Кіріспе

Хасами шоги (はさみ将棋 hasami shōgi, "шахматты тосқауылдау") - шоги (жапонша шахмат) ойынының бір түрі. Ойынның екі негізгі нұсқасы бар, және барлық Хасами нұсқалары, басқа шоги нұсқаларынан айырмашылығы, тек бір түрді ғана пайдаланады, ал жеңімпаздың мақсаты шахмат емес. Бір негізгі нұсқа қарсыластың бірінен басқа барлық адамдарын тұтқындауға жатады; екіншісі бес адамнан тұратын тік немесе көлденең тізбекті құруды қамтиды. Хасами шоги қарапайым ережелерге ие, бірақ күрделі стратегияны ұсынады. 1-ші нұсқа жапондық балаларда кең тараған.

1-ші нұсқа

Ойын дәстүрлі шоги тақтасында өтеді, әр ойыншыда тоғыз адам болады. Дәстүрлі шоги пештерін (фу) еркектер ретінде қолдануға болады; қара үшін (先手 sente) көтермеленген пештер (歩), ақ үшін (後手 gote) көтермеленген пештер (と). Ойын басталғанда әр ойыншының фигуралары бірінші орында болады, ал қаралардың адамдары тақтаның төменгі жағында болады. Қаралар бірінші қозғалады, содан кейін ойыншылар кезекпен ауысады. Ойыншы бірден басқа қарсыласының барлық адамдарын тұтқындап, жеңіске жетеді.

Көшу

Барлық фигуралар шогидегі мұнара сияқты қозғалады. (Яғни, бос ұяшықтардың кез келген саны тік немесе көлденең.) Қозғалыс - тақтаның бос ұяшығына фигураны жылжыту. Шогиде секіру жоқ болғандықтан, бір фигура жолда достық немесе жау фигурасының жанында ғана қозғала алады.

Ұстау

Қарсылас ойыншының фигурасы: ойыншы фигураға іргелес екі ұяшықты көлденең (сапта) немесе тік (арқада) орналастырады. Бұрыштағы ұяшықтағы жаудың бір бөлшегін оны ортогональды қоршап тұрған екі ұяшықты басып алу арқылы басып алуға болады. Ұсталған фигуралар ойыннан шығарылады. Бірнеше фигураларды бір ғана қимылда ұстауға болады, егер ұстап алған ойыншының екі фигурасының арасындағы барлық ұяшықтар жау адамдарымен толтырылса. Ойыншы екі жаудың арасында бір кескінді қауіпсіз түрде жылжыта алады. Сол сияқты, қарсыластың екі фигурасы бар достық фигуралар тізбегін аяқтау үшін фигураны жылжыту қауіпсіз - "сэндвич" фигураларының ешқайсысы ұсталмайды.

2-вариант: Дай хасами шоги

Бұл нұсқада әр ойыншы ойынды 18 фигурамен бастайды, олар ең жақын екі қатарда тұрады. Көптеген шоги жиынтықтарында әр жақ үшін тек 9 пеш бар болғандықтан, бұл ойын әдетте қара және ақ Го тастарымен ойналады. Сонымен қатар, шоги тақтасының орнына Го тақтасының төрттен бір бөлігін (9х9 тор) пайдалануға болады. 1-ші нұсқадағы барлық қозғалыс және ұстап алу ережесі қолданылады, бірақ жеңіс мақсаты басқа, ал секіру мүмкіндігі бар.

Жеңіс

Ойыншы жеңіске жету үшін 5 тасты тік немесе көлденең етіп бір қатарда тіктеп, олардың барлығы ойыншының бастапқы екі қатарынан тыс жерде орналасуы керек.

Секіру

Бөлшек ортогональды көршілес бір түстегі бір бөлшекті секіріп, бір бағытта оның артындағы бос ұяшыққа қарай қозғала алады. Ұшып кеткен кескін ұсталмайды. Бір айналымда бірнеше рет секіруге рұқсат етілмейді.

Мак-Ек

Мак-йек - Сиамда (және Малайзияда Апит содок деген атпен) ойналатын ұқсас ойын. 8х8 тақтада әр ойыншының 16 тасы бірінші және үшінші қатарларға орналастырылады. Қозғалыстар бірдей, бірақ аулау аманатшы әдісіне қосымша араласу арқылы жүргізіледі. Интервенциялық тұтқындау - күзетші тұтқындауға қарама-қарсы: егер тас екі жау тасының арасында қозғалса, ол екі тасты да тұтқындайды.

Ал

1984 жылы Майк Вудс ойлап тапқан алты бұрышты түр.