Кіріспе
Тіл өзгерісінің түрі
Тіл өзгерісінің екі түрі тілдік дрейф ретінде сипатталады: бір бағытты қысқа мерзімдік және циклдық ұзақ мерзімдік дрейф.
Two types of language change can be characterized as linguistic drift: a unidirectional short term and cyclic long term drift.
Қысқа мерзімді бір бағыттағы ауытқу
Сапирдің айтуынша, тілдің өзгеруі – табиғи тілдің ішкі, сезілмейтін өзгерісі. Ол мысал ретінде «Сені кімді көрді?» деген сөзді келтіреді, ол грамматикалық тұрғыдан дұрыс болғанымен, көбінесе «Кімді көрдің?» деп айтылады. Бұл өзгеріске құрылымдық симметрия себеп болған секілді: өзге барлық сұрау сөздері мономорфты болып келеді (тек бір морфемадан тұрады). Тілдің өзгеруі диалекттерді өзгертеді және ұзақ мерзімде жаңа тілдердің пайда болуына әкеледі. Бұл өзгерістердің бағыты жоқ сияқты көрінсе де, көбінесе олардың белгілі бір бағыты болады. Мысалы, ағылшын тілінде Ұлы дауысты өзгерісі болды, ол ұзын дауыстылардың тізбекті ауысуын білдіреді және алғаш рет Джесперсен (1860–1943) оны тілдің өзгеруі тұрғысынан сипаттап, түсіндірді. Тілдің өзгеруінің тағы бір мысалы – ағылшын тіліндегі салыстырмалы жұрнақтың (–er) жойылуға бейімділігі және оның орнына аналитикалық «more» сөзінің қолданылуы. Осылайша, кейбір диалекттерде қазір «more kind» және «more happy» деген тіркестер «kinder» және «happier» деген тіркестердің орнына жиірек естіледі. Ағылшын тілінде бұл өзгеріске –er жұрнағының агенттік жұрнақ ретінде бәсекелестікке түсуі себеп болуы мүмкін, яғни германдық салыстырмалы жүйенің жаңа жүйе пайдасына жоғалуы. Сонымен қатар, салыстырмалы формацияның құрылымдық асимметриясы да осы өзгерістің себебі болуы мүмкін. Тілдің өзгеруінің жасырын себебі энтропия болуы мүмкін: барлық тілдік жүйелерге тән тәртіпсіздік деңгейі (ықтималдықтардың айырмашылығы). Тілдің өзгеруінің тағы бір жасырын себебі тілдік контакті жағдайындағы тілдік әсер (CLI) болуы мүмкін. Мысалы, Шанхай диалектісінде (Шанхай тілі) мандарин тілінің әсерінен дауысты дыбыстардың уақыт өте келе біртіндеп өзгеретіні хабарланған (Яо & Чанг, 2016). Тілдік контактіге ұзақ уақыт бойы (екінші тілге бірнеше апта бойы толыққанды оқу) толыққанды әсер еткен кезде, адамның ана тілінде де фонетикалық өзгерістер байқалады; бұл өзгерістер «фонетикалық дрейф» деп аталады және көбінесе екінші тілдің ерекшеліктеріне жақын болады.
Ұзақ мерзімді циклдік дрейф
Циклдік дрейф – тілдің уақыт өте келе функционалдық ерекшеліктерін өзгертетін, ұзақ мерзімді эволюция механизмі. Мысалы, SOV сөз тіркесінен SVO-ға және синтетикалық жіктелуден аналитикалыққа қайтымды өтулер, тіл отбасылары мен тілдердің аймақтық топтарының синтаксисіндегі типтік параметрлер ретінде ұзақ мерзімді зерттеуге мүмкіндік береді. Осы мағынада дрейф тілге тән емес, әмбебап құбылыс. Бұл консенсус типологиялық мектептің әмбебапшылары мен генеративистер, атап айтқанда Гринберг (1960, 1963), Коугилл (1963), Витман (1969), Ходж (1970), Гивон (1971), Лакофф (1972), Веннеманн (1975) және Рейгард (1978) тарапынан екі онжылдықтан бері қол жеткізілді. Тіл – белгілі бір синтаксистің қалыптарына құйылған сөздік қоры, ал сөйлемнің негізгі құрылымы функционалдық элементтермен байланысады, ал лексикалық элементтер осы бос орындарды толтырады. Сондықтан, синтаксистік өзгеріс – нақты бір тілдің ерекшеліктерін ең терең өзгертетін фактор. Синтаксистік өзгерістер грамматиканың морфологиялық және синтаксистік аспектілеріне әсер етеді және олар біртіндеп, тізбекті реакциялардың нәтижесінде және циклдік дрейфке ұшырайтын процесс ретінде қарастырылады.