Кіріспе

Псевдокисталар цисталарға ұқсас, бірақ эпителийлік немесе эндотелийлік жасушалары болмайды. Бастапқы емдеу жалпы қолдаушы күтімнен тұрады. Псевдокисталардың тудыратын симптомдары мен асқынулары хирургиялық араласуды қажет етеді. Компьютерлік томография (КТ) сканилері цисталарды бастапқы бейнелеу үшін қолданылады, ал эндоскопиялық ультрадыбыс цисталар мен псевдокисталарды ажыратуға көмектеседі. Эндоскопиялық дренаж – псевдокисталарды емдеудің кең таралған және тиімді әдісі. Бұл, негізінен радиологиялық тұрғыдан, Стафне статикалық сүйек кистасы және жақ сүйектерінің аневризмалық кистасы сияқты басқа зақымданулардың «псевдокистоздық көрінісімен» шатастырылмауы керек.

Белгілері мен симптомдары

Псевдокисталар көбінесе симптомсыз болады. Симптомдар үлкен псевдокисталарда жиірек кездеседі, бірақ олардың мөлшері мен пайда болу уақыты әдетте болашақ асқынулардың нашар көрсеткіші болып табылады. Олар құрсақ қуысының жарақатынан да туындауы мүмкін, балаларда осы жағдай жиірек тіркеледі. Псевдокисталар созылмалы панкреатитпен ауыратын науқастарда, жедел панкреатитпен ауыратындарға қарағанда көбірек кездеседі. Сондай-ақ, панкреатит алкогольге байланысты болса, псевдокисталардың пайда болу жиілігі артады. Алкогольмен байланысты осы псевдокисталар барлық панкреатикалық псевдокисталардың 59-78% құрайды. Панкреатикалық псевдокисталардың нақты жиілігі төмен, шамамен 1,6-4,5% немесе жылына 100 000 ересек адамға 0,5-1 жағдай тіркеледі. Адренал кисталарының түрлеріне паразиттік кисталар, эпителиялық кисталар, эндотелиялық кисталар және псевдокисталар жатады. Адренал кистасына ұқсас барлық өзгерістердің 56% псевдокисталар болып табылады, ал олардың тек 7% қатерлі немесе қатерлі болу мүмкіндігі бар. Америкалық трипаносомиазы (Чагас ауруы) кезінде Trypanosoma cruzi паразиті псевдокисталарды, әсіресе бұлшықет және неврологиялық тіндерде қалыптастырады. Осы псевдокисталардың ішінде паразиттер амастигота сатысына өтіп, жыныссыз жолмен көбейеді, содан кейін псевдокистадан шығып, қан ағынына енеді.

Сипаттама

Псевдоциста – сканерлерде киста сияқты көрінетін, бірақ эпителийлік немесе эндотелийлік жасушалары жоқ кисталық зақымдану. Жіті панкреатиттік псевдоциста – қабырғасы талшықты тіндерден немесе грануляциядан тұратын панкреатикалық сұйықтықтан құралады. Псевдоцисталар түрлі аймақтарда пайда болуы мүмкін, оның ішінде бүйрек безінде, іш қуысында, бүйрек үсті безінде және көзде.

Панкреатикалық псевдоцистер

Панкреалық псевдокистаны диагностикалаудың ең көп таралған және тиімді әдісі – КТ сканерлеу. Псевдокиста әдетте сұйықтыққа толы масса ретінде көрінеді. Кейбір жағдайларда, қалыпты киста мен псевдокистаны ажырату үшін басқа әдістер қолдану қажет. Бұл әдетте эндоскопиялық ультрадыбыс немесе жіңішке инемен аспирация жасау арқылы жүзеге асырылады. Трансабдоминалды ультрадыбыс псевдокисталарды анықтау үшін қолданылуы мүмкін, олар сканда дистальды акустикалық күшейтумен байланысты эхо-құрылымдар ретінде көрінеді. Олар көбінесе дөңгелек пішіндес және тегіс қабырғамен қоршалған болады. Псевдокисталар жас кезінде, қан кету болғанда немесе инфекция салдарынан асқынған жағдайларда күрделірек көрінуі мүмкін. Трансабдоминалды УДТ-нің панкреатикалық псевдокисталарды анықтаудағы сезімталдығы 75%-90% құрайды, бұл оны 90%-100% көрсеткішті КТ-мен салыстырғанда нашарлатады. КТ сканерлері көбірек ақпараттық және псевдокиста мен оның айналасындағы жағдай туралы егжей-тегжейлі мәліметтер береді. КТ-нің кемшілігі – псевдокисталар мен кистоздық неоплазмаларды ажыратудағы қиындық. Сонымен қатар, КТ кезінде тамырға енгізілетін контраст зат бүйрек функциясын нашарлатуы мүмкін. МРТ және МРХП псевдокисталарды анықтаудың тиімді әдістері болып табылады, бірақ олар жиі қолданылмайды, себебі КТ сканерлері қажетті ақпараттың көп бөлігін ұсынады. Дегенмен, бұл сканерлер жақсы контраст береді, бұл сұйықтық жиынтығын жақсы сипаттауға, жинақталған қалдықтарды көрсетуге және қан кетуді анықтауға мүмкіндік береді. Эндоскопиялық ультрадыбыс әдетте басқа зерттеулерде табылған кисталарды қосымша бағалау үшін қолданылады және кистаның псевдокиста екенін немесе емесін анықтау үшін пайдаланылады.

Бүйрек үсті псевдоцисталары

Бүйрекүсті без псевдокисталары, қуысақты без псевдокисталарын анықтау тәрізді, көбінесе КТ сканерлеу арқылы табылады. Сонымен қатар, бүйрекүсті безді алып тастау операциясы зақымдануды диагностикалау және кейде ауырсынды басаңдету үшін қолданылады.

Алдын алу

Псевдокисталар панкреатит және алкоголь қолдану сияқты басқа жағдайлармен тығыз байланысты болғандықтан, псевдокисталардың алдын алу негізгі мәселенің алдын алумен байланысты.

Емдеу

Барлық кисталар емдеуді қажет етпейді. Көптеген бүйрек безінің псевдокисталары өздігінен жақсарып, жоғалады. Егер кисталар кішкентай болса және белгілер тудырмаса, жиі компьютерлік томография арқылы мұқият бақылау жүргізіледі. Көп ай бойы сақталатын немесе белгілерді тудыратын псевдокисталар емдеуді қажет етеді. Кішкентай псевдокисталардың жойылуына көмектесетін медициналық көмекке ішек ішіндегі сұйықтықтарды құю, анальгетиктерді және құсуды тоқтату дәрілерін қолдану жатады. Дәрігерлер тамақ ішкенде аз майлы тамақ жеуді ұсынады. Белгілері немесе асқынулары бар псевдокисталарды емдеу үшін әдетте хирургиялық операция қажет. Панкреатикалық псевдокисті ағызудың үш негізгі әдісі бар: эндоскопиялық ағызу, тері арқылы катетер ағызу немесе ашық хирургия. Эндоскопиялық дренаж ең қолайлы әдіс болып табылады, өйткені ол аз инвазивті және ұзақ мерзімді табыстылық деңгейі жоғары. Тері арқылы дренаж CT сканері немесе ультрадыбыс бағытталған жүргізіледі. Сұйықтықты ағызу үшін сұйықтық қуысына дренаждық катетер салынады, содан кейін ол бірнеше апта бойы сыртқы жинау жүйесіне жиналады. Катетер дренаж азайғанда алынып тасталады. Катетер алынып тасталғаннан кейін, қалған көлемін анықтау және прогресті бақылау үшін киста қуысына контраст инъекцияланады. Табыстылық деңгейі шамамен 50% құрайды, ал сәтсіз дренаждың көпшілігі ірі түтікшелік ақаулар немесе негізгі панкреатикалық түтікшенің бітелуінен туындайды. Бұл әдіс үйде катетерді басқара алмайтын немесе цисталарында қан немесе қатты заттар бар пациенттерге ұсынылмайды. Псевдокистің хирургиялық дренажы псевдокист қуысы мен асқазан немесе жұқа ішек арасында жол жасауды қамтиды. Бұл әдіс, әдетте, егер пациент тері арқылы немесе эндоскопиялық дренажды қабылдамаса немесе одан кейін қабылдамаса ғана қолданылады. Бұл әдіс басқаларына қарағанда тәуекелі жоғары. Эндоскопиялық дренаж псевдокисталарды ағызудың басым әдісіне айналуда, өйткені ол аз инвазивті, сыртқы дренаж қажет етпейді және ұзақ мерзімді табыстылық деңгейі жоғары. Дренаж әдетте ERCP арқылы транспапиллярлық тәсілмен жүзеге асырылады. Кейде оның орнына асқазан немесе он екі елі ішектің қабырғасы арқылы тікелей дренаж қолданылады. Транспапиллярлық тәсіл псевдокист негізгі панкреатикалық түтікшемен байланыста болған кезде қолданылады және панкреатикалық түтікше бұзылған науқастарда да тиімді. Псевдокист асқазан-он екі елі ішектің қабырғасына жақын орналасқан кезде трансгастралық немесе трансдуоденальді тәсілдер қолданылады. Эндоскопиялық ультрадыбыс - бұл әдіс үшін псевдокист туралы қажетті ақпаратты жинау үшін ең көп қолданылатын тест. Эндоскопиялық әдіс катеттерді орналастыру орнын анықтау үшін асқазан немесе он екі елі ішектегі иілімнің болуын қажет етеді. Күтілетін тәуекелдерге псевдокистің қанауы, жақын маңдағы қан тамырларының зақымдануы және катетердің тиімсіз орналастырылуы жатады. Созылмалы псевдокисталар бар науқастарда бұл тәсілдің табыстылығы 90% жетеді. Дренаждан кейін рецидив шамамен 4% құрайды, ал асқынулар деңгейі 16% төмен. Бүйрек үсті псевдокисталарын емдеу үшін бүйрек үсті безін алып тастау немесе лапароскопия қолданылуы мүмкін.