Кіріспе

Француз корольдік сарайының француз шенеунігі Шарлотта де Ла Мотте Худанкур, Вентадур герцогинясы (Шарлотта Элеонора Мадлен; 1654–1744) – француз корольдік сарайының шенеунігі болған. Ол Франция королі Людовик XV-нің, король Людовик XIV-нің шөбересі Людовикке тәрбиеші болған. Бала кезінде ауырған кезде Людовик XV патшаны корольдік дәрігерлердің ем-домнан құтқарып қалғаны үшін оған ризашылық білдіріледі. Ол анасы, немересі, немере қызы және шөбере қызы сияқты Франция патша балаларының тәрбиешісі болған.

Ерте өмір және неке

Шарлотта Кардона герцогы Филипп де Ла Моте Худанкур және Франция маршалы (1657 ж. қайтыс болған) мен Луиза де При, Туси маркизасы, Ла Моте Худанкур герцогинясы, Франция патша балаларының тәрбиешісі болған үш қызының ең кішісі еді. Шарлоттаның әпкелері: Франсуаза Анжелика де Ла Моте Худанкур, Фейль ханымы (1650 ж. туған), 1669 жылдың 28 қарашасында Луи-Мари Виктор, д’Омон герцогымен (9 желтоқсан 1632 – 5 сәуір 1711) үйленді. Мари Изабель Анжелика де ла Моте Худанкур, Ла Ферте-Сеннетер герцогинясы (1726 ж. қайтыс болған). Шарлотта 1671 жылдың 14 наурызында Парижде Вентадур герцогы және Лимузин губернаторы (1647–1717) Луи Шарль де Левиге тұрмысқа шықты. Герцогты көбінесе "қорқынышты" деп есептеген – өте жаман келбетті, дене мүшелері бұзық және жарамсыз мінезді болған. Бірақ герцогиня болудің артықшылықтары осы бақытсыз некені өтеген, мысалы, le tabouret: Қызына жазған хатында мадам де Севинье Сен-Жерменде патшайыммен кездесу кезінде болған оқиғаны сипаттады. "Көптеген герцогинялар келді, олардың ішінде әдемі әрі тартымды Вентадур герцогинясы да болды. Оған қасиетті орындық әкелгенге дейін біраз уақыт күтті. Мен Ұлы ұстазға бұрылып: «О, оған беріңіз. Ол үшін бұл қымбатқа түсті», – дедім, ол да келісті". Шарлотта мен Луи Шарльдің 1673 жылдың ақпанында Анна Женевьева де Левис есімді бір қызы болды. Қызы туғаннан кейін мадам де Вентадур күйеуінен бөлек Парижде тұруды ұйғарып, басқа балалары болған жоқ. Соңында ол сарайда жаңа лауазымға ие болды.

Патша сарайындағы мансап

Мадам де Вентадур өмірінің басым бөлігін Король сарайында өткізді, онда ол ұзақ мансап жасады, жетпіс жылдан астам уақыт бойы Король сарайында әртүрлі лауазымдарда қызмет етті. 1660 жылдан бастап, 1671 жылы үйленгенге дейін ол королеваның құрметті қызы болды. Некеден кейін бірнеше жыл өткен соң, ол сарайда жаңа лауазым алды және 1684 жылдан 1703 жылға дейін корольдің қайын қарындасы Елизавета Шарлоттаның құрметті ханым ретінде қызмет етті. Мадам де Вентадур орнынан кеткен кезде мадам де Ментенонды кінәлаған мадамға өте ұнады. 1704 жылы мадам де Вентадур корольдік балалардың тәрбиешісі болып тағайындалды. Ол әпкесі Мари Изабел Анжелика де Ла Моте Уданкурмен бірге тәрбиешінің орынбасары болды, ал анасы номиналды түрде бас тәрбиеші болып қалды. Оларға Анна Жюли де Мелюн, мадам де Ла Ланд және Мари Сюзанна де Валикур көмектесті. 1709 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін, оны алғашқыда үлкен қызы, ал 1710 жылы мадам де Вентадур алмастырды. 1712 жылы қызылша француз патшалық отбасына тарады, көптеген маңызды өлімге себеп болды. Бірінші болып Савойлық Мария Аделаида қайтыс болды. Оның қайтыс болғаннан кейін бір апта ішінде жүрегі ауырған күйеуі Луи дельфин де қайтыс болды, ұлдары Луи, Бретань герцогы және Луи, Анжу герцогы жетім қалды, ал үлкен ұлы таққа мұрагер атанды. Алайда, ауру тоқтаған жоқ: Бретань герцогы (қазіргі Дофин) және Анжу герцогы қызылшаға шалдықты. Дофинге корольдік дәрігерлер көмектесті, олар оны сауықтыру үшін қан құйды деп сенді; бірақ бұл жас баланы әлсіретті, ол тез қайтыс болды, Анжу герцогы Дофин атанды. Анжу герцогына да осындай ем жасалмас үшін мадам де Вентадур үш бала күтушімен бірге өзін құлыптап, дәрігерлерді балаға жақындауға жібермеді. Луи аурудан аман қалды және үш жылдан кейін атасы қайтыс болғаннан кейін Франция королі болды. Мадам де Вентадур 1717 жылға дейін корольдік тәрбиеші қызметін жалғастырды, содан кейін корольдің баласын ер адамдар тәрбиелеуге жеткілікті деп есептеді. Патшаны мадам де Вентадурдың досы және жақын адамы саналған Франсуа де Нёйвиль, Виллеруа герцогына тапсырды. Сол жылы күйеуі қайтыс болды. Содан кейін ол Елизавета Шарлотта Пфальцтің, Орлеан герцогы Филипптің жесірі, Людовик XIV-нің жалғыз сіңлісі Орлеан герцогинясының құрметті ханымы лауазымын қайта иеленді. 1721 жылы ол Францияға үш жасында Францияның болашақ патшайымы ретінде тәрбиеленуге келген Испания ханшайымы Мариана Викторияның корольдік тәрбиешісі болып тағайындалды. Ол Мари Анна де Бурбонның басшылығымен "Королева ханшайымы" (L'Infante Reine) тәрбиешісі ретінде қызмет етті. 1725 жылы Мариана Виктория Испанияға қайтарылғанда оның лауазымы жойылды. 1727 жылдан 1735 жылға дейін ол қайтадан корольдік тәрбиеші болып қызмет етті, енді бұрынғы тәрбиеленушісі Людовик XV-нің балалары үшін, оның егіз қыздары 1727 жылы дүниеге келді. 1735 жылы ол немересінің пайдасына зейнетке шықты. Ол Версальдағы Глатиньи сарайында қайтыс болды. Қызы арқылы ол қазіргі Австрияда тұратын Рохан әулетінің Гемене княздарының ата-анасы болып табылады.