Оммен – Нидерландының тарихи қаласы. 1248 жылы құрылған, Вект өзені жағасында орналасқан. Ханза қалаларының бірі, халық саны және ауданы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оммен – Нидерландының шығысындағы муниципалитет және Ханза қаласы. Ол Оверэйссел облысының Салланд аймағындағы Вехт өзенінің аңғарында орналасқан. Тарихи жазбаларда Оммен алғаш рет 12 ғасырдың басында айтылады және ол 1248 жылы ресми түрде қала ретінде құрылған. Муниципалитетте 2023 жылы тұрғын саны және ауданы шамамен құрады.
Ommen is a municipality and a Hanseatic city in the eastern Netherlands. It is located in the Vecht valley of the Salland region in Overijssel. Historical records first name Ommen in the early 12th century and it was officially founded as a city in 1248. The municipality had a population of in and covers an area of .
Омменнің пайда болуы
Оммен аймағындағы алғашқы тұрғындар, болжам бойынша, жартылай көшпелі аңшы-жинаушылар болған. Оммен мен Мариенберг арасында табылған мезолит дәуіріне жататын кремний тастар б.з.д. 9000 жыл шамасында адамдардың болғанын көрсетеді, бірақ осы кезеңде егін шаруашылығы немесе тұрақты қоныстар болмағанға ұқсайды. Оммендегі алғашқы тұрақты қоныстанғандар аралас шаруашылықпен – егіншілік пен мал өсірумен айналысқан, сондай-ақ өзен саудасымен және қонақүй ісімен де шұғылданған. Осы алғашқы қоныстанғандардың көпшілігі саксондықтардан шыққан болуы мүмкін, алайда Ийссел жағалауын бақылаған салиандар да аймаққа экономикалық, саяси және діни тұрғыдан әсер еткен. Оммендегі алғашқы үйлер – «хуткомен» деп аталатын ағаш үйлер болған, олардың едені әдетте жер бетінен жарты метрдей төмен орналасқан. 1150 жыл шамасында Омменнің орталық бөлігінде шіркеу салынды, бірақ көп ұзамай оның орнына тас шіркеу салынды, бұл елді мекеннің одан әрі дамуын көрсетеді. Жазбаларда Оммен алғаш рет 1133 жылы «де Вмме» деп, ал 1227 жылы «Уммен» деп тілге алынған. Дегенмен, осы біртіндеп даму Омменнің айналасындағы аймаққа саяси үстемдік құруына мүмкіндік бермеді, себебі жерде көптеген басқа да күштер болған. Ең бастысы, 1010 жылы Генрих II-ден Оверстихт аймағына билігін алған Утрехт архиепископы, Салландтың қалалары мен иеліктеріндегі билігін арттыруға және орталықтандыруға бірнеше рет тырысқан. Жақын орналасқан қалалардың, әсіресе Цволле тұрғындары да аймаққа араласуға белсенді болған. Жергілікті деңгейде, Нидерландының шығысындағы шаруа қожалықтары «марктар» (автономды аймақтар) деп аталатын бірлестіктерге біріккен, онда «бууршап» (көршілердің басқаруы) ерекше жергілікті басқару түрін құрады. Сонымен қатар, Омменді қоршаған аймақта «хавезаттар» (немесе қамалдар) пайда болды, әсіресе стратегиялық маңызға ие жерлерде: Вехт өзенінің жағалауларында (солтүстік жағалаудағы Арендхорст және оңтүстік жағалаудағы Беерзе), Регге өзенінің жағалауларында (әсіресе Ээрдеде) немесе екі жағалауда да («’т Лаер») орналасқан. Осы қамалдардың иелері – қарақшы барондар айналасындағы аймақты бақылап, епископтың билігіне қарсы өзен саудасынан алымдар жинаған. Осы қарақшы барондар мен бууршаптар Омменнің айналасындағы аймаққа ықпалын шектеді, бірақ Омменнің толыққанды қалаға айналуына дәл осындай қарақшы баронның ықпалы себеп болды.
The first inhabitants of the area around Ommen were probably semi nomadic hunter gatherers. Flint from the Mesolithic period found in between Ommen and Mariënberg indicates the presence of humans around 9,000 BCE, but there seems to have been hardly any cultivation or permanent settlement during this period. The first permanent settlers in Ommen were mixed crop livestock farmers who also engaged in river trade and innkeeping. Most of these first settlers were probably of Saxon origin, though the Salians who dominated the banks of the IJssel also influenced the region economically, politically and religiously. The first houses in Ommen were hutkommen: wooden houses of which the ground floor was typically around half a meter below the ground. A church was built at the heart of Ommen around 1150 and was soon after replaced by a stone church, indicating further growth of the settlement. Written records first mention Ommen as de Vmme in 1133 and as Ummen in 1227. This gradual growth, however, did not mean Ommen could also dominate the surrounding area politically, as there were many other powers in the land. Above all, the Prince Bishop of Utrecht, who had obtained dominion over all of Oversticht from Henry II, Holy Roman Emperor, in 1010, repeatedly attempted to increase and centralise his authority over the towns and estates of Salland. The burghers of nearby cities — especially Zwolle — were also known to interfere in the region. More locally, farming communities in the eastern Netherlands organised themselves into markes (autonomous areas) where a buurschap (rule by neighbours) formed a unique kind of grassroots local government. Last but not least, havezates (or castles) arose in the area surrounding Ommen — especially at strategic points such as the banks of the Vecht (the Arendshorst on the northern bank and Beerze on the southern bank), the banks of the Regge (most notably at Eerde) or both banks ('t Laer) — from which robber barons dominated the surrounding area and could levy tolls on river commerce in defiance of the authority of the bishop. These robber barons and the buurschappen formed a check on the influence of Ommen on the surrounding region — yet it was ironically due to one such robber baron that Ommen grew to become an outright city.
Қалаға айналу
1248 жылғы 25 тамызда Оммен Утрехт епископы Отто III-ден қала құқықтары мен бекініс құқықтарын алды. Бұл қала 1215 жылы және 1227 жылғы Ане шайқасынан кейін жергілікті қарақшы барон Рудольф Коэворден мен оның ерікті жасағы тонағаннан кейін болды. Омменнің екі өзеннің тоғысында орналасқандығы оны епископтың Оверлихт иелігін бүлікші Дрентске қарсы қорғаудағы стратегиялық және логистикалық базасына айналдырды. Осылайша Оммен Оверайссельдегі Девентерден (956 ж.б.д.), Цволле мен Рийсеннен кейін ресми мойындалған төртінші ежелгі қала болды. Ылдамдап Омменді қоршаған қабырға салынды, оның ішінде үш қақпа: Вехтпоорт немесе Ворбрюггенпоорт (Вехт өзенінің жағасында), Варсенерпоорт (Варсенмен сауда үшін батыс қабырғасында) және Ариерпоорт (Ариенмен сауда үшін солтүстік қабырғасында). Дордрехттық Хендрик де Тремония 1517 жылы құйған Мария және Сальватор аталатын шіркеудің қоңырау мұнарасындағы қоңыраулар бүгінге дейін әр кешкі сағат тоғызда соғылады. Бұл "Аве Мария" деп аталатын қоңыраулар, есік жабылар алдында қоңырау соғу дәстүрінен бастау алады. Омменге су жолы жасауға рұқсат берілгенмен, ол жасалмады. Көп ұзамай Оммен аймақтық портқа және ауыл шаруашылығы өнімдерінің сауда орталығына айналды. Осы коммерциялық өсім мен стратегиялық саудалық орнының арқасында Оммен ақырында Ханза одағына кіші порт ретінде қосылды, сондықтан оның саудасының көп бөлігі Балтық теңізі аймағымен тікелей емес, Ханза қалалары Цволле, Кампен, Цутфен және әсіресе Девентермен, оның қарастырылатын қаласы болды. Вехт өзеніндегі ақы төлемелі көпір (алғаш рет 1492 жылы салынған) оның байлығын және саудалық маңыздылығын одан әрі арттырды, тіпті Вехт өзеніндегі ақы төлемелі көпір ғасырлар бойы үш рет мұздың әсерінен қирады. Ақы төлемелі көпірдің жанында 1531 жылы салынған ақы төлемелі үйінде тұратын жеке салық жинаушылар ақы төлемесін аукционға сататын. Көпірден өту үшін ақы 1925 жылға дейін алынып келді. Орта ғасырларда Оверлихт штаты, Салланд, Твенте және Воленхов (және 1527 жылға дейін Дренте) аймақтарын және Зволле, Девентер және Кампен қалаларын білдіретін диета немесе феодалдық парламент Оммен қаласының сыртындағы Ньювбруг (немесе Жаңа көпір) деген жерде жиналатын, Оммен мен Хелендоорн арасындағы жолдағы Редж өзеніндегі көпірдің құрметіне осылай аталды. 1519 жылы Кампен мен Цволле арасындағы жанжалдан кейін, көршілес Цволле азаматтары штатының жиынына шабуыл жасап, үш ақсүйекті ұрлап, жақын маңдағы Эрд қамалын тонады. Содан кейін Оверийссельдегі қақтығыстар күшейе түсті.
On 25 August 1248, Ommen received city rights and fortification rights from Otto III, the Prince Bishop of Utrecht, after the town was pillaged by local robber baron Rudolf of Coevorden and his militia of freemen in both 1215 and in the aftermath of the Battle of Ane of 1227. Ommen's location at the confluence of two rivers at the heart of the region made it the bishop's strategic and logistic basis in the defence of his domain Oversticht against the rebellious Drents. Ommen thus became the 4th oldest officially recognised city in Overijssel, after Deventer (956 A. D.), Zwolle and Rijssen. A wall was soon erected around Ommen, including three gates: the Vechtpoort or Voorbruggenpoort (on the bank of the Vecht), the Varsenerpoort (on the western wall for traffic with Varsen) and the Arriërpoort (on the northern wall for traffic with Arriën). Even to this day, the two bells in the church's belltower, named Maria and Salvator and cast in 1517 by Hendrick de Tremonia of Dordrecht, are rung every evening at nine o'clock. These so called Ave Maria peals form a custom which traces its origin to the tradition of ringing the bell at the closing of the gates. Ommen never received a moat, even though it was permitted one. Ommen soon became a regional port and market for agricultural products. Due to this commercial growth and strategic commercial position, Ommen eventually joined the Hanseatic League as a smaller port, so most of its trade was not directly with the Baltic Sea region, but with fellow Hanseatic cities Zwolle, Kampen, Zutphen and especially Deventer, of which it was a subsidiary city. A toll bridge across the Vecht (first built in 1492) further increased its wealth and commercial importance, even though the toll bridge across the Vecht was destroyed by ice floes three times through the centuries. The toll levy was usually auctioned off to private tax collectors, who resided in the toll house (built in 1531) next to the bridge. A bridge toll would be levied until 1925. For centuries during the Middle Ages, the Estates of Oversticht, a diet or feudal parliament representing the quarters of Salland, Twenthe and Vollenhove (and until 1527 also Drenthe) and the cities of Zwolle, Deventer and Kampen, convened just outside the city of Ommen at Nieuwebrug (or New Bridge), named after the bridge over the Regge on the road between Ommen and Hellendoorn. Following a feud between Kampen and Zwolle in 1519, however, a gathering of the Estates was attacked by citizens of neighbouring Zwolle, who abducted three noblemen and pillaged nearby Eerde castle. During the years that followed, conflict escalated in Overijssel.
Соғыс және апат
1522 жылы Цволь қаласының азаматтары Гелдерс герцогы Карлдың көмегімен Оммен қаласына шабуыл жасап, тонады. Тек шіркеу мен әйелдер үйі – de Heilige Geest (Киелі Рух) тонау мен өрттен аман қалды. Оммен 1528 жылға дейін Гелдерс аймағының бір бөлігі болып қала берді, содан кейін император Карл V бүкіл Гелдерс герцогтығын, соның ішінде Оверийссельді де өзіне қаратып алды. 1531 жылы шіркеу мен Врицхоф алаңының арасында жаңа қалалық әкімшілік ғимараты салынды. 1568 жылы қала Карлдың мұрагері, Испанияның Филипп II үшін күресіп жүрген Альбаның «Темір» герцогының басқаруымен испан әскерлері тағы да тонады. Бұл жолы тонаудың салдары осыншалықты ауыр болмады: Омменнің шіркеуі, қалалық әкімшілік ғимараты және бірнеше маңызды ғимараттар сақталып қалды. 1581 жылы Оверийссельдің өкілдері Оммен қаласының сыртында жиналып, Филиппті тақтан түсіріп, Нидерландының тәуелсіздігін жариялады. Жаңа Голландия Республикасы үшін «Алтын ғасыр» болғанымен, 17 ғасыр Оммен үшін қиын кезең болды. 1624 жылы болған үлкен өрт шіркеуге ауыр зардап келтірді, одан тек іргетасы мен бірнеше қабырғасы ғана қалды. Қозғалысты бақылау және солтүстіктен болатын әскери шабуылдарды болдырмау үшін Оммершанс бекінісі салынды. 1672 жылы Оммен тарихындағы ең қауісті өрттердің бірі қаланың барлық бөлігін өртеп, шіркеуден басқа барлық нәрсені жойды. Сол жылы, лайықты түрде «Rampjaar» (апат жылы) деп аталған, франко-голландия соғысы басталды. 1674 жылға дейін шетелдік әскерлер (әсіресе Мюнстерден) Оммен арқылы жиі өтіп, жол ақысы, тамақ және тұру орыны талап етті. 1753 жылы ғана Оммен бұрынғы ғимараттың орнында, Врицхоф алаңында жаңа қалалық әкімшілік ғимаратын салуға жететіндей күшке ие болды. Нидерландыда «перивиг дәуірі» деп аталатын құлдырау кезінде Омменде олигархиялық билікке наразылық та күшейді. 1732 жылы Омменнің тұрғындары қалалық кеңеске қарсы көтерілді. 31 мамырда қалалық билікке петиция тапсырылды, онда азаматтардың көп бөлігі оның билігін мойындамай, отставкаға кетуін сұрады. Кеңес бас тартты, одан кейін қатал тәртіпсіздіктер болды, бірақ ақырында тәртіп орнатылды. 1762 жылы қоғамдық тәртіпті сақтау үшін түнгі күзетшілер тағайындалды, бірақ 1795 жылғы Батавия революциясына дейін тәртіпсіздік жалғасты.
In 1522, citizens of Zwolle attacked and pillaged Ommen with the aid of Duke Charles of Guelders who thus conquered the city from Utrecht. Only the church and women's home de Heilige Geest (the Holy Spirit) survived the pillage and fire. Ommen remained part of Guelders until 1528, when emperor Charles V inherited authority over the entire Duchy of Guelders, including Overijssel. A new city hall was built in 1531 in between the church and the Vrijthof square. The city was pillaged again in 1568 by Spanish troops under the 'Iron' Duke of Alba, fighting for Charles's successor, Philip II of Spain. This time, the pillage was not as devastating: Ommen's church, city hall and several other main buildings were spared. In 1581, the Estates of Overijssel convened outside Ommen to depose Philip and proclaim the independence of the Netherlands. Though a 'Golden Age' for the young Dutch Republic, the 17th century proved rather devastating for Ommen. A great fire in 1624 inflicted serious damage on the church, of which only the foundations and a few walls remained. To control traffic and to prevent military invasions from the north, the fortification of Ommerschans was constructed. In 1672, one of the most severe fires in Ommen's history raged through the entire city, destroying everything but the church. In that same year, the aptly named 'Rampjaar' (disaster year), the Franco Dutch War broke out, and until 1674 foreign troops (especially from Münster) frequently marched through Ommen, demanding passage, payment, food and lodging. It was not until 1753 that Ommen had sufficiently recovered to afford a new city hall, built at the Vrijthof square, on the same location as the previous building. During the so called 'periwig era' of decline in the Netherlands, discontent with oligarchical rule also increased in Ommen. In 1732, the citizens of Ommen rose up against the city council. A petition was handed to the Magistrate on May 31, in which a large share of the citizenry rejected its authority and asked it to resign. The council refused and severe riots ensued, but eventually order was restored. In 1762, a night guard was installed to maintain public order, but the unrest would remain until the Batavian Revolution of 1795.
Қазіргі заманғы Оммен
1809 жылдың 2 наурызында қалалық билік Голландия Корольдігінің королі Лодевейк Наполеонның келуіне құрмет көрсетуге дайындық жасады. Бірақ патшаның бір күн бұрын Омменді аралап өткенін білгенде, олар көңілі қалды. Үш бургомистр патшаны жедел қуып, Грамсбергенге жақын жерде оның тобымен кездесті, оның сапарына арналған жақсы дайындық үшін 1000 голланд гильдерін сыйлық ретінде алды. 1810 жылы оның ағасы Наполеон Бонапарт Голландия Корольдігін Франция Империясына қосып алғанда, барлық жергілікті билікті француз құрылымдарымен үйлесімді болу үшін түбегейлі реформалады. Оммен де әсер етті: Стад Оммен (Оммен қаласы мен Оммершаннан тұрады) және Амбт Оммен (қазіргі муниципалитеттің көп бөлігі, сондай-ақ Аверест пен Ден Хамды қамтиды) жеке юрисдикциялары бірігіп, бір Майри Оммен құрды (бірақ Ден Хам жеке муниципалитетке айналды). Бұл жергілікті тұрғындар арасында көптеген даулар мен наразылықтарға себеп болды, өйткені марка қауымдастықтары өзін-өзі басқарудың ежелгі құқықтарын жоғалтты. 1818 жылы, Голландия тәуелсіздік алғаннан кейін көп ұзамай, Майри Оммен тағы да Стад Оммен, Амбт Оммен және Аверест муниципалитеттеріне бөлінді. Жақсы үйлестіруді қамтамасыз ету үшін 1851 жылдан бастап Стад пен Амбт-тің үстінен бір бургомистр тағайындалды. Жаңа құрылған Нидерланд Корольдігінің шығыс шекараларын қорғау мақсатымен 1819 жылы Барон Крайенхоффтың бұйрығымен Омменді бекіністі қалаға айналдыру жоспарлары жасалды. Алайда, бұл радикалды жоспарлар (Ontwerp ter bevestiging van Ommen 1819) ақырында жүзеге асырылмады, өйткені батыстағы Ийссел өзені қорғаныстың табиғи шекарасы ретінде қарастырылды. 1758 жылы жаңартылып, кеңейтілгенімен, көпірдің жанындағы (сонымен қатар көпіршінің үйі деп те аталады) 1827 жылы сәулетші Ж. П. Оренцбург жобалаған жаңа қалалық әкімшілік ғимаратымен ауыстырылды. Вехт өзенінің жағасында орналасқан бұл жаңа ғимаратта қалалық биліктің барлық кеңселері – қалалық кеңес, сот, салық және баж кеңсесі, джентльмендер клубы және бургомистрдің үйі орналасты. 1882 жылы сот жаңа ғимаратқа көшірілді. Одан кейін бургомистр мен джентльмендер клубы да көшіп кетті. Қалалық әкімшілік ғимараты 1925 және 1955 жылдары қайта жаңартылып, кеңейтілді. Қалалық билік 1982 жылы ғимараттан шығып кетті. Содан бері ол мұражай мен мейрамханаға айналды. 1923 жылы Стад Оммен мен Амбт Оммен муниципалитеттері қайтадан біріктірілді. 1997 жылы Дальфсен муниципалитетіне өткен Лемелервельдтің шығыс бөлігін қоспағанда, муниципалитет шекарасы сол күйінде сақталды. 1972 жылдың 6 ақпанына қараған түні «Қара қыркүйек» деп аталатын палестиналық террористік ұйымы Омменге жақын газ тарату орталығындағы табиғи газ құбырын жарытуға тырысты, бірақ барлық жарылғыш заттар жарылмады. Жарылыстан кейін кратердің жанынан жарылғыш заттар салынған көк пакет табылды. Сол түнде Гамбург пен Голландияның Равенштейн ауылында да шабуылдар болды, ал сол жылы «Қара қыркүйек» Мюнхен қырғынына да себепкер болды.
On March 2, 1809, the municipal authorities prepared a welcome for the visit of Lodewijk Napoleon, king of the short lived Kingdom of Holland. They were disappointed when they found out the king had already passed Ommen the day before. The three burgomasters quickly pursued the king and met with his party near Gramsbergen, still receiving a gift of 1000 Dutch guilders for the well intended preparations for his visit. When his brother Napoleon Bonaparte annexed the Kingdom of Holland into the French Empire in 1810, he had all local government radically reformed to become compatible with French structures. Ommen too was affected: the separate jurisdictions of Stad Ommen (composed of the city of Ommen and the Ommerschans) and Ambt Ommen (which comprised most of the rest of the current municipality, Avereest and Den Ham as well) were merged into one Mairie Ommen (though Den Ham became a separate municipality). This caused much controversy and discontent locally because the marke communities thus lost their ancient rights of self governance. In 1818, shortly after Dutch independence, Mairie Ommen was once more decentralised into the municipalities Stad Ommen, Ambt Ommen and Avereest. To ensure good coordination, one burgomaster was appointed over both Stad and Ambt from 1851 onwards. To safeguard the eastern borders of the newly established Kingdom of the Netherlands, plans were drawn by order of Baron Krayenhoff in 1819 to convert Ommen into a city with fortifications. However, these radical plans (Ontwerp ter bevestiging van Ommen 1819) were not carried out in the end, as the IJssel river to the west was considered a more natural line of defence. Although renovated and expanded in 1758, the toll house next to the bridge (also called the bridge master's house) was torn down in 1827 to be replaced by a new city hall, designed by the architect J. P. Orentzburg. This new building, situated on the bank of the Vecht, housed all offices of the municipal authorities — including the city council, the court, the tax and toll office, the Gentlemen's Society and the home of the burgomaster. The court moved to a new building in 1882. The burgomaster and the Gentlemen's Society moved soon afterwards. The city hall was renovated and expanded in 1925 and again in 1955. The municipal authorities left the building in 1982. It has since been converted into a museum and a restaurant. In 1923, the municipalities of Stad Ommen and Ambt Ommen were once again merged. The borders of the municipality have remained unchanged since, with the exception of the eastern part of Lemelerveld which came under the municipality of Dalfsen in 1997. On the night of 6 February 1972, a Palestine terrorist organisation named Black September attempted to blow up a natural gas pipeline at a distribution hub near Ommen, but not all explosives were detonated. A blue bag filled with explosives was found after the explosion, next to a crater. During the same night there were also attacks in Hamburg and the Dutch village of Ravenstein — and later that year, Black September also caused the Munich Massacre.
Жер
Оммен қаласының оңтүстік-шығысына қарай шамамен төрт километр жерде, Эрд ауылының іргесінде 1715 жылғы голланд классикалық стилінде салынған Эрд қамалы орналасқан. Оны 1667 гектарлық барокко стиліндегі иелік қоршап тұр, ал 1965 жылдан бері Natuurmonumenten қоры басқарып келеді. "Эрд" атауы саксон тілінен шыққан және "жер" деген мағынаны білдіреді. Осы жердегі алғашқы қамал 14 ғасырда салынған, бірақ 1380 жылы епископтың әскерлері оны, сондай-ақ Оммен қаласының бекіністерін қиратқан. Одан бері ғасырлар бойы Ван Твикело, Ван Ренсе және Ван Паллант әулеттері осы жердегі қамалдарда тұрған. Шамамен 1924 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қамал әйгілі философ және рухани ұстаз Джидду Кришнамуртиге тиесілі болды, ал барон Филип ван Паллант оның жақтасы болған. Ван Паллант Кришнамуртиге Эрдтің солтүстігіндегі Бестхемербергте жер берді. Онда Кришнамурти "Шығыс жұлдызының ордені" атты лекцияларын және кездесулерін ондаған елден келген мыңдаған адамдардың қатысуымен өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бестхемербергте нацистердің Камп-Эрика атты концентрациялық лагері орналасқан. Лагерьде бар болғаны сегіз еврей тұтқынға алынған, ал негізінен қара нарықта сауда жасаған немесе оккупациялық билікке қарсылық көрсеткен голланд азаматтарына арналған. Лагерь қызметкерлерінің қатыгездігімен танымал болғандықтан, 1943 жылы голланд судьялары сотталғандарды осы лагерьге жіберуден бас тартқан. Лагерь мәжбүрлі еңбекке барудан бас тартқандар үшін Arbeitserziehungslager ретінде пайдаланылды, бірақ 1944 жылдың күзінде ол қайтадан жазалау лагеріне айналды. Лагерь 1945 жылдың 11 сәуірінде азат етілді. 1945-1946 жылдары лагерьде неміс басқыншыларымен ынтымақтасқан голланд азаматтары тұтқынға алынды. Олардың жағдайы да жақсы болған жоқ. Бүгінде қамалда IB бағдарламасын ұсынатын жеке халықаралық Эрд интернат-мектебі орналасқан.
About four kilometres south east of Ommen and adjacent to the hamlet of Eerde lies the castle Eerde, a castle in the Dutch classical style from 1715, surrounded by a 1,667 hectare estate in the Baroque style managed by the Natuurmonumenten foundation since 1965. The name "Eerde" is a Saxon word meaning "earth". The first castle on this site was built in the 14th century, but was soon destroyed by the bishop's men in 1380 — along with the fortifications of the town of Ommen. In the centuries since, the Van Twickelo, Van Renesse and Van Pallandt families have lived in castles on this site. The castle was used by the famous philosopher and spiritual teacher Jiddu Krishnamurti, of whom Baron Philip van Pallandt was an avid follower, from about 1924 to just before the start of the Second World War. Van Pallandt granted Krishnamurti a territory at the Besthemerberg, north of Eerde. There Krishnamurti held his Order of the Star in the East lectures and meetings in front of audiences of thousands of people from dozens of countries. During the Second World War, a Nazi concentration camp, Kamp Erika, was situated at the Besthemerberg. Only eight Jews were detained here; the camp was designated mostly for Dutchmen convicted of black market trade or resistance to the occupational authorities. The camp was notorious for the brutal behaviour of its personnel, leading Dutch judges to refuse to send convicts there in 1943. The camp was turned into an Arbeitserziehungslager mostly for those refusing to do forced labour, but in the fall of 1944 it once again became a penal camp. The camp was liberated on 11 April 1945. From 1945 to 1946, the camp was instead used to detain Dutchmen who had collaborated with the German occupiers. Their treatment was not much better. Nowadays the castle houses the private international boarding school Eerde, which offers the IB programme.
Оммершандар
Оммен қаласының солтүстігіне қарай шамамен он шақырым жерде бұрынғы Оммершан бекінісі орналасқан. Оммершанс 1628 жылы он екі жылдық бітім аяқталғаннан кейін, солтүстік Гронинген және Фрисландия провинцияларын испан қызметіндегі граф Хендрик ван ден Бергтен қорғау мақсатында салынған қорғаныс желісінің бір бөлігі болды. Вильгельм Оранскийдің туысы Хендрик 1633 жылы Голландия Республикасына ауысты. Оммершанс бекінісінің қорғанысы 17 ғасырдың ортасында неміс мемлекеттерінен болатын шабуылдарды тойтару және тоқтату үшін күшейтілді. Осы жаңа бекіністерге қарамастан, 1672 жылы, Франко-голланд соғысын бастарған «рампжар» (немесе апат жылы) кезінде Мюнстер епископы Бернхард фон Гален мен Кельн архиепископы Максимилиан Генрих Оммершансты ешқандай қарсылықсыз басып алды. Оммершанстағы 146 мушкетер мен 55 пикелер солтүстікке қашып кетті, бірақ сол жылы епископтар Гронинген қаласын қоршаудан кейін шегінгеннен кейін қайта оралды. Оммен тұрғындарының талабымен және 1713 жылғы Утрехт бейбіт шартынан кейін 1715 жылы бекініс жабылды, бірақ 1740 жылы Еуропа континентінде соғыс қайта жаңғанда, ол қайтадан бекітілген арсенал ретінде қалпына келтірілді. 1787 жылғы патриоттық көтеріліс кезінде Цволле, Кампен және Воленховеден келген жасақтар Оммершансты басып алып, тонады, олардың барлық қару-жарағын өздерінің режимге қарсы жарымәскери күресіне қолданды. Оммершан бекінісі тасталып, әскери мақсаттар үшін ешқашан пайдаланылмады. 19 ғасырдың басында Голландия үкіметі оны Амстердам және басқа батыс қалаларынан келген жалқылар, жезөкшелер мен алкоголиктер үшін қайта оқыту орталығы және еңбек лагеріне айналдырды. Олар тәжірибе арқылы шаруашылыққа және моральға үйреніп, қоғамға қайта енуі керек еді. Бірақ шындығында, жалқылар Оммершансты қоршаған батпақты жерлерді мелиорациялау үшін жартылай мәжбүрлі және жалақысыз еңбек етті, нәтижесінде 4x2,5 шақырымдық аумақ қалпына келтірілді. Саяхатшы және жазушы Якоб ван Леннеп 1823 жылдың жазында Дирк ван Хогендорппен бірге жаңадан тәуелсіз Нидерланд Біріккен Корольдігіне жасаған саяхаты барысында Оммершансқа келді және еңбек лагеріндегі жағдайларға қатты таңырқады: «Бұл сағаттар мен өмірде бастан өткерген ең қайғылы сәттердің бірі болды». 1859 жылы мекеме банкротқа ұшырағаннан кейін Голландия үкіметі еңбек лагерін 1889 жылға дейін басқарды, содан кейін ол мүлдем жабылды. Оммершанс жұмыс істеген жылдары бірнеше жүзден екі мыңға дейін жұмысшы бір уақытта тұрды, ал тұтқындалған кезде шамамен 5448 жұмысшы қаза тапты.
About ten kilometres due north of Ommen lies the former Ommerschans fortification. The Ommerschans was a fortress built in 1628 as part of a defence line to defend the northern provinces of Groningen and Friesland from the marauding count Hendrik van den Bergh (in Spanish service) after the expiration of the Twelve Years' Truce. Hendrik, a nephew of William of Orange, then defected to the Dutch Republic in 1633. The defences of the Ommerschans were restrengthened in the middle of the 17th century to deter and halt a possible invasion from the German states. Despite these new fortifications, the Ommerschans was captured without any resistance when Prince Bishop Bernhard von Galen of Münster and Archbishop Elector Maximilian Henry of Cologne invaded in 1672, the so called rampjaar (or disaster year) that started the Franco Dutch War. The 146 musketeers and 55 pikemen stationed at the Ommerschans fled north, only to return later that year when the bishops retreated after their failed siege of the northern city of Groningen. Under pressure from the citizens of Ommen and after the Peace of Utrecht of 1713, the fortress was closed down in 1715, only to be reinstated as a fortified arsenal in 1740 when war reignited in Continental Europe. During the Patriot Revolt of 1787, militias from Zwolle, Kampen and Vollenhove conquered and pillaged the Ommerschans, stealing all its weaponry to help them in their paramilitary struggle against the regime. The Ommerschans fortification became abandoned and would never again be used for military purposes. In the early 19th century, the Dutch government changed it into a resocialisation institution and labour camp for beggars, prostitutes and alcoholics from Amsterdam and other western cities. They were supposed to learn farming and morals by experience so they could reintegrate into society. In reality the beggars were used for semi forced and all but unpaid labour to reclaim the wetlands surrounding Ommerschans, eventually reclaiming an area of 4 by 2 1/2 kilometres. Politician and novelist Jacob van Lennep visited Ommerschans during his walking tour with Dirk van Hogendorp across the newly independent United Kingdom of the Netherlands in the summer of 1823, and documented his shock at the conditions at the labour camp: "These hours are certainly among the saddest I have lived through." When the institution went bankrupt in 1859 the Dutch government managed the labour camp until 1889, when it was finally closed down. During its years in operation, between several hundred and two thousand workers would live at Ommerschans at any one time, and an estimated 5448 workers died whilst interned there.
Орналасуы, экономикасы және инфрақұрылымы
Оммен провинциялық астана Зволледен шығысқа қарай және Ханзалық Девентерден солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Ол Вехт өзенінің солтүстік жағалауында, Регге өзенінің осы өзенге құятын жерінен алыс емес жерде жатыр. Бұл су жолдары тек шағын кемелер мен яхталарға ғана қолданыс тапқан. Оммен ауылдық муниципалитет болғандықтан, туризм мен ауыл шаруашылығы жергілікті экономиканың негізгі тірегі болып табылады. Омменнің орманды және төбелі далалары табиғатты жақсы көретін көптеген саяхатшыларды қызықтырады. Оммен қаласында бірнеше қонақүйлер бар, ал оның айналасында он бес кемпинг орналасқан. Гилвелл Аданың Вехт өзенінің сол жағалауындағы Хоеве Нидерландыдағы алғашқы скауттық лагерь болды. Омменде сондай-ақ шағын кеме тұратын жай да бар. 1903 жылдың 15 қаңтарынан бастап Омменде Эдуард Куйперс жобалаған теміржол станциясы бар. Ол қала орталығынан бір шақырым қашықтықта, Вехт өзенінің қарсы жағында орналасқан. Станция (маңыздылығы төмен) Зволле-Эммен бағытындағы теміржол желісінде орналасқан және пойыздар сағатына шамамен екі рет тоқтайды. Омменде бұрын Стадсканальға және Раалте арқылы Девентерге тікелей теміржол байланыстары болған, бірақ автомобильдің пайда болуына байланысты олардың маңыздылығы азайғандықтан тоқтатылды. Осы себеппен Омменнен Хогевенге және Хелендоорнға теміржол салу жоспарлары да тоқтатылды. Маңызды инфрақұрылымдық мәселе – Зволледен Эммен арқылы Гронингенге дейінгі N34 тас жолы, ол Оммен қаласынан өтеді. Оның негізгі қиылыстарының бірі, Вехт көпірінің жанында, көлік кептелісін тудыратын қиын жағдайға әкеліп соқтырады. Үкімет қала ішіндегі қозғалысты азайту мақсатында N34 тас жолын қаланың солтүстігіне қарай бағыттап жатыр.
Ommen lies east of the provincial capital of Zwolle and north east of fellow Hanseatic city Deventer. It lies on the north bank of the Vecht river, not far from where the Regge river merges with this stream. Only smaller ships and yachts can use these waterways. Because Ommen is a rural municipality, tourism and agriculture are the pillars of the local economy. The forests and hilly heathlands of Ommen attract many nature seeking visitors. The city of Ommen has several hotels and in the surrounding area there are fifteen campgrounds. Gilwell Ada's Hoeve on the left bank of the Vecht was the first Scouting campground in the Netherlands. Ommen also has a small marina. Since 15 January 1903, Ommen has had a railway station designed by Eduard Cuypers. It is situated one kilometre from the centre on the opposite side of the Vecht. The station is on the (minor) Zwolle Emmen line and trains stop roughly twice an hour. Ommen also used to have direct railway links to Stadskanaal and to Deventer via Raalte, which were abandoned when they lost their importance due to the emergence of the automobile. Early plans to establish railway lines from Ommen to Hoogeveen and to Hellendoorn were abandoned for that same reason. An important infrastructural problem is the N34 road from Zwolle via Emmen to Groningen, which crosses the city of Ommen. One of its main crossroads, near the Vecht bridge is a bottleneck that causes frequent traffic congestion. The government is rerouting the N34 road north of the city, in order to reduce crosstown traffic.
Жергілікті саясат
Оммен қаласының қазіргі мэрі Ханс Врумен. Ол өкілеттік мерзімін 2017 жылдың 18 желтоқсанында бастады.
The current mayor of Ommen is Hans Vroomen. He started his tenure on December 18, 2017
Соңғы муниципалды сайлау 2022 жылдың наурыз айында өтті. Оммен қалалық кеңесіндегі он жеті мандат келесідей үлестірілді:
The last municipal elections were in March 2022. The seventeen seats in Ommen's municipal council are divided as follows:
Тістеу
Оммен қаласы Биссинг жәрмеңкесі мен базарларымен әйгілі. Бұл жыл сайынғы базарлар 1557 жылдан бері шілде айының екінші сейсенбісінде ұйымдастырылып келеді. Биссинг дүйсенбіден сәрсенбіге дейін үш күнге созылған. Оның сәттілігіне ұсынылатын өнімдердің кең ассортименті және алкогольді ішімдіктерге қойылған акциздер мен шектеулердің жеңілдетілуі себеп болды, бұл саудагерлер мен тұтынушыларды Омменге шалқап келді. 19 ғасырда ол Оверайссель провинциясының маңызды базарларының біріне айналды, онда көбінесе төбелес пен тәртіпсіздіктер болып тұратын. 1918 жылы Голланд реформаторлық шіркеуінің кеңесі моральдық себептермен қала әкімшілігінен Биссингтің төңірегіндегі қоғамдық шараларды тоқтатуды сұрады. Қала әкімшілігі бұл сұранысты қабылдады және Биссинг шаралары 1958 жылға дейін тоқтатылды, бірақ базар өз жұмысын жалғастырды. Бүгінде Биссинг маңызды туристік орталыққа айналды, бастапқы базардан кейін бес сәрсенбі күні қатарынан өткізіледі және түрлі салтанаттар, жәрмеңкелер, концерттер, ойын-сауықтар мен іс-шараларды қамтиды. Биссинг сөзінің этимологиясы кеңінен талқыланады. Бір топ адамдар бұл Омменге қала құқығы берілгенін еске алу үшін «Епископ күнінен» шыққан деп санайды, ал енді бірі болса, Төменгі саксон тіліндегі бұл сөздің ағылшын тіліндегі «business» сөзімен байланысты екенін айтады.
Ommen is famous for its Bissing fair and markets. These yearly markets have been organised on the second Tuesday of July since at least 1557. The Bissing lasted three days from Monday till Wednesday. Its success was based on the wide array of products on offer and a relaxation of excises and regulation on alcoholic consumption, attracting merchants and consumers to Ommen from far and wide. In the 19th century it became one of the main markets in the province of Overijssel, and there would often be brawls and riots. In 1918, the council of Dutch Reformed Church asked the town council to end the public events surrounding the Bissing for moral reasons. The town council complied and the Bissing activities were suspended until 1958, although the market continued. Nowadays the Bissing has become a major tourist attraction, lasting for five consecutive Wednesdays after the initial market and comprising a wide array of ceremonies, fairs, concerts, funfairs and activities. The etymology of the word Bissing is widely discussed. Some believe it is derived from 'Bishop's day', in recognition of the granting of Ommen's town rights, whilst others believe the Low Saxon word is related to the English word business.
Тіл
Оммен тұрғындарының көпшілігі голланд тілінде сөйлейді, бірақ олардың көпшілігі төменгі саксон немесе Плат тілінде де сөйлейді. Бұл Нидерландының солтүстік-шығысында пайда болған, төменгі неміс және ескі ағылшын тілдерімен байланысты ежелгі тіл. Омменде қолданылатын Плат диалектісі – Салланд диалектісі. Ұлттық үкімет және Еуропалық Одақ Платті аймақтық тіл ретінде мойындағанымен, көптеген адамдар оны голланд тілінің ғана бір диалектісі деп санайды және оның танымалдылығы, тіпті Твентке қарағанда да, жылдам төмендеп барады. Ақын Йоханна ван Бюрен 1962 жылы Омменде қайтыс болды. Оның Салланд және Твент диалектілеріндегі Плат поэзиясы бүгінгі күнге дейін Оверайссель аймағында кеңінен танымал. Йоханна ван Бюрен атындағы мәдени сыйлық үш жыл сайын Нидерландының шығыс аймағының мәдениетіне үлес қосқан адамға табыс етіледі.
Most inhabitants of Ommen speak Dutch, but many will also speak Low Saxon or Plat — an ancient language related to Low German and Old English which is indigenous to the north east of the Netherlands. The dialect of Plat spoken in Ommen is Sallands. Although both the national government and the European Union recognise Plat as a regional language, it is considered by many to be a mere dialect of Dutch, and its popularity is waning rapidly, even compared to Twents. The poet Johanna van Buren died in Ommen in 1962. Her Plat poetry in the Salland and Twents dialect is still popular throughout Overijssel. The Johanna van Buren Cultural Prize is awarded once every three years to a person who contributed to the regional culture of the Eastern Netherlands.
Дін
Омменде христиан шіркеулерінің лайықты арақатысы бар, соның ішінде үлкен Рим католик, голланд протестанттық және Азат реформатор (Gereformeerd Vrijgemaakt) қауымдастықтары кездеседі. Оммен 1150 жыл шамасында салынған, алғаш рет 1238 жылы айтылған және 1330 және 1624 жылдары өрттен ауыр зақым көрген ежелгі шіркеудің төңірегінде бой көтерген. Синагог ғимараты 1956 жылы бұзылып жатыр. Яһуди зираттары әлі де сақталған.
Ommen has a reasonable mix of Christian churches, with sizable Roman Catholic, Dutch Protestant and Liberated Reformed (Gereformeerd Vrijgemaakt) congregations. Ommen was built around the old church at its centre, built around 1150, first mentioned in 1238 and severely damaged by fires in 1330 and 1624. The synagogue building was demolished in 1956. Jewish graveyards still exist.
Көрікті жерлер
1150 жылы салынған, бірақ үнемі қайта жаңартылып келген қала орталығындағы шіркеу Оммендегі ең көне ғимарат болып табылады. Бұрынғы қала әкімшілігі ғимаратында орналасқан Ұлттық қалайыдан жасалған фигуралар мұражайында 200 000-нан астам фигура мен панорама бар, соның ішінде Ане шайқасының төрт панорамасы да көрсетілген. Омменде бес жел тегермені бар, олардың үшеуі қала ішінде: Лели (1846, әлі де толыққанды жұмыс істейді), Ден Оордт (1842, апта сайын жұмыс істейді) және Кониженбельт (1806, қолданыстан шығарылған). Вильстереннің де өз жел тегермені бар (1858, жақында қайта іске қосылды), ал Бестхем шағын ауылында да (1862, жақында жаңартылды) бар. Бестхемермоленде Омменнің алуан түрлі ландшафтысы мен экожүйелері туралы көрмелермен бірге Табиғат ақпараттық орталығы да орналасқан. Оммендегі шағын аймақтық мұражай Омменнің салты мен тарихын көрсетеді. Вильстерен мен Ерде сарайларының аумақтары жұртшылыққа ашық. Нидерландтағы ең танымал жол саналатын Питерпад саяхат жолы Оммен қаласынан өтеді.
The church in the centre, built in 1150 but rebuilt and renovated regularly, is by far the oldest building in Ommen. The National Tin Figurine Museum in the former Town Hall has over 200,000 figurines and panoramas, including four panoramas of the Battle of Ane. Ommen has five windmills, of which three are in the town itself: the Lelie (1846, still in full operation), Den Oordt (1842, operates weekly) and the Konijnenbelt (1806, out of commission). Vilsteren has its own windmill (1858, recently recommissioned), as does the hamlet of Besthem (1862, recently renovated). The Besthemermolen also houses the Nature Information Centre with expositions about Ommen's diverse landscape and ecosystems. The small Regional Museum in Ommen explains Ommen's customs and history. The estates of the Vilsteren and Eerde castles are open to the public. The Pieterpad rambling trail (the most popular trail in the Netherlands) passes through Ommen.