалық үндістер сияқты басқа халықтардың рухтарынан аян арқылы жіберілді. Бастапқыда олар жазылмаған, бірақ кейін Шейкерлер өздерінің музыкалық нотациясын жасады, ал Исашар Бейтс сияқты композиторлар танымал болды. 1840 жылдардың соңына қарай Шейкерлердің жиналыстары Шейкерлер емес адамдар үшін де танымал ойын-сауыққа айналды. Көбінесе құл болған афроамерикалықтарға қатысуға рұқсат берілмеді, бірақ олар бақылап, ағылшын гимндерін африкалық вокалдық стильдермен және ырғақтармен үйлестіруге шабыттанды. Осы әндер "негр спиричуэлдері" деп аталды. Олардың көпшілігі Құдайды және Исаны мадақтауға арналған болса, кейбіреулері құлдарға арналған шифрланған хабарламалар мен азаттыққа шақыруды бейнелейтін сөздерді қамтыды. "Steal Away To Jesus" сияқты спиричуэлдер жақын арада қашып кетуді білдірді, ал "Let my people go" және "Go Down Moses" африкалық құлдардың символы ретінде Киелі кітаптағы еврей құлдарын ашық түрде көрсетті. Музыкалық тұрғыдан алғанда, спиричуэлдер Жаңа Англияның хорлық дәстүрлерінің африкалық ырғақтармен және сұрақ-жауап формаларымен үйлесімде болған ұрпақтары еді. Бірінші Жаңа Англия мектебінің гимндері оңтүстікке тарады және Жаңа Англиядан кеткеннен кейін де ұзақ уақыт бойы танымал болды. Гимндер өте қарапайымдастырылды, содан кейін олар тек әуен мен діни мәтінге айналды. Африка-американдық құл әндерімен өзара әрекеттесу нәтижесінде спиричуэлдердің дәстүрі пайда болды.

Құл музыкасының танымал болуы

1820 жылдары қалаларда ағылшын үлгісіндегі ән-балладалар кең таралды. Дегенмен, көптеген ән жазушылар жаңа нәрсе іздеді және құлдықты жою қозғалысымен байланысты болды, ол құлдықты тоқтатуға бағытталған; ең танымалдары – Хатчинсон әулетінің әншілері. 1840 жылдары афроамерикалық музыкалық дәстүрлерге қызығушылық артты, нәтижесінде афроамерикалық әндердің алғашқы жинағы – "The Negro Singer's Own Book" (1846) жарық көрді. Джон Хилл Хьюит және Стивен Фостер сияқты кейбір ән жазушылар өз шығармаларына сол кезде "эфиопиялық музыка" деп аталған музыканы енгізуге тырысты. "Жанни с светло-коричневыми волосами" және "О, менің сүйікті Клементиным" сияқты қарапайым мелодиялары мен нәзік безендірулері бар әндер танымал болды. Бұл әндер, әсіресе Фостердің әндері, американдық эстрадалық музыканың бастауы деп есептелуі мүмкін. Бұл "афроамерикалық ән және би стилінің американдық өмірге күшейе берген ықпалының" бастауы деп аталады (Штиернс және Штиернс, "Джаз биі", Чейсте келтірілген, 232-бет).

Блюз

Азамат соғысынан кейін, ерекше қасиеттері бар, көне дәуірден келген болуы мүмкін, шақыру-жауап форматымен байланысты ән түрі қалыптасты. Бұл әндер үш 4 тактты бөлімнен тұрады. Бірінші екеуі бірдей болып, мәселені сипаттайды, тиісінше, болжамды тоника мен субдоминанта гармонияларынан басталады. Үшінші бөлім сипатталған мәселеге жауапты көрсетеді және болжамды доминант гармониясынан басталады. Барлық үш бөлім үшінші және төртінші тактты алып жатқан тұрақты тоникада аяқталады.

Банжо

Банжо 19-ғасырдың ортасында американдық ұлттық санаға енді. Алғашқыда төрт тартылған, бірақ 1840 жылдары бес тартылған банжо стандартқа айналды; бұл өзгеріс Вирджиния штатының жалғыз танымал қаралаған бет орындаушысы Джоэл Уокер Суиниге байланысты деп есептеледі. Бұл аспап афроамерикандық халық музыкасының көптеген түрлерінде кеңінен қолданылады, бірақ ол бастапқыда Арабияда жасалған және Африка немесе Азия аспаптарының бірінен немесе бірнешеуінен тараған болуы мүмкін. Қазір ол халықтық музыканың, әсіресе кантри және блюграсс музыкасының маңызды бөлігі болып табылады.

Мыс аспаптар

1850-ші жылдардың басында мыс оркестр музыкасының дамуы қарқын алды. Мыс оркестрлер мыс және ағаштан жасалған духовой аспаптардан құралды, әсіресе E-бемоль корнет және сопрано саксофоннан. Олардың көпшілігі әскер полкімен, ал қалғандары белгілі бір зауыттың жұмысшыларымен байланысты болды. Сол кезде Ұлыбританияда жұмыс берушілердің өз қызметкерлерін оркестр құруға ынталандыруы кең таралған, ал бұл практика АҚШ-қа көшіп келу арқылы тарады. Бұл зауыт оркестрлерінің концерттері көбінесе шулы өтті, музыканттар мен тыңдаушылар арасында кеңістік болмады, барлығы той-қуанышпен биледі. Британдық оркестрлердің барлығы дерлік әуесқойлар болды, бірақ Америка көптеген кәсіби ансамбльдерді өндірді. Джон С. Линехан американдық мыс оркестрлерінің рухын, әсіресе Азамат соғысынан аз бұрын құрылған Фишервилл корнет оркестрін сипаттады: (Оркестрдің) Ат гвардиясымен шарттасуы, мақтан тұтуға лайық болғанымен, алаңдатуға себеп болды, себебі жігіттер өмірінде алғаш рет ат үстінде ойнауға мәжбүр болды. Олардың көпшілігі осы істе жаңа болғандықтан, жағдай қиын болды, өйткені жартысына жуығы атқа мінген емес болуы мүмкін еді. Оркестр залында бұл ұсыныс алғаш айтылғанда, ең қайғылы адам жетекші Лорен Кьюриер болды. Ол бір ғана шартпен келісетінін айтты, егер барлығына бірге мінуге жететін ат табылып, ортада орын берілсе. Бірақ ұсыныс қабылданды. Бұл көрініс қызықты болды (бірақ қозғалыс жерге қарай болды), ал «Жабайы Батыс» шоуындағы аттар осыдан да көп қызығушылық тудырды, өйткені Фишервилл оркестрінің атшылары аттарына төрттік қатармен жүруге үйретпек болды. Ағылшын дәстүрінен басқа, неміс, итальян және ирланд иммигранттары да американдық мыс оркестр дәстүріне үлкен әсер етті. Мысалы, қырық екі кәсіби неміс музыканты 1850 жылдары ең танымал мыс оркестрлердің бірі болған және сол кезеңдегі жалғыз полк оркестрі болған жетінші полк оркестрін құрды. «Ноль» деген атпен танылған оркестр жетекшісі мыс және қамыс аспаптарын тең пропорцияда қолданды. Неміс оркестр жетекшісі Фридрих Вильгельм Випрехт те ықпалды болды, ол өзінің танымал шығармаларының аспаптық жинағы үшін толық ноталар жинады. Аспаптарға фагот, контрафагот, бас туба, керней, тромбон, кларнет, пикколо, гобой, француз мүйізі, саксофон, барабан және тарелка кірді. Випрехт сол кезде Пруссия әскери оркестрлерін егжей-тегжейлі, реттелген және қатаң тәртіп ережелері бойынша қайта ұйымдастырудың маңызды тұлғасы ретінде танылды. Итальяндықтардың американдық мыс оркестрлеріне әсерін АҚШ Теңіз жаяу әскерлері оркестрін басқарған Неапольде туған иммигрант Фрэнсис Скала жақсы көрсетті. Ол кларнетші болды және әрдайым өз аспабын оркестрінде маңызды орынға қойды, сонымен қатар мыс оркестрлерінде осы аспапты танымал етуге үлкен үлес қосты. Ирландиялық оркестр жетекшісі Патрик Сарсфилд Гилмор да ықпалды болды, ол көптеген қамыс аспаптарын енгізді, сондай-ақ үлкен желдік ансамбльге толық оркестрдің әсеріне жақын болуға мүмкіндік беретін аспаптарды жасады. Азамат соғысының басталуымен мыс оркестрлердің танымалдылығы арта түсті. Бір полкке атақты оркестр қосылатынын уәде ету рекруттерді тарту үшін пайдаланылды, ал мыс оркестр дәстүрі гүлденді. Соғыстан кейін бейбітшілік мерекесіне арналған үлкен концерттер өткізілді, онда мыңдаған орындаушылар қатысты.

Креол және каджун музыкасы

Нью-Орлеан қаласы ұзақ жылдар бойы мәдени жаңарулардың орталығы және Перс шығанағының маңызды қаласы болып келген. Сондықтан, алғашқы көрнекті американдық классикалық композитордың Нью-Орлеаннан шыққаны заңды. Луи Моро Готтшальк Еуропада атаққа ие болды, бұл жетістікті алғаш рет американдық композиторға бұйырды, және ол Луизианадағы этностық халық билерінен алынған мотивтерді фортепиано шығармаларында үйлестіргені үшін жақсы есте сақталады. Акадиядан келген француз канадалықтары, шотланд-ирланд, француз және испан тегіндес ақ қоныс жайлаушылар, жергілікті американдықтар және Батыс Үндістаннан әкелінген көптеген құлдармен Нью-Орлеан және айналасы мәдени ықпалдастықтың ошағы болды.

Мексикалық-техастар

Тексас 19-шы ғасырдың ортасына дейін Мексиканың бір бөлігі болды, Мексика-Америка соғысынан кейін, және оның мексикалық-американдық тұрғындары ранчера, болэро және полька музыкасының қоспасын – конхунто деп ойнады. Конхунто, белгілі бір дәрежеде, аккордеонмен ойналатын мексикалық солтүстік музыкасының (música norteña) американдық нұсқасы болды және Техастағы мексикалық қауымдастықтарында кең таралған.

Дыбыс үлгілері

Bice'waan әні – Конгресс кітапханасынан алынған, Элис Каннингэм Флетчер мен Фрэнсис Ла Флеш жинаған және 1897 жылы жарияланған жазба. Әнші Джордж Миллер, ол шамамен 1852 жылы туған. Онда былай делінген: «Омаха тайпасының Bethae waan деп аталатын нағыз махаббат әні – бұл ежелгі атау, сипаттамалық емес. Әдетте, сүйікті жігіт кездесуге келгенде, қыздың шатырдан шығып, бұлаққа баратынын күтіп отырғанда таңертең ерте орындалады. Бұл әндер құпия уақыттарға арналған және кейде «Me the g'thun wa an» – құдалық әндері деп аталады. Олар домбыра, қоңырау немесе сыңғырлатусыз орындалған, тек ырғақты күшейту үшін, онда әннің ырғағы тоналдылыққа бағынады және тек музыкалық фразаларда сезіледі. Көбірек эмоция беру үшін дауыстың дірілінен бөлек, қолды қозғау арқылы немесе еріннің алдынан артемизияны шашырату арқылы да тербеліс күшейтілген, ал дене әннің ырғағымен ақырын қозғалған (Флетчер, 1894, 156-бет)».