Кіріспе

Редупликативтік парамнезия – бір орынның көшірілген немесе басқа жерге ауыстырылған деген жаңылыс сенім. Бұл – қате сәйкестендіру синдромдарының бірі; сирек кездеседі, бірақ көбінесе мидың оң жартышары мен екі маңдай бөлігіне бірдей зақым келгенде, мысалы, инсульт сияқты ми жарақатынан немесе мидың қабылдауынан туындайды.

Презентация

Редупликативті парамнезия бірқатар неврологиялық аурулардың салдарынан туындауы мүмкін, оның ішінде инсульт, ми ішіндегі қан кету, ісік, деменция, энцефалопатия және түрлі психикалық аурулар. Бенсон және оның әріптестерінің зерттеуінен алынған келесі мысал осы қате пікірдің негізгі ерекшеліктерін көрсетеді. Осы жағдайда науқас үйінде құлап, бас жарақатын алған. Соққы салдарынан бас сүйегі екі жағынан да сынып, маңдай бөлігі зақымданған (оң жақтағы зақым анық байқалады), бұл ми ішіндегі гематомалардың пайда болуына байланысты болды.

Таныс жерге (мысалы, науқас жақсы білетін үйіне немесе қаласына) көшу – жиі кездесетін құбылыс, бірақ кейде науқас өзінің көбірек фантастикалық немесе экзотикалық жерлерде тұратынына сенеді.

Механизм

Алғашқы психодинамикалық түсіндірмелер редупликативті парамнезияның ми зақымдануымен тікелей байланысты емес, ауруды түсіндіруден туындайтынын ұсынды; әсіресе, Вайнштейн пен Кан айтқандай, ауруды "кемшілік, әлсіздік немесе ұят" деп қарастыратындарда. Басқа ерте зерттеушілер ми зақымдануының маңызды фактор екенін қабылдады, бірақ бағдаршаздық жоғалтудың үйге қайта оралуға деген құштарлық тудырған "истериялық реакция" екенін болжады. Сондай-ақ, конфабуляция туралы зерттеулермен байланыс жасалды, онда пациенттер жалған естеліктерді олардың жалған екенін түсінбей еске алады, көбінесе маңайлық бөліктің зақымдануымен байланысты. Оң жартышардың зақымдануы аносогнозиямен де байланысты, онда пациенттер ми зақымданудан кейін байқалатын айқын қабілетсіздіктерге көз жеткізбейді, бұл да осы ауруда байқалатын түсініксіздікпен байланысты. Бір жағдайды зерттеу осы құбылыстың себебін анықтауға тырысып, визуалды жүйенің көру қабығын уақытша бөліктердегі аймақтармен байланыстыратын вентральді ағынына зақым келтірудің қажетті визуалды-кеңістіктік бағдаршаздық жоғалту мен нашар естелік интеграциясын тудыруы мүмкін екенін көрсетті. Уақытша аймақтар (гиппокампты қоса) естелік қалыптасу және қайта жаңғырту кезінде маңайлық бөліктермен күшті өзара әрекеттеседі, бұл маңайлық бөліктің зақымдануы да осы жағдайға әкелуі мүмкін екенін түсіндіреді.

Тарих

Редупликативті парамнезия терминін алғаш рет 1903 жылы психиатр Арнольд Пик Альцгеймер ауруына күдікті пациенттің жағдайын сипаттау үшін қолданды. Пациент Пиктің қалалық клиникасынан ұқсас көрінетін, бірақ өзіне таныс маңайдағы клиникаға көшірілгенін айтты. Бұл қарама-қайшылықты түсіндіру үшін ол Пик пен медициналық қызметкерлердің екі орында да жұмыс істейтінін мәлімдеді. Бірақ кейіннен зерттеулер көрсеткендей, бұл құбылысты алғаш рет 1788 жылы швейцариялық табиғатты зерттеуші Шарль Бонне сипаттаған, ол қазір Котардтың қателігі деп аталатын жағдайды бастан өткерген әйел туралы айтқан. Генри Хед және Патерсон мен Зангвилл кейінірек ауруханалары өздерінің туған қалаларында орналасқан деген жаңылыс ойға келген сарбаздар туралы хабарлады, бірақ осы жағдайларда мидың жарақаттануы ең мүмкін себеп болып көрінді. 1976 жылға дейін бұл бұзылысқа толық назар берілмеді, сол кезде Бенсон мен оның әріптестері үш жағдайды жариялады. Бенсон өзінің пациенттеріндегі айқын редупликация синдромдарын ғана емес, сонымен қатар бұл құбылысты пациенттерде байқалатын нейрокогнитивтік кемшіліктермен байланыстырып түсіндіруге тырысты. Бұл бұзылысты нейропсихологиялық тұрғыдан түсіндіруге жасалған алғашқы әрекеттердің бірі болды.