Кіріспе

Ворден – бұрынғы муниципалитет және Нидерландының шығысындағы қала, Зуфтеннен оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 10 километр жерде орналасқан. 2005 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет Хуммело-эн-Кеппель, Штендерен, Хенгело-эн-Зелеммен бірігіп, жаңа Бронкхорст муниципалитетін құрды. Ворден арқылы Зуфтеннен Руурлоға дейінгі тас жол (N319) және Баак арнасы (жергілікті жерде Ворден арнасы деп аталады) өтеді, ол Ийссельге құяды. Ворден 1878 жылы ашылған Зутфен – Винтерсвик темір жолының бойында орналасқан, және вокзал көшесінде орталық станциясы бар.

Ворден қаласы

"Ворден" атауы біздің заманымыздың 1121 жылы қолжазбаларда алғаш рет кездеседі. Қала ұзақ жылдар бойы негізінен ауыл шаруашылығымен айналысып келді. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында жағдай өзгерді, бірқатар өнеркәсіптер мен жеке кәсіпкерлер дамуға басталды. Ворден сегіз қамалмен мәшһүр: Ворден (қала әкімдігі ретінде пайдаланылған), Онштейн, Медлер, Хакфорт, Кифтскамп, Вирсе, Вильденборг және Ден Брамль. Ворден төңірегіндегі аймақта жыл сайынғы түлкі аулау (қазір сүйреу аулаумен ауыстырылған) және басқа да ат спорты жарыстары күздің соңында мерзімді түрде өткізіледі.

Тарих

Орта ғасырларда Ворден "Ворденше" бұлағының жанында, Ворден үйіне жақын жердегі алаңда пайда болған. Ауыл өз атын 'Voorde' деген сөзден алған болуы мүмкін, ол 'переправа' дегенді білдіреді. 1235 жылы ол тәуелсіз приходқа айналды. 2005 жылға дейін Ворден тәуелсіз муниципалитет болды, бірақ муниципалитеттік реформа нәтижесінде, сол жылдың 1 қаңтарында Ворден көршілес муниципалитеттермен – Хуммело және Кеппел, Штендерен, Хенгело және Зелеммен бірігіп, Бронкхорст муниципалитетін құрды. Бұрынғы муниципалитеттегі басқа орталықтар: Дельден, Краненбург, Линде, Медлер, Моссель, Велдвик, Виераккер, Вихмонд, Виентжесвоорт және Вильденборх. 2014 жылы Ворденнің орталығы қайта жоспарланды, бірнеше жолдар жылжытылды және кейбір жерлерде тротуарлар кеңейтілді. Сонымен қатар, ағаштар отырғызылды және ұзақ мерзімді тұрақ үшін жаңа тұрақ орнатылды.

Қалдық ауылы

Ворден ең танымал сегіз қамалмен белгілі, бұл оны Нидерландыдағы қамалдарға бай ауылдардың біріне айналдырады. Ворден үйі ауылдың шетінде орналасқан, ал қалған жеті қамал оны айнала қоршап тұр. Ворден үйі алғаш рет 1315 жылы тарихқа енген. 1580 жылы, Сегіз жылдық соғыс кезінде, ол тоналып, отыз жылдан кейін қайта жаңартылған. 1976 жылы ол қайта жөнделіп, қала әкімдігі ретінде пайдаланылды. 2004 жылы Ворден муниципалитеті қамалды жеке тұлғаға сатты. Содан бері қамал тойлар, әсіресе неке тойы үшін қолданылып келеді. Хакфорт қамалы алғаш рет 1324 жылы айтылған. 1586 жылы, Сегіз жылдық соғыс кезінде, өрт салдарынан ішінара қирағаннан кейін қайта салынды. Қазіргі Людовик XVI стиліндегі қасбеті 1788 жылы салынған. Бүгінде ол пәтерлерге бөлінген. Ден Брамль қамалының алғашқы айтылған нұсқасы 1396 жылға дейін барып жетеді, ал 1645 жылдан бастап оның қалдықтары аз ғана сақталған; қазіргі ғимараттың көп бөлігі 1720-1726 жылдар аралығында салынған. Луи XV стиліндегі Кифцкамп қамалы 1776 жылы салынды. 1920 және 1930 жылдары кеңейтілді. Вильденборх қамалы – бұрынғы усадьба, алғаш рет 1372 жылы тарихқа енген. 1490 жылы қирағаннан кейін 1523 және 1533 жылдар аралығында қайта салынды. 17 ғасырда ол көп бөлігімен бұзылды. Қалған қақпа мұнарасы 1782 жылы салынған жаңа ауыл үйінің бір бөлігіне айналды. Тұңғыш тапсырыс берушінің ұлы – ақын Энтони Старинг, ол 1791 жылдан 1840 жылға дейін онда тұрды. 1847 жылғы қайта құру 1931 жылы жойылды. Де Виерсе қамалы алғаш рет 1288 жылы тарихқа енген. Кейіннен 1681 жылы қайта салынды. 18 ғасырда және 1925 жылы жөндеу жұмыстары жүргізілді. Луи XIV стиліндегі Онштейн қамалы 1711 жылы 1613 жылғы сарай тұрған жерде салынды. Қазіргі таңда Ханс Мелхерстің меншігінде. Медлер қамалы – 17 ғасырдан қалған, кейін бірнеше рет жаңартылған сарай. Энзеринк қамалы – 1835-1836 жылдар аралығында салынған неоклассикалық ауылдық үй. 1850 жылы салынған Виентьесворт та осы стильде салынған.

Мемлекеттік қызметтер

Дүкендер мен супермаркеттер: Көптеген дүкендер Dorpsstraat, Zutphenseweg, Burgemeester Galleestraat және Raadhuisstraat көшелерінде орналасқан. Бірнеше супермаркет, дәріхана және киім дүкендері бар. Апталық базар: Әр апта сайын жұма күні таңертең Ворденнің орталығында, Н.Х. шіркеуінің маңында базар өтеді. Апталық базарда балық сату орындары, нан қонақтары және азық-түлік сатушылар кездеседі. Мектептер: Ворденде бес бастауыш мектеп бар: Dorpsschool (мемлекеттік), Vordering (католик), Hoge (христиан) және Kraanvogel (Краненбург ауданы). 2014 жылдың күзінен бастап антропософиялық негізде білім беру мақсатында Hofakker мектебі ашылды. Ворденде сондай-ақ 't Beeckland орта мектебі (VMBO) бар; ол Дотинхемдегі Ulenhof колледжінің құрамына кіреді.

Велосипедпен және жаяу жүру жолдары

Сегіз қамал жолының жалпы ұзындығы 33 шақырым, және жол бойында сегіз қамал орналасқан. Беренд жолы – Ворден маңында шамамен 20 шақырымдық велосипед жолы. Питерпад Ворденнен өтеді. Бұл маршрут Гронингеннің Вадден теңізі жағалауындағы Питербуреннен Маастрихтке жақын Синт-Питерсбергке дейін салады. Trekvogelpad (көшпенді құстар жолы) Вордендегі Ворден қамалында Питерпадты кесіп өтеді және Берген-ан-Зеден Эншедеге дейін созылады.