Кіріспе

Ағылшын жазушысы Роберт Гулд (1660? – 1708/1709) Англиядағы Реставрация поэзиясының маңызды даусы болды. Ол қарапайым отбасында дүниеге келіп, он үш жасында жетім қалды. Оның әпкесі болған болуы мүмкін, бірақ оның аты мен тағдыры белгісіз. Гулд үй қызметіне орналасты. Оның алғашқы жұмыс берушісі белгісіз, бірақ өлеңдеріндегі меңзеулер оның әйел адам болғанын және оның лакей болғанын көрсетеді. Алайда, жиырма жасқа келгенде ол Дорсеттің 6-шы графы Чарльз Саквиллдің қызметіне кірді. Дорсет бостандыққа құмар өмір салтымен және өнерді қолдауымен танымал болды, және Гулд Дорсетпен жұмыс істеген кезде оқу-жазуды үйреніп, кітаптар оқуға мүмкіндік алған болуы мүмкін. Ол үй шаруасындағы асхана бөліміне көшкен сияқты.

Трагедиялық

Гулд трагедия да жазған. Оның алғашқы трагедиясы "Кейусіздік қайғысы" ешқашан қойылмады. Ол оны жазғаннан кейін көп ұзамай, 1689 жылы Біріккен компанияға алып барды. Томас Бетертон театрдың де-факто менеджері болды, ал Элизабет Барри жұлдызды актрисалардың бірі еді. Гульд бұрын оларды "Сатир ойын үйі" арқылы ренжіткеніне қарамастан, екі жұлдыз одан кейін оған ешқандай көмек көрсетпеді. 1695 жылдың қазан айында Гулдтың екінші трагедиясы, "Бәсекелес қарындастар", Дрюри-Лейнде қойылды, тіпті Бетертон мен Барри оған қарсы болғанымен. (Ол кезде Гульд 1709 жылғы еңбектерінің кіріспесінде Бетертон оны кешіргенін айтады, бірақ Барри кешірімсіз болды. Сондықтан 1709 жылғы еңбектерінде Гульд "Сатир ойын үйі" атты бөлімін Барриге арнап қосты және Бетертонға қарсы айтылған сындарды азайтты.) Бұл трагедияға Генри Перселл музыка жазды, және ол сол қиын жылдың стандарттары бойынша орташа табысқа ие болды. 1695 жылғы дағдарыстар туралы толық ақпарат алу үшін Реставрация драмасын қараңыз.)

Стиль және әдеби маңызы

Мазмұны жағынан Гулд шыншыл, қатал роялист болды. Оның сатираларында тірі дворяндардың отбасылары мен ата-бабалары, егер олар Англия азаматтық соғысында Кромвель жағына шыққан болса, қатты қынжылға ұшырайды. Сонымен қатар, Гулд Англия шіркеуінің ұстанымдарын ғана емес, сонымен қатар Ричард Бакстерден бастап Джордж Фоксқа дейінгі радикалды протестанттарға деген жек көрушілік білдіреді. Оның әйелдер мен лордтарға жасаған шабуылдарындағы сырттай қалу белгілері анық көрінеді. Олар көрінетіндей болмағандықтары үшін сынға ұшырайды. Гулд ақсүйектердің жалпы адамзаттан жақсырақ болуы керек деп есептеген. Оны ең көп ашуландыратыны – жалғандық, ал одан кейін жасалған опасыздық жазалайтын күнәларының қатарына кіреді. Стильдік тұрғыдан алғанда, Роберт Гулдтың поэзиясы 1710 жылдардағы поэзияға шамалы ұқсас. Ол Джон Олдхэмнің досы болды, поэтикалық формаларында да кейбір ортақтықтар бар. Ол Флитвуд Шепардтың да досы болды, оған бірнеше өлеңдерін арнады. Шепард Мэтью Приор мен Томас Раймердің сенімді серігі болды, сондай-ақ Шепард Гулдқа қаржылық көмек пен жеке достық көрсетті (Слоан). Ол негізінен жабық қаһармандық дистихтермен жазды. Драйденнен басқа, поэзиялық өнімі төмендеп бара жатқан, 1680 жылдардың ақындарының көпшілігі сақталмаған, ал Гулд ерекше орынға ие. Ол негізгі Реставрация ақылынан (Драйден, Рочестер, Бьюкингем) және тіпті Афра Беннен де жас ұрпақ. Ол – Реставрацияның алғашқы буыны, оның Интеррегум туралы әңгімелері ғана болды. Реставрация әдебиетінде оның ерекшелігі – өлең шығаратын қызметкер болуы. Реставрация кезінде қарапайым немесе тіпті кедей отбасылардан шыққан көптеген адамдар болғанымен, Гулд өзінің тәуелсіздігін жеңу үшін өзінің жазуын ең тікелей жолмен пайдаланды. Оның қаламы оған құлдықтан гөрі басқа мамандық алып берді және оған қарапайым өмірден құтылуға, сонымен қатар бай және беделді тұлғалармен тең дәрежеде қарым-қатынас жасауға мүмкіндік берді. Гулд өзінің және келесі екі буын ақындары үшін жақсы танымал болғанымен, оның беделі 19 ғасырда дерлік жойылды. 1730 жылдары Александр Поуп «босқындық» Реставрация ақындарын және басқа «тори» жазушыларын мойндамай бастағанда, олар Кавалер ақылынан бірте-бірте алшақтады, Гулдтың еңбектері жарияланбай қалды және қоғамдық санадан шықты. Оның сатиралары жыныстық тұрғыдан ашық және ерекше қатыгез болғандықтан, ол әдебиет тарихын зерттеген және 20 ғасырдағы әдебиеттің канонын қалыптастыруға жауапты Виктория дәуірінің сыншыларына мүлдем қабылдауға болмайтын еді. 20 ғасырдың соңында оның есімі Фелисити Нуссбаум сияқты феминистік әдеби сыншылармен «әдеби жәбіршіліктің» мысалы ретінде қайта жаңғырды. Оның «Біз жек көретіннің шегінде» Гулдтың ең қатал сатираларын (және жоғарыда келтірілген Love Given O'er және одан алынған өріс) сақталмаған жәбіршіліктің дәстүріне тән деп таныды. Гулдтың бір ғана өмірбаяны (Юджин Слоанның) бар, ал оның еңбектерінің қазіргі заманғы басылымы жоқ.

Шығармалары

Роберт Гулд, "Ақшаның уақытты бұзуы" (Лондон: Мэтью Воттон, 1693).