Кіріспе
Жануарларды әлеуметтік қозғалыс деп қарастыру Жануарлардың құқықтарын қорғау қозғалысы, кейде жануарларды азат ету, жануарлардың тұлғалық немесе жануарларды қорғау қозғалысы деп аталады, бұл адам мен адам емес жануарлар арасындағы қатаң моральдық және құқықтық айырмашылықты жоюға, жануарлардың меншікті мәртебесіне тоқтатуға және оларды зерттеу, тамақ, киім және ойын-сауық индустриясында пайдалануға тоқтатуға бағытталған әлеуметтік қозғалыс.
the social movement
The animal rights movement, sometimes called the animal liberation, animal personhood, or animal advocacy movement, is a social movement that seeks an end to the rigid moral and legal distinction drawn between human and non human animals, an end to the status of animals as property, and an end to their use in the research, food, clothing, and entertainment industries.
Терминдер мен фракциялар
Барлық жануарларды азаттыққа шақырушылар адам емес жануарлардың жеке мүдделері мойындауға және қорғауға лайық деп санайды, бірақ қозғалысты екі кең лагерьге бөлуге болады. Жануарлардың құқықтарын қорғаушылар осы негізгі мүдделер жануарларға қандай да бір моральдық құқықтарды береді және / немесе оларға заңды құқықтарды беруі керек деп санайды; мысалы, Том Риганның жұмысын қараңыз. Пайдалылық бостандықтанушылар, екінші жағынан, жануарлардың моральдық құқықтары бар деп сенбейді, бірақ утилитаристік негізде утилитаризм өзінің қарапайым түрінде моральдық шешімдерді ең көп адамның бақытына негіздеуге шақырады жануарлар зардап шегу қабілетіне ие болғандықтан, олардың зардаптарын кез-келген моральдық философияда ескеру керек. Жануарларды осы қараштан алып тастау, олар түршілдік деп аталатын кемсітудің бір түрі деп санайды; мысалы, Питер Сингердің жұмысын қараңыз. Осы айырмашылықтарға қарамастан, "жануарларды азат ету" және "жануарлардың құқықтары" терминдері бір-бірін алмастыра пайдаланады. Фракциялық бөліну реформашы немесе негізгі ағымдық фракция мен радикалды аболиционистік және тікелей іс-қимыл фракциялары арасындағы болып сипатталады. Негізгі фракция негізінен кәсібиленіп, садақа алуға және бұқаралық ақпарат құралдарында танылуға бағытталған. Реформашыл қозғалыстың өкілдері адамдар жануарларды қорлауды тоқтату керек деп санайды. Олар моральдық шоктарды қамтитын іс-шараларды қолданады. Құрама Штаттардағы жануарлар құқығын қорғау қозғалысының күші жануарлардың әл-ауқатын жақсартуға бағытталған кәсіби коммерциялық емес ұйымдарда шоғырланған. Аболиционистер адамдар жануарларды мүлдем қолданбауы керек деп санайды. Аболиционизмнің көшбасшысы Гэри Франсионе өзінің көзқарасын дәстүрлі қозғалыстың саясатты реформалауға бағытталғандығына жауап ретінде қалыптастырды. Аболиционистік топ мүшелері саяси реформаны кері нәтиже ретінде қарастырады және өздерінің іс-әрекеттерінде зорлық-зомбылықсыз білім мен моральдық сендіруге сүйенеді. Олар вегетариандықты насихаттауды антивидологиялық мәдениетті құру және мал шаруашылығын жою құралы ретінде қарастырады.
Тарих
Қазіргі заманғы жануарлар құқығын қорғау қозғалысы Викториялық Англиядағы жануарларды қорғау қозғалысына барып такады, оны крестшілер қалалық жұмыс аттарын нашар ұстау, сойылу үшін экспортталған жағдайларға және оларды үйсіз мысықтар мен иттермен бірге вивисекция үшін пайдалану үшін бастады. Мысалы, 1877 жылы Анна Сеуэллдің "Қара сұлулық" романы және сойылатын жылқыларға адамгершілік жағдай жасау үшін күрескен Ада Коулдың романы арқылы жұртшылықтың санасы көтерілді. Басқа да ерте әсерлерге мыналар жатады: Уптон Синклердің 1906 жылғы "Жұңғал" романы, ол мал сою операцияларына назар аударды; Генри Стивенс Солттың адам емес жануарлардың құқықтары туралы трактаттары, ол мүліктік деп саналатын адамдардың тұлғасын тану үшін адам abolitionist аргументтерінен пайдаланды; және қысқа өмір сүретін Фрутлендс аграрлық коммунасы, ол өз тұрғындарынан вегетариандық тамақтануды талап етті. Қазіргі заманғы қозғалысты Ұлыбританияда 1970 жылдардың басында Оксфорд университетінің философия мамандығының аспиранттары тобы құрды, қазір ол "Оксфорд тобы" деп аталады. Бұл топты Розалинд пен Стэнли Годлович бастады. Олар философияны бітірген студенттер, бірақ жақында вегетариандыққа айналды. Годловичтер Джон Харрис пен Дэвид Вудпен танысты, олар да философия бітіруші, олар көп ұзамай жануарлардың құқықтарын қолдауға деген аргументтерге сеніп, өздері вегетариан болды. Топ осы мәселені профессор Ричард Хейрді қоса алғанда, Оксфордтың белгілі моральдық философтарымен жеке және лекцияларда белсенді түрде көтеруге кірісті. Олардың ұстанымы сентиментализмге ("сұмсақ жануарларға мейірімділік") емес, жануарлардың моральдық құқықтарына негізделген. Олар көп ұзамай өз көзқарастарын қолдауға арналған көптеген күшті аргументтерді жасады (және қарыз алды), сондықтан жақын арада топтың мүшесі болатын Оксфордтың клиникалық психологы Ричард Райдер "қажетті себептің рационалды түрде дәлелденгенін және интеллектуалды түрде жақсы қаруланғандығын" жазады. Бұл 1965 жылы "The Sunday Times" газетінде жазылған Бриджид Брофидің мақаласы болды. Брофи жазды: Философтар бұл мақаланы тауып алды және оның жан-жақты, сезімсіз айтысына шықты. Сол уақытта Райдер The Daily Telegraph газетіне Брофидің пікіріне жауап ретінде үш хат жазды. Брофи Райдердің хаттарын оқып, оны Годловичтермен және Джон Харриспен байланыста ұстады, ол бұл мәселе туралы кітап жазуды жоспарлай бастады, ол Брофидің айтысына ішінара шабыт алды. Философтар Брофиге осы тақырыпқа арналған очерктер кітабының мүмкіндігін қарастырды. Бастапқыда олар Брофи, Рут Харрисон, Морин Даффи және басқа да белгілі жазушылардың еңбектері бар кітапты баспагерлер қызықтыра алады деп ойлады, бірақ алғашқы ұсынысты олар жақындаған алғашқы баспагер қабылдамағанымен, Виктор Голанчтың Джайлс Гордон бұл жұмыста олардың өз жазбалары болса, ол тиімдірек болады деп ұсынды. Бұл идея "Жануарлар, адамдар және мораль" деп аталды. 1970 жылы Райдер "видоизм" сөзін алғаш рет жеке басылған памфлетте пайдаланып, белгілі бір түрге мүше болу негізінде тіршілік иелерінің мүдделеріне құндылық беруді сипаттады. Кейін Райдер Джон Харрис және Годловичтер редакциялаған "Жануарлар, адамдар және мораль: адам емес адамдарға қатысты зұлымдыққа қатысты тергеу" (1972) еңбегіне қатысқан. Бұл жұмыс Розалинд Годловичтің сол жылы жарық көрген "Жануарлар және мораль" эссесі сияқты өте ықпалды болды. Нью-Йорк кітаптар шоғырына арналған "Жануарлар, ерлер және мораль" атты шолуда австралиялық философ Питер Сингер өзінің негізгі аргументтерін бірінші рет utilitarianism негізінде ұсынды және әйелдер мен жануарларды азат ету арасындағы айқын салыстыруды жасады. Бұл зерттеудің нәтижесінде 1975 жылы шыққан "Сингердің жануарларды азат етуі" атты еңбегі жарық көрді, оны қазір көпшілік бұл қозғалыстың "библиясы" деп санайды. Философ Том Риганның "Жануарлардың құқықтары туралы ісі" (1983); "Жануарлардан жаратылған: Дарвинизмнің моральдық әсері" (1990) Джеймс Рейчелс; "Жануарлар, меншік және заң" (1995) заңгер ғалым Гэри Франсионе, "Қоңырдағы шырша: жануарлардың құқықтық құқықтары" (2000) және "Жануарлардың құқықтары мен моральдық философия" (2005)
The philosophers found this article and were inspired by its vigorous unsentimental polemic. At about the same time, Ryder wrote three letters to The Daily Telegraph in response to Brophy's arguments. Brophy read Ryder's letters and put him in touch with the Godlovitches and John Harris, who had begun to plan a book about the issue which was also partly inspired by Brophy's polemic. The philosophers had also been to see Brophy about the possibility of a book of essays on the subject. They initially thought that a book with contributions from Brophy, Ruth Harrison, Maureen Duffy, and other well known writers might be of interest to publishers, but after an initial proposal was turned down by the first publisher they approached, Giles Gordon of Victor Gollancz suggested that the work would be more viable if it included their own writing. This was the idea that became "Animals, Men, and Morals". In 1970, Ryder coined the phrase "speciesism," first using it in a privately printed pamphlet to describe the assignment of value to the interests of beings on the basis of their membership of a particular species. Ryder subsequently became a contributor to Animals, Men and Morals: An Inquiry into the Maltreatment of Non humans (1972), edited by John Harris and the Godlovitches, a work that became highly influential, as did Rosalind Godlovitch's essay "Animal and Morals," published the same year. It was in a review of Animals, Men and Morals for the New York Review of Books that Australian philosopher Peter Singer first put forward his basic arguments, based on utilitarianism and drawing an explicit comparison between women's liberation and animal liberation. Out of the review came Singer's Animal Liberation, published in 1975, now regarded by many as the "bible" of the movement. Other books regarded as important include philosopher Tom Regan's The Case for Animal Rights (1983); Created from Animals: The Moral Implications of Darwinism by James Rachels (1990); Animals, Property, and the Law (1995) by legal scholar Gary Francione, Rattling the Cage: Toward Legal Rights for Animals by another legal scholar Steven M. Wise (2000); and Animal Rights and Moral Philosophy by Julian H. Franklin (2005).
Жынысы, тап және басқа факторлар
Жануарларды қорғау қозғалысын қоректеген тағы бір фактор - теледидардағы сойылды көруден бас тарту. АҚШ-та 1960-шы жылдардың аяғы мен 1970-ші жылдардың басында Ұлттық фермерлер ұйымы көптеген қоғамдық наразылық шараларын өткізді. Ет бағасының төмендігіне наразылық білдірген фермерлер өз малдарын БАҚ өкілдерінің алдында өлтіреді. Өлі денелер желмеген, тек ысырап болған. Алайда бұл әрекеті кері әсерін тигізді, өйткені теледидар көрермендерінің жаныбарларды қажетсіз және ысырапшылдықпен өлтіруін көру ашуын туғызды. Бұл қозғалысқа негізінен жоғары және орта таптық ақ нәрестелер кіреді, бұл Викториялық ағылшын жануарларды қорғау қозғалысы мен американдық феминизм және экологиялық қозғалыстармен байланысы бар. Осылайша, бұл қозғалыс қоғамдық сферада әйелдер, әйелдік және әйелдікпен байланысты. Қозғалысты қоғамдық қабылдау жыныстық бағалауға тәуелді; қозғалыстың сыртында тұрғандар белсенділерді шамадан тыс эмоционалдық сезімдер арқылы иррационалды деп санайды. Осыны білген белсенділер еркектерді басшылыққа және теориялық өндіріске стратегиялық түрде енгізді. Бұл қозғалысты заңды ету және жануарлар құқықтары қозғалысындағы эмоцияның басымдылығы туралы танымал сенімге қарсы тұру үшін. Бұл тактика ерлерді сезімге берілмеген рационалды деп танымал қабылдауға негізделген және рационалдылыққа, құқықтарға және әділдікке баса назар аударған әйелдікке және жеке салаларға дәстүрлі қауымдастықтарға қарсы әрекет етуге тырысатын әлеуметтік қозғалыстың белсенділігінің үрдісін ұстанады. 1980 және 1990 жылдары оған көптеген түрлі академиктер мен мамандар, соның ішінде заңгерлер, дәрігерлер, психологтар, ветеринария дәрігерлері және бұрынғы вивисекционисттер қосылды. Бұл қозғалысқа жоғары заңгерлер, соның ішінде Алан Дершовиц және Гарвард заң мектебінің Лоренс Трибінің қолдауы болды. Бірнеше штаттық адвокаттар қауымдастықтарында жануарлар құқықтары туралы заң тараулары құрылды, ал Америка адвокаттар қауымдастығында жануарлар құқықтарымен байланысты қаулылар тұрақты түрде ұсынылады. 1980 жылдары бұл қозғалыс панк субмәдениеттерімен және идеологиялармен байланысты болды, әсіресе АҚШ-тағы straight edge hardcore punk және Ұлыбританиядағы анархо-панк. Бұл қауымдастық 21-ғасырға дейін жалғасуда, бұл туралы Еуропадағы Fluff Fest сияқты вегандық панк оқиғаларының көрнектілігі дәлелдейді. Гринберг Трауридждің Майкл Сокаррас Америка медицина колледждерінің қауымдастығына былай деді: "Құқық факультеттерінде және заңгерлер арасында көптеген адамдардың жануарлар туралы ойлауында өте маңызды өзгеріс болып жатыр. Бұл өзгеріс әлі көпшілік пікіріне жетпеді. Алайда, [АҚШ-та] әлеуметтік өзгерістер соттар арқылы жүзеге асады және жүзеге аса алады, олар көптеген жағдайларда демократиялық институттар ретінде жұмыс істемейді. Сондықтан, элиталық құқықтық пікірдің дамуы өте маңызды "Азаттықшылар жануарлардың заң бойынша тек иесіне пайдалылығы немесе пайдасы бойынша ғана құндылығы бар деп санайды және ешқандай ішкі құндылық берілмейді. Мысалы, АҚШ-та мемлекеттік және федералды заңдар жануарларға мал ретінде қарау ережелерін қалыптастырады. Бостандықтанушылар Техастың жануарларға қатыгездік жасау заңдары тек адамдар күзетімен тұратын үй жануарларына ғана қатысты екенін және құстар, бұғылар, қояндар, білгіштер және басқа да жануарлар иелігіне тиесілі емес жабайы жануарларды алып тастайтынын атап өтті. АҚШ-тың жануарларды қорғау туралы заңына сәйкес, "жануар дүкендері мемлекеттік және ауылдық жәрмеңкелерге, мал көру көрмелеріне, родеоларға, нәсілдік иттер мен мысықтарды көру көрмелеріне, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнерін және ғылымдарын дамытуға арналған кез келген жәрмеңкелер мен көрмелерге қатыса алмайды". Заңда мұндай қызмет мемлекеттік ауыл шаруашылығы департаменттерінің құзырына кіретіндігі туралы ештеңе айтылмаған. Ауыл шаруашылығы министрлігі бұл заңды сондай-ақ суық қанды жануарларды және "зерттеу, оқыту, сынау, эксперименттік көрме мақсатында немесе үй жануарлары ретінде пайдаланылмайтын жылы қанды жануарларды, сондай-ақ азық-түлік, талшық немесе өндіріс мақсатында пайдаланылатын шаруашылық жануарларын" алып тастайды деп түсіндіреді. Питер Сингер құрған Сиэтлдегі Ұлы маймылдар жобасы (GAP) Біріккен Ұлттар Ұйымының Шымпанзелер, гориллалар және орангутангтарды адамдармен "тәуелсіз қоғамдастыққа" кіргізу туралы декларациясын қабылдауға үгіт-насихат жүргізуде. Декларация адам емес маймылдарғ...
Liberationists argue that animals appear to have value in law only in relation to their usefulness or benefit to their owners, and are awarded no intrinsic value whatsoever. In the United States, for example, state and federal laws formulate the rules for the treatment of animals in terms of their status as property. Liberationists point out that Texas Animal Cruelty Laws apply only to pets living under the custody of human beings and exclude birds, deer, rabbits, squirrels, and other wild animals not owned by humans, ignoring that jurisdiction for such creatures comes under the domain of state wildlife officers. The U. S. Animal Welfare Act excludes "pet stores state and country fairs, livestock shows, rodeos, purebred dog and cat shows, and any fairs or exhibitions intended to advance agricultural arts and sciences." There is no mention in the law that such activities already fall under the jurisdiction of state agriculture departments. The Department of Agriculture interprets the Act as also excluding cold blooded animals, and warm blooded animals not "used for research, teaching, testing, experimentation exhibition purposes, or as a pet, [and] farm animals used for food, fiber, or production purposes". The Seattle based Great Ape Project (GAP), founded by Peter Singer, is campaigning for the United Nations to adopt its Declaration on Great Apes, which would see chimpanzees, gorillas and orangutans included in a "community of equals" with human beings. The declaration wants to extend to the non human apes the protection of three basic interests: the right to life, the protection of individual liberty, and the prohibition of torture
Қозғалыстың ықпалындағы құқықтық өзгерістер
Жануарлардың меншік мәртебесін өзгерту науқанына қатысты айтатын болсақ, жануарларды азаттыққа шығару қозғалысы бірнеше елде сәттілікке қол жеткізді. 1992 жылы Швейцария жануарларды заттары емес, тіршілік иелері ретінде тану үшін өз конституциясына өзгертулер енгізді. Алайда 1999 жылы Швейцария конституциясы толығымен қайта жазылды. Он жылдан кейін Германия 2002 жылы конституцияға түзету енгізе отырып, жануарларға құқықтарды қамтамасыз етті. Германияның азаматтық кодексі 1997 жылы осыған сәйкес өзгертілді. 1999 жылы Жаңа Зеландияда жануарларды азаттыққа шығару қозғалысының ең үлкен жетістігі - бес маймыл түріне негізгі құқықтарды беру болды. Оларды зерттеу, сынақ немесе оқыту кезінде қолдануға тыйым салынады. Басқа үкіметтер де бұрыннан осы эксперименттерге тыйым салды, мысалы Ұлыбритания үкіметі 1986 жылы. Кейбір басқа елдер де зерттеулер барысында адам емес маймылдарды қолдануға тыйым салды немесе қатаң шектеулер қойды. Сонымен қатар, 2013 жылдың 17 мамырында Үндістан барлық кит тәрізді жануарлар "адам емес адамдар" мәртебесіне ие екенін мәлімдеді. АҚШ-та 1966 жылы шығарылған Жануарларды қорғау туралы заң бар. Бұл заң жануарларды зерттеу, тасымалдау және сату кезінде қорғайды. Жалпы алғанда, жануарлар азаптаудан, қараусыз қалдырудан немесе өлтіруден қорғалады. Осы заңға көптеген түзетулер енгізіліп, оны жаңарту мақсатында. Бүкіл Құрама Штаттарды қамтитын бір ғана акт бар болғанымен, жануарлардың құқықтарын қоршайтын қазіргі уақыттағы заңдар бар, олар мемлекетке байланысты әртүрлі.
Жаңа ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) пайдалану
Жаңа медиа, мысалы, Интернет пен электрондық пошта, жануарлар құқықтары қозғалысының және қарсы қозғалыстың әртүрлі мүмкіндіктерінде қолданылды. Қозғалыстағы радикалды топтар вегандық аудит пен басқа да жұмылдыру әрекеттеріне қатысу және одақ құру үшін веб-сайттарға, блогтарға, подкасттарға, бейнелерге және онлайн форумдарға сүйенеді, осылайша үстем топтардың шеттетуіне жол бермейді. Интернет қолдану жануарлар құқығын қорғау қозғалысының халықаралық деңгейде таралуына мүмкіндік берді. 2001 жылы Ұлыбританияда Huntingdon Life Sciences (HLS) -дің вивисекция практикасын тоқтату мақсатында құрылған жануарларды қорғау тобы Stop Huntingdon Animal Cruelty (SHAC) Huntingdon Life Sciences (HLS) -мен байланысты мақсаттардың атауларын өзінің веб-сайтында жариялады. ШАҚҚ. "Аталау мен ұяттау" үшін желідегі мақсаттарды атап өтті және электрондық пошта арқылы іс-қимыл туралы ескертулер жіберді және белсенділер мен мақсаттар арасындағы жазбаша және цифрлық байланысты жеңілдетті. Кейіннен Ұлыбритания үкіметі SHAC-ке ALF-тің баяндамаларын өз сайтында жариялауға тыйым салғанда, белсенді АҚШ-та тіркелген Bite Back веб-сайтын құрды және осылайша ALF-ке жауапсыз баяндамалар жариялауға мүмкіндік берді. Қылмыстық әрекеттерге қарсы әрекет етушілер де АХТ-ны қолданды; құқық қорғау органдары SHAC белсенділерін іздестірді және қылмыстық сот процестерінде электрондық байланыстарды дәлел ретінде қабылдады. Дилан Барр Вашингтон банкідегі пошта жәшіктеріне 5000 электрондық хат жіберді, 5000 доллар шығын келтірді және қорқытып алу үшін сотталды. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар белсенділердің жасырын қадағалау жұмыстарын жеңілдетті, олар видеокамералар, Интернет және теледидар арқылы жануарларға қатыгездікке қатысты дәлелдерді жинап, таратып, қозғалысқа қолдау көрсету үшін қолдау көрсетуді жұмылдыру үшін.
Жасырын бақылау
1981 жылы жануарлар құқығын қорғаушылар Сильвер-Спрингтегі (Мэриленд штаты) зерттеу зертханасында маймылдардың денсаулығына зиян тигізіп, қатыгездікке ұшырағанын әшкереледі. Полиция зерттеу орнына рейд жасады, ал белсенділер бұқаралық ақпарат құралдарына (заңсыз) хабарлағандықтан, рейд теледидардан көрсетіліп, белсенділердің мүддесі жария етілді. 1990 жылы Ұлыбританияда Майк Хуссисон мен Мелоди Макдональд Вильгельм Фельдбергтің заңсыз зерттеулер жүргізгенін бейнелеп қойды; видео дәлелдемесі жария етілді және Фельдбергтің зертханасы қысқаша жабылды. Бұл - өнеркәсіптік дамыған елдердің ет, сүт өнімдері мен жұмыртқаларының басым бөлігін өндіретін мемлекет. Соңғы жылдары мал қорғаушы топтар үшін, әсіресе Ұлыбритания мен Скандинавияда, мал шаруашылығындағы жануарларды союға тасымалдау, яғни оларды тірі экспортқа шығару басты мәселе болып табылады. Жануарлардың құқықтарын қорғаушылардың басым көпшілігі вегетариандық немесе вегандық диеталарды қабылдайды. Олар жануар терісінен жасалған киімдерден, мысалы, былғары аяқ киімдерден аулақ болуы керек және жануарлардан алынған өнімдерді пайдаланбауы керек. Мүмкіндігінше жануарларда сыналған ингредиенттер бар өнімдерден аулақ болыңыз. Компаниялар арасында бойкоттар жиі болып тұрады. Мысалы, Procter & Gamble корпорациясы көптеген өнімдерін жануарларға сынап көреді, бұл көптеген жануарлар құқығын қорғаушыларды компания өнімдерін жануарларға сыналған немесе сыналмаған болса да бойкотқа баруға итермелейді. Америкада барлық ресурстарды вегетариандықтарға бағыттауға бағытталған үдемелі үрдіс байқалады. Жыл сайын азық-түлік үшін өлтірілген 9,8 миллиард жануарлар саны басқа мақсаттарда пайдаланылатын жануарлар санын әлдеқайда асып түседі. Вегандық аутрич және Compassion Over Killing сияқты топтар тұтынушыларға арналған ақпаратты жариялау және жасырын тергеулерді ұйымдастыру арқылы фабрикалық шаруашылық тәжірибесін ашуға уақыт бөледі.
Моральдық шоктар
Моральдық шок - бұл жағдайдың белгілі бір суретіне нысаналардың назарын аударуды қамтитын тактика, бұл ашу-ыза туғызу және мақсаттарды қозғалыс немесе талапты қолдау үшін катализатор ретінде қолдану. Жануарлар құқығын қорғау қозғалысында моральдық шок жиі адам емес жануарларды қатыгездікпен бейнелейтін графикалық бейнелер түрінде қолданылады. Farm Animal Rights Movement (FARM) - танымал жануарларды қорғау ұйымы, өзінің "көрген сайын ақы төлеу" науқанында моральдық шоктарды қолданды, онда өткен-кеткендерге адам емес жануарлардың азап шегуін бейнелеу үшін бір доллар төленді. Адам емес жануарлар моральдық шокта бейнеленген кезде жиі адам баласына ұқсас сипаттамаларды көрсетеді (мысалы, үлкен бас пен көздер, жылап немесе ыңқылдап, кішкентай, сүтқоректілер). Бұл қозғалыста моральдық шоктардың тиімділігі туралы талқылаулар жүріп жатыр. Көптеген жануарлар құқықтары жөніндегі белсенділер моральдық шокқа ұшырағаннан кейін қосылатыны анықталды және бейтаныс адамдарға берілген моральдық шоктар әлеуетті қатысушыларды бұрыннан бар әлеуметтік желілерге қарағанда жұмылдыру ықтималдығы жоғары; дегенмен, керісінше зерттеулер бар. Керісінше, жалпы жұртшылықты мақсат еткен моральдық шоктар (мысалы, вегандық аудитке арналған) жұртшылыққа қарағанда алыста және аз көрінетін мақсаттарға (мысалы, вивисекторлар) қарағанда тиімді болуы мүмкін.
Зорлық-зомбылықсыз іс-қимыл
Зорлық-зомбылықсыз қарсылық немесе азаматтық мойынсұнбаушылық зорлық-зомбылықсыз заң бұзудан тұрады. Бұл қоғамдық жолдарды немесе кіреберіс жолдарды бұғаттауды, кейде өзін шынжырмен немесе жерге немесе есіктерге жабыстыруды қамтиды. Жануарлар құқығын қорғау қозғалысы осы тактиканы 2019 жылы Лондондағы Жануарлар көтерілісі кезінде қолдады, бұл бірнеше ондаған тұтқындауға әкелді.
Тікелей іс-қимыл
Бұл қозғалыста бірнеше тәсілдер бар және тікелей іс-қимыл мен зорлық-зомбылық мәселесі бойынша қатты бөлініп жатыр. Көптеген топтар адамдарға қарсы зорлық-зомбылықты, қорқытуды, қауіп-қатерлерді және мүлікті жоюды қабылдамайды: мысалы, Британдық өмірлік секцияны жою одағы (BUAV) және Жануарларға көмек. Бұл топтар білім беру мен зерттеулерге, соның ішінде жануарларды зерттеу мекемелерін жасырын тексерулерге бағытталған. BUAV пен ALF арасындағы ынтымақтастық туралы кейбір дәлелдер бар: мысалы, BUAV 1980-ші жылдардың басында Лондондағы ALF пайдалану үшін кеңсе кеңістігін сыйға тартты. Басқа топтар білім беру, зерттеу, БАҚ-тағы кампаниялар және жасырын тергеулерге назар аударады. Мысалы, қараңыз: "Жануарларды этикалық қорғаушылар" (PETA) Үшінші топ белсенділері жетекшісіз қарсылық үлгісін қолданады, олар кішкентай сенімді достардан немесе жалғыз әрекет ететін жеке тұлғадан тұратын жасырын жасушаларда жұмыс істейді. Бұл ұяшықтар тікелей әрекет етеді: мысалы, жануарларды лабораториялар мен фермалардан босату үшін рейдтер жүргізу арқылы, Animal Liberation Front (ALF) сияқты атауларды қолданады; немесе дау тудыратын жануарларды сынау зертханасы Хантингдон Life Sciences (HLS) -мен байланысты кез-келген адамды немесе кез-келген бизнесті бойкоттау және нысанаға алу арқылы, Stop Huntingdon Animal Cruelty (SHAC) сияқты науқанды қолданады. Кейбір өртке салу, мүліктерді жою және вандализм әртүрлі жануарлар құқықтарын қорғау топтарына байланысты. Жануарлар құқықтарын қорғау милициясы (ARM), Әділет департаменті, Animal Liberation Brigade (RCALB), Hunt Retribution Squad (HRS) және Huntingdon Life Sciences (MFAH) қарсы күштерді пайдалану арқылы физикалық зорлық-зомбылық әрекеттерін жүзеге асырған немесе қорқытқан белсенділер жұмыс істеді. Кейбір белсенділер шантаж және басқа да заңсыз әрекеттерге тырысты, мысалы, Дарли Оукс фермасын жабу үшін қорқыту науқаны, оған жек көруші хаттар, қаскүнемдік телефон қоңыраулары, бомбалау, өртке салу және мүліктерді жою, Стаффордширдегі қабірден иелердің енесі Глэдис Хаммондтың мәйітін ұрлаумен аяқталды. Бір жылда Ұлыбританияда мыңнан астам АФЛ шабуылдары 2,6 млн фунт стерлингке зиян келтірді, бұл кейбір сарапшыларды жануарлар құқықтары Ұлыбританияда зорлық-зомбылыққа әкелетін себептердің тізіміне енді кіріп отыр деп мәлімдеуге итермеледі. Сонымен қатар, "ашық құтқару" саны да артып келеді, онда азаттық қорғаушылар өздерінің жеке басын жасырмау үшін жануарларды алып кету үшін бизнеске кіреді. Ашық құтқаруды айыптау үшін түрмеге түсуге дайын адамдар жүзеге асырады, бірақ осы уақытқа дейін бірде-бір фермер айыптау үшін өтініш білдірген жоқ.
Activists who have carried out or threatened acts of physical violence have operated using the names; Animal Rights Militia (ARM), Justice Department, Revolutionary Cells—Animal Liberation brigade (RCALB), Hunt Retribution Squad (HRS) and the Militant Forces Against Huntingdon Life Sciences (MFAH). Some activists have attempted blackmail and other illegal activities, such as the intimidation campaign to close Darley Oaks farm, which involved hate mail, malicious phonecalls, bomb threats, arson attacks and property destruction, climaxing in the theft of the corpse of Gladys Hammond, the owners' mother in law, from a Staffordshire grave. Over a thousand ALF attacks in one year in the UK alone caused £2.6M of damage to property, prompting some experts to state that animal rights now tops the list of causes that prompt violence in the UK. There are also a growing number of "open rescues," in which liberationists enter businesses to remove animals without trying to hide their identities. Open rescues tend to be carried out by committed individuals willing to go to jail if prosecuted, but so far no farmer has been willing to press charges.
Зерттеушілерді мақсат ету
Белсенділер жеке зерттеушілерді нысанаға алып, түн ортасында үйлерге келіп, олардың отбасылары мен балаларына қауіп төндіреді. Алайда жануарларды қорғау қозғалысы басым көпшілігі бейбітшілікке ұмтылуда және мұндай зорлық-зомбылық оқиғалары бүкіл қозғалысты бүлдіру үшін қолданылды.
Тікелей іс-қимыл әдістерін қылмыстық деп тану
АҚШ Әділет департаменті жануарларды азат ету майданы мен Жерді азат ету майданының жер асты топтарын террористік ұйым деп атайды. 2003 жылы 13 қарашада CBS News-тің 60 минуты "экотеррористер" деп айыптады, бұл терминді АҚШ үкіметі жануарларды азат ету майданы мен Жерді азат ету майданына қатысты қолданды, оларды ФБР "елдегі ең үлкен ішкі террористік қауіп" деп санайды. ФБР-дің терроризмге қарсы іс-қимыл жөніндегі директорының орынбасары Джон Льюис 60 минут бағдарламасына берген сұхбатында бұл топтар "ұлт бойынша 100 миллион доллардан астам зиян келтірді" және "экологиялық террористік қылмыстар бойынша 150-ден астам тергеу жүргізілуде" деп мәлімдеді. "Жануарлар кәсіпорны терроризмі туралы заң" - бұл федералды билік органдарына "биомедициналық зерттеулерді қорқыту, қорқыту және зорлық-зомбылық әрекеттері арқылы тоқтатуға тырысатын адамдарды алдын алуға, жақсырақ тергеуге және соттауға көмектесуге" мүмкіндік беретін заң, АҚШ-та 2006 жылы қабылданды. Сондай-ақ, ол сөз бостандығына 'қатерлі әсерін тигізеді' деп сипатталған.
Қозғалыс аралық қызмет
Жануарларды қорғау фракциялары әртүрлі топтарға қатысты әділетсіздікке тоқталып, онда адамдарға қарсы дискриминация мен адам емес жануарларға қарсы дискриминация арасындағы байланысты атап өтті. Интернетте, веб-сайттарда және әлеуметтік желілерде, сондай-ақ оффлайн қызметте қиылысқан бағдар байқалады. Түркияда жануарларды қорғаушы топтар басқа да әлеуметтік қозғалыстарға онлайн және офлайн кампаниялармен бірігіп қосылады. 2013 жылы Стамбулда Гезь паркіне қарсылық акциясы басталды. Олардың арасында жануарлар құқығын қорғаушы белсенділер де болды, олар наразылық акциясын түршілдік туралы алаңдаушылықты білдіру мүмкіндігі ретінде көрді. Жануарларды қорғаушы белсенділердің наразылық акцияларға қатысуы жануарларды қорғау қозғалысының сырт адамдарының пікірлерін өзгертті, олар бұған дейін вегандық жануарларды қорғаушы белсенділерді элиталық деп қарастырған. Бұл заңдылықты арттыруға және желілерді кеңейтуге мүмкіндік берді; Стамбулдағы жануарлар құқықтары қозғалысы феминисттік қозғалыстың, ЛГБТ + қозғалысының және антимилитаристік қозғалыстың бірнеше қозғалыстың актерлерінен тұрады, және мұндай қозғалыстар арасындағы өзара әрекеттесу Түркиядағы солшыл жаңалықтар сайттарының вегетариандық және жануарлар құқықтарын жария етуінің артуына әкелді.
Қарсы әрекет
Жануарлар құқығын қорғау қозғалысына қарсылық негізінен корпоративтік және мемлекеттік актерлерден келеді. Бұқаралық ақпарат құралдары, агробизнес және биомедицина салалары белсенділерді жиі жағымсыз суреттейді, қозғалысты адамгершілік, сенсациялық және ғылыми әрекеттер мен адам әл-ауқатына қауіпті деп сипаттайды, өйткені белсенділердің адам емес жануарларға деген жоғары эмпатиясы. Бұқаралық ақпарат құралдары да адам емес жануарларды жиі нысандар ретінде бейнелейді. Үлкен дәрі-дәрмек компаниялары наразылық білдірушілерге өз компанияларына шабуыл жасауға тыйым салу үшін заңдық шаралар қабылдады. Жануарлардың құқықтарын қорғау қозғалысының аболиционистік тобы көбінесе қозғалыстың басым реформашыл ұйымдарымен қарсылықтарға тап болады, олар радикалды адвокацияны идеалистік және шиналық деп атайды. Бұл реформаға бағытталған адам құқықтарынан тыс ұйымдар ресурстарды аболиционистердің талаптарына қарсы тұру және аболиционистердің дискурстік сфераларға кіруіне кедергі келтіру үшін бағыттайды. Оппозициялық қозғалыстың актерлерінің қарсы тұруы туралы тағы бір мысал Швейцарияның 1998 жылғы референдум циклында кездеседі, онда антививисекционисттердің жануарлар зерттеулерін жою керек деген талаптары көпшілікті жұмылдырған талаптармен таласты. Жануарларды зерттеуді генетикалық инженерияға қатысты қоғамдық қорқынышты жеңiлдету мақсатында азық-түліктердің генетикалық инженериясын жеңілдету деп қарастырған антивививисекция талаптары, ғалымдар мен жануарларды зерттеушілермен қарсы шықты, олар вивисекцияны адам денсаулығын қамтамасыз ету үшін медициналық тұрғыдан қажет деп қарастырды.