Темірден жасалған алғашқы бу кемесі "Аарон Мэнби"

Кіріспе

Бірінші темір пароход "Аарон Манби" кемесі теңізге шыққан алғашқы темір пароход ретінде кеме жасау ғылымында маңызды кезең болды. Ол 1776–1850 жылдары Аарон Манбидің өзіндегі Horseley темір зауытында салынды. 1822 жылдың маусым айында капитан (кейін адмирал) Чарльз Нейпир басшылығымен, Ааронның ұлы Чарльз инженер ретінде бортында Париж сапары жасады. "Аарон Манби" кейін Париж мен Ле-Хавр қалалары арасындағы жүк тасымалын жүзеге асыру үшін Compagnie des bateaux a vapeur en fer компаниясының қызметінде қолданылды.

Кеме тарихы

1821 жылы құрастырылған «Аарон Манби» темірден жасалған алғашқы бу кемесі болды. Ол эксцентрикалық, бірақ болашақты көре білген теңіз офицері, капитан (кейін адмирал) Чарльз Нейпиердің ойлап тапқан туындысы еді. Ол Сена өзенінде қызмет ету үшін бу кемелерінің флотын құру идеясын көкейкесті ұстаған. Кемеге Стаффордшир, Типтон, Horseley Ironworks зауытының директорының аты берілді, онда капитан Нейпиер, Аарон Манби және оның ұлы Чарльз бірлесіп жасаған жоба бойынша алдын ала құрастырылды. Содан кейін кеме бөлік-бөлік Темзадағы Ротерхит қаласына жеткізіліп, онда жинақталды. Кеменің су сыйымдылығы 116 тонна, ұзындығы 37 метр болатын. Оның түбі жалпақ, темір пластинадан жасалған және бұрышты темір қабырғаларға бекітілген. Бір палубасы ағаштан жасалған және бастиондық мачтасы болды. Кеменің ерекше сыртқы түрінде 14 метрлік бір түтік болды. Қозғалтқышты Аарон Манби ойлап тапқан және патент алған (1821 жылғы №4558 британдық патент). Қайықтың дөңгелектерінің диаметрі 4 метр, ені 1 метр болатын, себебі кеменің максималды ені Сена өзенінде қызмет ету үшін 7 метрмен шектелген. Сол кездегі басым пікірге қайшы келіп, темір корпусты кеме ғана емес, жүзіп қана қоймай, сол кездегі басқа бу кемелеріне қарағанда 1 фут (0 метр) су аз тартты. 1822 жылдың мамыр айында сынақтан өткеннен кейін «Аарон Манби» 10 маусымда Нейпиердің басшылығымен Англия арнасынан Ле-Хаврға дейін сапар шекті, орташа жылдамдығымен жүк және жол тасымалдаумен айналысты. Кеме Сена өзенімен Парижге дейін жүріп, үлкен қызығушылық тудырды және келесі он жыл бойы сол жерде орналасқан. Бұл (қате) Ұлыбританиядан Францияға бу кемесімен жасалған алғашқы сапар деп мәлімделген. Бұрын ағаштан жасалған бу кемелерімен қысқа сапарлар жасалған, бірақ Нейпиердің Лондоннан Парижге жасаған тікелей сапары және темір кемемен жасалған алғашқы теңіз сапары болды. Кейбір арна сапарларынан кейін кеме Сена өзенінің бойымен демалыс сапарлары үшін пайдаланылды. 1827 жылы Нейпиердің кәсіпорны банкротқа ұшырағаннан кейін (ол осыған ұқсас бес темір бу кемесін салуды қаржылағаннан кейін) ол француз консорциумына («Compagnie des bateaux a vapeur en fer») сатылды, ол 1855 жылы кеме бөлшектелгенге дейін Луара өзенінде пайдаланды. Кеме корпусында ағаш орнына темір пластиналарды қолдану келесі онжылдықтарда кеме құрылысында кеңінен тарады. Нейпиер кемені темір соғыс кемесіне жасалған алғашқы қадам ретінде қарастырды, осы тұрғыдан алғанда «Аарон Манбиді» Корольдік теңіз флотының алғашқы темір фрегатының тікелей атасы деп санауға болады.

Launched in 1821, Aaron Manby was the first steamship to be built of iron. She was the brainchild of the eccentric but far seeing naval officer Captain (later Admiral) Charles Napier, who had conceived the idea of a fleet of steamships for service on the River Seine. The ship was named after the master of the Horseley Ironworks, Tipton, Staffordshire, where she was pre fabricated to a design jointly formulated by Captain Napier, Aaron Manby and his son Charles. She was then shipped in pieces to Rotherhithe on the Thames and assembled there. Of 116 tons burthen, the ship was 120 feet (37 m) long. Her flat bottomed hull was made of iron plate fastened to angle iron ribs. There was one deck, of wood, and a bowsprit. The ship's distinctive profile boasted a single 47 feet (14 m) funnel. The engine was of the oscillating type, designed and patented (British Patent No 4558 of 1821) by Aaron Manby. The paddlewheels: were 12 feet (4 m) in diameter but only 2.5 feet (1 m) wide, because the vessel's maximum beam was limited to 23 feet (7 m) for service on the Seine. Defying the prevailing wisdom of the day, the iron hulled vessel not only floated but made and drew 1 feet (0 m) less water than any other steamboat then operating. After trials in May 1822, Aaron Manby crossed the English Channel to Le Havre under Napier's command on 10 June, at an average speed of , carrying passengers and freighted with a cargo of linseed and iron castings. The ship proceeded up the Seine to Paris, where she caused a great stir and where she was based for the next decade. This has been claimed (incorrectly) as the first passage from Britain to France by steam ship. There had been shorter crossings by wooden steamers, but Napier's was the first direct steam crossing from London to Paris and the first seagoing voyage by an iron ship anywhere. After some further channel voyages the ship was used for pleasure trips up and down the Seine. On the failure of Napier's enterprise through bankruptcy in 1827 (after he had financed the building of five similar iron steamships) she was sold to a French consortium ("Compagnie des bateaux a vapeur en fer") who operated her on the River Loire until she was broken up in 1855. The use of iron plates for the hull, in place of wood, was widely copied in shipbuilding during the following decades. Napier had conceived the ship as a first step towards an iron warship, and in this sense Aaron Manby could be considered a direct ancestor of the Royal Navy's first iron frigate, , built the year of Napier's death.