Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1883 жылғы Махдистік соғыстың шайқасы, Судан соғысы (2023)
1883 battle of the Mahdist War
the battle during the War in Sudan (2023)
Шейкан шайқасы 1883 жылдың 3-5 қарашасында Ел-Обейд қаласының жанындағы Кашгил маңындағы Шейкан орманында Хикс-паша басқаратын Мысыр әскерлері мен өзін Махди деп жариялаған Мұхаммед Ахмедтің әскерлері арасында болды.
The Battle of Shaykan was fought between Egyptian forces under the command of Hicks Pasha and the forces of Muhammad Ahmad, the self proclaimed Mahdi, in the woods of Shaykan near Kashgil near the town of El Obeid during 3–5 November 1883.
Өмірбаян
1881 жылы Махди Кордофанға шегініп, сол жерде және Дарфурда әскер жинауды бастады. Оны тұтқындау үшін 4 мыңдық күш жіберілді, бірақ олар Эль-Обейд маңында шабуылға ұшырап, талқандалып, барлық жабдықтары қолға түсті. Махдидің әскері тез өсіп, 1883 жылы британдық дереккөздер олардың санын 200 мыңға жетеді деп хабарлады, бірақ бұл әлдеқайда жоғары бағаланған. Мысыр губернаторы Рауф-паша өсіп келе жатқан көтеріліспен күресу – жалғыз шешім деп шешті және британдық кеңесшілерінің қарсылығына қарамастан, өз армиясын құруға кірісті. Ол күшін басқару үшін бірнеше еуропалық офицерлерді жалдап, оларды Үндістан мен Абиссинияда тәжірибесі бар зейнеткер полковник Уильям "Билли" Хикстің басқаруына берді. Хикс әскерінің көп бөлігі Ураби көтерілісінде шайқасқаннан кейін тұтқындалған мысырлық сарбаздардан құралды. Олар Суданға қызметке жіберілді, сондықтан соғысуға құлшыныс танытпады. Бастапқыда олар Хартум маңында тұрып, 29 сәуірде Нил өзеніндегі Кава бекінісіне жақын Махди әскерінің шағын тобымен кездесіп, оларды оңай жеңді. Келесі бірнеше аптада осыған ұқсас шайқастар болды. Кейін 1883 жылдың жазында олар Махдидің өзі Эль-Обейдті қоршап алғанын естіді. Бұл қала египеттіктер бірнеше жыл бұрын салған және қазір Кордофанның астанасы болатын. Мысыр шенеуніктері оны тұтқындауға шешім қабылдады және Хикс қарсы болғанына қарамастан, Нил өзеніндегі Дуемнен Эль-Обейдке, шамамен 200 миль қашықтыққа экспедиция жоспарлады.
After the Mahdi retreated into Kordofan in 1881 he started to raise an army there and in Darfur. A force of 4,000 was sent to capture him, but it was ambushed near El Obeid and destroyed, and all of its equipment captured. The Mahdi's forces had grown spectacularly, and by 1883 British sources placed their size at 200,000, although that was almost certainly an overestimate. The Egyptian Governor, Rauf Pasha, decided that the only solution to the growing rebellion was a fight, and against the advice of his British advisors started to raise an army of his own. He hired a number of European officers to lead his force, placing them under the command of William "Billy" Hicks, a retired colonel who had experience in India and Abyssinia. Hicks' force was composed mostly of Egyptian soldiers who had been imprisoned after fighting in the Urabi Revolt. They were released for service in Sudan and accordingly showed little inclination to fight. They initially stayed near Khartoum and met small portions of the Mahdist forces on April 29, near the fort of Kawa, on the Nile, fending them off with little issue. Similar skirmishes followed over the next few weeks. Later during the summer of 1883 they heard that the Mahdi himself was besieging El Obeid, a small town set up by the Egyptians some years earlier and now the capital of Kordofan. The Egyptian officials decided to capture him and, despite Hicks' reluctance, planned an expedition from their current location at Duem on the Nile to El Obeid, about 200 miles away.
Шайқас
Кордофан экспедициясы шамамен 8000 египеттік тұрақты сарбаздан, 1000 баши-базук атты әскерінен, 100 тайпалық бейресми әскерден және 2000 лагерь ілесушілерден құралған. Олар 50 күндік азық-түлікті 5000 түйеден тұратын алып жүк керуенімен тасыды. Армияда сондай-ақ онға жуық таулық зеңбірек, төрт Крупп далалық зеңбірегі және алты Норденфельдт пулеметі болды. Хикс штабының бастығы – тағы бір ағылшын, полковник Фаркхар. Экспедиция басталған кезде Эль-Обейд түсіп қалған еді, бірақ операция Дарфур губернаторы Слатин Бейді құтқару үшін жалғасты. Уинстон Черчилль айтқандай, бұл күштер «соғысқа аттанған ең нашар әскер болуы мүмкін». Олар жалақысыз, оқытылмаған, тәртіпсіз болды, олардың сарбаздары офицерлерімен емес, жауларымен көбірек ортақ нәрсеге ие болды. Қателік пе, әдейілік пе, олардың жетекшілері оларды жолдан тайдырып, олар көп ұзамай қоршауға түсті. Тұрақты әскерлердің рухы құлдырады және олар жаппай дезертирлеуді бастады. Біраз уақыт жүріп өткен соң, 3 қарашада бүкіл Махди әскері оларға шабуыл жасады. Египет әскері жылдамдап қорғанысқа орналасты. Ұлыбританияда жақында жарияланған хабарламаларға сәйкес, қорғаныс екі күн бойы сақталды, содан кейін құлады. Египет сарбаздарының шамамен үштен бірі басылып, кейін босатылды, ал барлық офицерлер қаза тапты. Тек шамамен 500 египет сарбазы ғана қашып, Хартумға қайта оралды. Олардың арасында Хикс те, оның жоғары шенді офицерлері де болған жоқ. Қаза тапқан бейбіт тұрғындардың арасында «The Daily News» газетінің Эдмунд О’Донованы және «The Graphic» газетінің Фрэнк Визетелли болды. Шайқас аяқталғаннан кейін Махди әскері Эль-Обейдті біраз уақытқа операциялар орталығына айналдырды. Олардың сәттілігі Осман Дигнаны да жігерлендірді, оның Хадендоа тайпасының адамдары, «мүйізді вуззилер» деп аталғандар, Қызыл теңіз жағалауындағы өздерінің жерлерінен көтеріліске қосылды.
The Kordofan expedition was made up of about 8,000 Egyptian regulars, 1,000 bashi bazouk cavalry, 100 tribal irregulars and 2,000 camp followers. They carried supplies for 50 days on an immense baggage train consisting of 5,000 camels. The army also carried some ten mountain guns, four Krupp field guns and six Nordenfeldt machine guns. Hicks' chief of staff was another Englishman, Colonel Farquhar. By the time the expedition started El Obeid had fallen, but the operation was maintained to relieve Slatin Bey, the Governor of Darfur. The force was, in the words of Winston Churchill, "perhaps the worst army that has ever marched to war". They were unpaid, untrained, undisciplined, its soldiers having more in common with their enemies than with their officers. Either by mistake or by design, their guides led them astray, and they soon found themselves surrounded. The regulars' morale plummeted and they started to desert en masse. After marching for some time they were set upon by the entire Mahdist army on November 3. The Egyptian forces quickly formed into a defensive square. According to reports published in Britain soon after, the square held for two days before finally collapsing. About one third of the Egyptian soldiers surrendered and were later freed, while all the officers were killed. Only about 500 Egyptian troops managed to escape and make it back to Khartoum. Neither Hicks nor any of his senior officers were among them. Among the non combatants killed were Edmund O'Donovan of The Daily News and Frank Vizetelly of The Graphic. After the battle the Mahdist army made El Obeid a centre for operations for some time. Their success also emboldened Osman Digna, whose Hadendoa tribesmen, the so called fuzzy wuzzies, joined the rebellion from their lands on the Red Sea coast.