Кіріспе

Британдық актриса (1839-1914) Эллен Лоулес Тернан (3 наурыз 1839 - 25 сәуір 1914), Нелли Тернан немесе Нелли Уортон Робинсон деп те белгілі, ағылшын актрисасы, автор Чарльз Диккенспен байланысы үшін танымал.

Туу және отбасылық өмір

Эллен Тернан Кент штатының Рочестер қаласында дүниеге келді, ол Диккеннің балалық шағы өткен Чатем қаласына тікелей іргелес. Ол төрт баланың үшіншісі болды; оның бала кезінде қайтыс болған ағасы және Мария және Франсис есімді екі әпкесі (кейіннен Энтони Троллоптың ағасы Томас Адольф Троллоптың екінші әйелі) болды. Оның ата-анасы Томас Лоулес Тернан және Франсис Элеонор Тернан (туған есімі Джарман) екеуі де белгілі бір актерлер болған.

Театр

Тернан сахнаға үш жасында Шеффилдте дебют жасады, ол және оның екі әпкесі "балалық құбылыс" ретінде таныстырылды. Эллен үш әйел бауырластың ең аз театрлық дарындысы деп саналды, бірақ ол провинцияларда, әсіресе әкесі 1846 жылы қазанда Бетнал Гриндегі психикалық ауруханада қайтыс болғаннан кейін көп жұмыс істеді. 1857 жылы оны Чарльз Диккенс Лондонның Хеймаркет театрында өнер көрсеткенін байқады. Ол оны досының, актер және драматург Альфред Уиганның ұсынысы бойынша, анасы мен әпкесі Мариямен бірге, Манчестерде 1857 жылдың тамызында Уилки Коллинздің "Қалқан тереңдігі" атты үш қойылымында ойнатты. Кәсіби актрисалардың әуесқой ер адамдармен бірге ойнауына шақырылуы жат емес еді; Тернан ханым шотландтық медбике рөлін ойнады; Мария, Клара батыр; және Нелли (Эллен) Диккенстің он жеті жасар қызы Кейти Диккенстен қыздың рөлін алды.

Чарльз Диккенспен байланысы

1857 жылдың қыркүйек айының ортасында Чарльз Диккенс Уилки Коллинзмен бірге Донкастерге Эллен Тернанның "Петтикоаттардың үй жануарлары" спектаклін көруге барды. Сол кезде ол Джон Форстерге әйелімен қарым-қатынасының бұзылып жатқанын жазған болатын. "Байқау Кэтрин мен бір-бірімізге жарамағанбыз [ ] Қазір болып жатқан жағдайдың үнемі келе жатқанын көрдім ". Диккенс Тернанмен кездескенде 45 жаста болатын. Ол кезде ол 18 жаста, кіші қызы Кейтиден 6 ай ғана үлкен. 1935 және 1936 жылдары жарық көрген екі кітапта Томас Райт олардың қарым-қатынасы бар екенін мәлімдейді, ол мұны Тернанның бәрін мойындағанын мәлімдеген канон Бенхемнен естігенін айтты. Егер солай болса, Диккенс Тернанмен болған қарым-қатынасын жұртшылықтан жасырып отырды. Чарльз Диккенс пен Эллен Тернанның қарым-қатынасының сипатына қатысты дәлелдер аз, өйткені Диккенс, Тернан және Тернанның әпкелері қарым-қатынас туралы ешқандай жазба қалдырмады және олар қарым-қатынасқа қатысты хат-хабардың көпшілігін жойды. Біз "біз білмейтін" деп мәлімдейді Виктория дәуірінің әдебиеті профессоры Чарльз Диккенске ерекше қызығушылық танытатын Майкл Слейтер, 2009 жылы Диккенстің өмірбаянында. Питер Акройд биографы "Диккенс пен Элленнің осы кезеңдегі нақты қарым-қатынасы туралы көптеген болжамдар" туралы "бірден-бір дәлел табылмағандығын айту керек" деп жазады. Акройд пен Слейтерден бұрынғы жазушылар Райт пен басқа авторлардың Тернан Диккенстің сүйіктісі болған деген пікірлерін негізінен шындық деп санайды. Алайда, Диккенс ілімінің зерттеушісі Брайан Рак 2022 жылы Диккенс стипендиясының "Диккенс" журналында болжамдағы романның баламалы нұсқасын егжей-тегжейлі баяндады. Рак Тернан Диккенстің заңсыз қызы деген пікірді ұсынды және бұл Диккенс, Тернан және оның анасы арасындағы 1857 жылы дамыған өмір бойы жақын қарым-қатынастың ерекше сипатын түсіндіреді. Айрықша танымал ирланд жазушысы Кора Харрисон да 2021 жылы, Рактың стипендиясынан бұрын, осы көзқарасқа келді. Харрисон бұл идеяға роман жазды. "Мен оның сүйіктісі емес, қызы болғанына сенімдімін", - дейді ол. Диккенс зерттеушілері бұл пікірді әлі қарастырмаған. Диккенстің өмірбаянын жазған даулы Хелена Келли, Рак пен Харрисонның пікірін келтіре отырып, бұл көзқарасты "мүмкін емес", бірақ "әсіресе ықтимал" деп атамайды. Акройд шын мәнінде Кішкентай Дорриттегі әке-қыз қарым-қатынасы нұсқау ретінде қызмет ете алады деп болжайды: "Диккенстің Эллен Тернанға деген махаббатының дәл осы түрі емес пе?". Рак пен Харрисон Диккенстің қыздарына, некеден тыс күйеуге қатысты барлық шығармалары және Тернан мен оның анасына деген ортақ қызықтығы оның шын мәнінде оның қызы болғанын көрсетеді деп айтады. Тернан ақылды, сүйкімді, мінез-құлық күшті, әдебиет пен театрға қызығушылық танытқан. Диккенс Тернанды өзінің "жалған шеңбері" деп атаған. Бір "жалған әңгімеге" сәйкес, 1858 жылы Кэтрин Диккенс Лондонның зергерінен келген бір пакетін ашқанда, жағдай ең нашар болды. Оның ішінде күйеуі жазған хатпен бірге Тернанға арналған алтын білезік бар еді. Чарльз мен Кэтрин Диккенс 22 жылдық некеден кейін сол жылдың мамыр айында ажырасты. Тернан 1860 жылы сахнадан кетіп, сол кезден бастап Диккенс қаржылай қолдау көрсетті. Кейде ол онымен бірге саяхаттады, бұл 9 маусымда Кенттегі Стейплхерст темір жол апаты кезінде болды. Олар Тернанның анасымен бірге Францияға сапардан қайтып келе жатқанда. Ол 1867 жылы Америкаға сапарына алып бару жоспарын тастады, өйткені олардың қарым-қатынасы америкалық баспасөзде жарияланады деп қорықты. Тернан мен оның анасы Диккенс Беркширдегі Слау қаласында және кейін Саутварктегі Нунхедте жалған есімдермен алған үйлерде тұрды. Тернанның нәресте кезінде қайтыс болған ұлы бар деген болжам бар. Алайда өмірбаянын жазған Питер Аккройд олардың "бір жағынан да 'жетіліп' кеткені мүмкін емес" деп мәлімдейді. Акройдтың осы тұстағы сезім күшін Харрисон қайталайды. 2020 жылы шыққан "Сырлы жаз" атты көркем шығармасының сюжеті Тернан, оның анасы және Диккенспен бірге, оның ойдан шығарылған Чарльз Диккенсін Эллен Тернанның құпия әкесі ретінде көрсетеді. Диккенс көптеген ғалымдар мен түсіндірмешілердің пікірінше, өзінің бірнеше әйел кейіпкерлерін Тернанға негіздеген, соның ішінде Эстелла Ұлы үміттерде, Белла Уилфер Біздің ортақ досымызда және Эдвин Друдтың құпиясында Хелена Лэндлесс. Басқалар одан, әсіресе Люси Манеттен, екі қаланың әңгімесінде, Тернан Диккенстің қызы деген ұсынысты ерекше тиімді түсіндіруге талпынған болуы м...

Кейінгі өмірі мен неке

1876 жылы, Диккенс қайтыс болғаннан кейін алты жыл өткен соң, Тернан Оксфорд түлегі Джордж Уортон Робинсонға үйленді, ол одан 12 жас кіші және Диккенспен тығыз байланысы туралы ештеңе білмеді. Ол өзін одан 14 жас кіші (23 жаста емес, 37 жаста) ретінде таныстырды. Олардың ұлы Джеффри мен қызы Глэдис болды. Тернанның күйеуі 1910 жылы қайтыс болды, ал ол соңғы жылдары өзінің әпкесі Фрэнсиспен Оңтүстік теңізде өткізді. Ол 1914 жылы 25 сәуірде Лондонның Фулхэм қаласында қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды. Диккенстің туған қаласы Портсмуттағы Хайленд Роуд қорымында жерленген.

Болжамдар мен зерттеулер

Диккенс қауымдастығы мен Чарльз Диккенстің тірі қалған жақын отбасы мүшелері 1870 жылы Чарльз Диккенстің қайтыс болған кезінен бастап 1933 жылы оның соңғы тірі қалған баласы сэр Генри Филдлинг Диккенстің қайтыс болған кезіне дейін Эллен Тернан мен Чарльз Диккенстің арасындағы қарым-қатынас туралы толықтай үнсіздік сақтады. Бірнеше Диккенс зерттеушілері келесі жылдары Эллен Тернан мен Чарльз Диккенс арасындағы қарым-қатынастың әртүрлі аспектілері туралы жазды, соның ішінде 1939 жылы Глэдис Стори, 1952 жылы Ада Нисбет, 1959 жылы сэр Феликс Эйлмер және 1985 жылы Кэтрин М Лонгли. 1990 жылы Клэр Томалиннің ең көп сатылған өмірбаянының тақырыбы болды, бұл қарым-қатынасты кең аудиторияға жеткізді. Бұл байланыстың ашылуы туралы қысқаша баяндаманы 2012 жылы профессор Майкл Слэйтер жариялады. Брайан Рактың "The Dickensian, Winter 2022" журналында жарияланған зерттеулері Тернан Диккенстің сүйіктісі емес, заңды емес қызы болған деген пікірді енгізді. Элен Тернан мен оның отбасына қатысты кейбір жазбалар Лондон университеті Сенаттың кітапханасында сақталған.

Театр мен теледидарда сурет салу

Саймон Грейдің оның өмірі туралы "Кішкентай Нелл" пьесасы 2007 жылы Бат қаласындағы Корольдік театрда дүниежүзілік премьерасын өткізді. Оны сэр Питер Холл режиссерлік етті және Луиза Брили Тернанның рөлін сомдады. Бұл оқиға Диккенс (BBC, 2002) және Диккенстің құпия ғашықтары (2008, Channel 4 - бұл бағдарламаның басты тақырыбы болды, оны Чарльз Дэнс ұсынды және Тернанды Эми Шилс және Диккенсті Дэвид Хейг ойнады).

Романдағы суреттер

Кора Харрисонның 2020 жылғы "Секреттер жазғы" романында Диккенс пен Уилки Коллинз, басқа да кезеңдік суретшілермен бірге, Эллен Тернан мен оның анасымен бірге, Элен Тернанға Диккенстің ұлына үйленуіне тыйым салынған, Диккенс пен миссис Тернан екеуі де, ол олардың қызы деген негіздемемен. Тернан 2009 жылы Дэн Симмонстың "Друд" романында да кездеседі.

Фильмдегі сурет

The Invisible Woman (2013) - Тернанның Диккенспен қарым-қатынасы туралы Томалиннің кітабының көркем фильмдік бейімделуі. Тернанның рөлін Фелисити Джонс, Диккенстің рөлін Ральф Файнс ойнайды. Екі актердің арасындағы 21 жастағы айырмашылық Тернан мен Диккенс арасындағы 27 жастағы айырмашылыққа ұқсас.