Кіріспе

Шығыс православие мейрамы, 1 қазан (Юлиан күнтізбесі бойынша 14 қазан)

Құдай шешеннің қорғанысы, немесе Біздің Ең қасиетті Анамыз Құдай шешеннің қамқорлығы – Шығыс православие және Византия католик шіркеулерінде 1 қазанда (Юлиан күнтізбесі бойынша 14 қазан) тойланатын Құдай шешеннің христиан мейрамы. Бұл мейрам Құдай шешеннің (әдепкі тілінде – Құдай ана, Мариям Ананың шығыс атауы) шапағаты арқылы сенушілерге берілген қорғанысты еске алады. Бұл мейрамды Шығыс православиесінің барлық бөлігінде тойлайды, бірақ Ресей, Беларусь және әсіресе Украинадағыдай ынтасымен емес. Славян православие шіркеулерінде бұл он екі ұлы мейрам мен Пасхадан кейінгі ең маңызды мереке саналады. Украинада бұл мереке украин қазақтарының руханиятымен байланысты, сондай-ақ, соңғы кезде Украинаның қорғаушылары күнімен де байланысты.

Этимология

Theotokos қорғанысы немесе Theotokos араласуы (Покров, Покрова, Pokrova), Sképē сияқты күрделі мағынаға ие. Біріншіден, бұл жамылғы немесе орамал, бірақ сонымен қатар қорғау немесе араласуды да білдіреді. Осы себепті, мейрамның атауы әртүрлі "Анамыздың жамылғысы", "Theotokos-тің қорғаушы жамылғысы" деп аударылады. Бұл мейрамды көбінесе "Араласу мейрамы" немесе "Қасиетті қорғау мейрамы" деп аударады. Белгілі бір шарттармен, Pokrov иконасы Батыс Мейірімділік шешімді бейнесімен байланысты болуы мүмкін, онда Құдай Ана тізе бүгіп дұға тілеушілердің тобын қорғау үшін жамылғысын кеңге жаяды (алғаш рет Италиядан 1280 жылдан белгілі).

Дәстүр

Шығыс православиелік қасиетті дәстүрге сәйкес, Мария Богородицаның 10 ғасырда Константинопольдегі (қазіргі Стамбул) Блачерна шіркеуінде пайда болғаны белгілі, онда оның бірнеше қасиетті нәрселері (көйлегі, жамылғысы және белбеуінің бір бөлігі) сақталған. 1 қазан күні жексенбіде, таңғы сағат төртте, туғаннан славян болған Мәсіх үшін ақылсыз Андрей шіркеудің күмбезінің ашылып, оның үстіндегі ауада қозғалып, періштелер мен әулиелердің қоршауында тұрған Қасиетті Марияны көрді. Ол әлемдегі барлық адал христиандар үшін тізе бүгіп, жас күйінде дұға етті. Қасиетті Мария Ұлы Иса Мәсіхтен Оған жалбарынып, қорғауын тілейтін барлық адамдардың дұғаларын қабыл алуын сұрады. Дұғасын аяқтаған соң, ол алтарьға барып, дұғасын жалғастырды. Содан кейін ол шіркеудегі барлық адамдарды қорғау үшін жамылғысын жапты. Бұл – Византиялық дәстүрдегі Шығыс православие шіркеулерінің діни қасиетті күні немесе мейрамы. Козактар әр науқанды «Твоя қамқорлығыңа жүгінеміз, Әй Мария, таза және бақытты, дұғаларымызбен қайғыда бізді жек көрмей, қиындықтардан құтқар!» (украинше: «Під Твою милість прибігаємо, Богородице Діво, молитвами нашими в скорботах не погордуй, але від бід ізбав нас, єдина чиста і благословенна!») дұғасымен бастады, осылайша Қамқорлыққа сілтеме жасады. Украинаның Ұлттық өнер мұражайындағы иконада Украинаның қазақ гетманы Богдан Хмельницкийді қорғайтын Мария ана бейнеленген. Украиналықтардың (қалған христиан әлемімен салыстырғанда) Қамқорлық мейрамына ерекше құрмет көрсетуі (олар үшін бұл Пасха мен Рождестводан кейін үшінші маңызды мереке) Пилип Орлык Конституциясында мойындалды, онда Рождество, Пасха және «Покрова» елді басқаруға тиіс жоғары қазақ кеңесімен тағайындалған үш жылдық күн деп белгіленді. Бұл дәстүр XX ғасырда қайта еске алынды, украиндық көтерілісші армиясының құрылуы 1942 жылдың 14 қазанымен байланыстырылды (дегенмен, бұл ретроспективті және мүмкін дұрыс емес). 1990 жылдары Покрова мейрамы діни мағынасымен қатар Украина қазақтарының күні ретінде де аталып өтті. Ақырында, 2014 жылдың 14 қазанында тағы бір президент жарлығымен (2015 жылдың 5 наурызында украин парламенті бекітті) бұл күн жаңа мемлекеттік мерекеге – «Украина қорғаушылары күні» (украинше: День захи́сника́ Украї́ни, romanized: Den zakhysnyka Ukrainy) деп жарияланды, бұрынғы кеңестік «Отан қорғаушысы күнін» алмастырды. Қамқоршы әйел жалпы украин ұлтының және Украина Қарулы күштерінің қасиетті қорғаушысы ретінде қарастырылады. Ресей Федерациясының кейбір аймақтарында, бірақ барлығы емес, Қамқорлық мейрамы жұмыс емес күн ретінде тойланады. Бұл Шығыс православие шіркеулерінің немесе Батыс ритуалды православиені рұқсат ететін кейбір юрисдикциялардың рәсімдік дәстүрлерінің бөлігі емес, сондықтан оны тойламайды. Дегенмен, бұл мейрам осы бауырлас шіркеулердің теологиясымен толық сәйкес келеді. Ресей Православие шіркеуінің (РПЦО) шетіндегі Батыс общиналары бұл мейрамды өздерінің күнтізбесінде тойлайды. Тағы бір шіркеу – Боголюбоводағы Нерль өзенінің жанындағы Қамқорлық шіркеуі (Церковь Покрова на Нерли, Tserkov Pokrova na Nerli). Екі шіркеу де Біріккен Ұлттар Ұйымының Дүниежүзілік мұра тізіміне енген, соңғысы Владимир мен Суздальдың ақ ескерткіштерінің бөлігі ретінде. Санкт-Петербургте де Қасиетті Марияның Қамқорлығы шіркеуі бар. Бұл мейрамды атап өтетін басқа да белгілі шіркеулер – Манчестердегі қасиетті Мария Рус Православие шіркеуі және Глен Ковтағы қасиетті Мария және Сергий Рус Православие шіркеуі. Солтүстік Уэльсте 10 Манод жолындағы (Бленау Ффестиниог) Киелі Қорғау шіркеуі (Eglwys yr Amddiffyniad Sanctaidd) бар, онда литургия ішінара уэльс, сондай-ақ ағылшын, грек және шіркеу славян тілдерінде өткізіледі. Игумен Деиниолдың басшылығындағы шіркеу Мәскеу патриархатының Соруж епархиясының қарамағында.