Кіріспе

Қазіргі заманғы йогадағы дене ұстанысы

Төменге қарай ит позы немесе Төменге қарай беті қараған ит позы, сондай-ақ Адхо Мукха Сванасана (IAST: Adho Mukha Śvānāsana) – инверсиялық асана, көбінесе ағынды позылар тізбегінің бөлігі ретінде, әсіресе Сурья Намаскар, яғни Күнге салют ретінде орындалады. Бұл асана қазіргі заманғы йогада жаттығу ретінде кеңінен қолданылады. Асананың ресми түрде аталатын ешқандай вариациясы жоқ, бірақ жаңа бастағандарға позада жайлы болуға көмектесетін бірнеше ойыншық нұсқалар бар. Төменге қарай ит позы аяқтардың артқы жағындағы тізе буыны мен балдыр бұлшық еттерін созады және иық бұлшық еттерін күшейтеді. Кейбір танымал сайттар жүктілік кезінде осы позадан аулақ болуға кеңес береді, бірақ жүкті әйелдермен жүргізілген тәжірибелік зерттеуде оның пайдалы екені анықталды және бұл поза "йоганың ең танымал позысы" деп есептеледі. Бұл атау ортағасырлық хатха-йога мәтіндерінде кездеспейді, бірақ 18 ғасырдағы Хатабхьясападдхатиде осыған ұқсас поза, Гаджасана (Піл позы) сипатталған; мәтінде оны жатып тұрып "қайта-қайта" орындауға шақырылады. [[Файл:Пант Праттинидхи 1928 жылы Сурия Намаскар сериясы. jpg|thumb|upright=1.75|Бхаванрао Шринивасрао Пант Праттинидхи өзінің 1928 жылғы кітабында Күнге салютті танымал етті. Бұл тізбекте Төменге қарай ит позы екі рет қолданылады (4 және 7 нөмірлер). ), секірулермен байланысты, ал бір дхандха Төменге қарай ит позына жақын. Сонымен қатар, 1920 жылдары Аунд раджасы Бхаванрао Шринивасрао Пант Праттинидхи (1868–1951; 1909–1947 жылдары қызмет еткен) Сурья Намаскар (Күнге салют) практикасын танымал етіп, оны 1928 жылы шыққан "Денсаулыққа апаратын он қадам: Сурья Намаскарлар" атты кітабында сипаттады. Төменге қарай ит позы оның 12 позадан тұратын тізбегінде екі рет кездеседі. Күшті болуы мүмкін қазіргі заманғы "ағынды" йога стильдері виниаса тәсіліне негізделген.

Сипаттама

Бұл позада бас төмен қарай, ақырында еденге тиеді, ал дененің салмағы алақан мен аяқтарға түседі. Қолдар иық еніне тең, тік созылған; аяқтар бір футтай алыс, аяқтар түзу, ал жамбастар мүмкіндігінше жоғары көтеріледі. Әртүрлі йога мектептерінде осы позаға қатысты әртүрлі тәсілдер қолданылады. Айенгар йогасында қолдар кеудеге жақын қойылып, қолдар мен аяқтар арасы белгіленеді, содан кейін позаға жатып кіруге болады. Сивананда йогасы сияқты мектептерде бұл поза Сурья Намаскардың, Күнге салют етудің бір бөлігі ретінде орындалады, мысалы, Урдхва Мукха Шванасанадан (Жоғарғы қарай Ит позасы) кейін дем шығарып, аяқ бармақтарын иіп, жамбастарды көтеру арқылы. Бихар йога мектебінде бұл поза Парватасана, Тау позасы деп аталады, мұнда қолдар мен аяқтар бір-біріне жақын орналасқан, нәтижесінде жамбастағы бұрыш өткір болады; поза Сурья Намаскардың бір түрінде, Ашва Санчаланасанадан (аттың позы) кіріледі.

Вариациялар

Төменге қарай ит - тәжірибелі жаттығушылар үшін қалпына келтіретін поза, бірақ жаңадан бастаушылар үшін қиын болуы мүмкін. Позаны тізелерді иіліп, өкшелерді сәл көтеруге рұқсат беру арқылы өзгертуге болады; Басқа нұсқалар: бір тізени иіп, сол жаққа қарай жамбасты төмендету; бір тізени иіп, содан кейін екіншісін, аяқтарды кезекпен бір-бірінің артқы жағынан буынға тіреу арқылы "педальдау"; бір аяқты көтеріп, оны тура созу немесе тізени иіп, аяқты иіліп, созу; екі тізени кезекпен иіп, аяқтарды түзеп, иықтарды тікелей қолдардың үстіне алға жылжыту; Позаны көлденең арқамен және қолдарды орындықтың артына қойып, иықтарға қысымды азайту арқылы да өзгертуге болады; бұл жарақат алған адамдарға көмектеседі.

Емдеу әсерлері мен қарсы көрсетілімдері

Downward Dog бұлшық-сүйек жүйесіне жағымды әсер етеді. Бұл поза аяқтардың артқы жағындағы тізе буынының шектеуін (hamstring) және балдыр бұлшық еттерін созады, сонымен қатар иық бұлшықтарының күшін арттырады. Көптеген дереккөздерде жүктілік кезінде бұл позадан аулақ болуға кеңес берілген, бірақ Polis және авторлар Yoga Journal-дан ("Жүктілікке қарсы көрсетілімдер") және Livestrong.com-нан ("Жүктілік кезінде кейбір йога позаларының қарсы көрсетілімдері") келтірілген ақпаратқа сүйене отырып, "осы алаңдаушылықтарды қолдайтын ғылыми дәлелдерді" таппады. ХХ ғасырдың йога гурулары, мысалы Б.К.С. Айенгар, йоганың нақты органдарға тигізетін әсері туралы дәлелдер келтірмей-ақ мәлімдеме жасады. Айенгар "Асқақтап жүретін ит" позасының, әсіресе жүгірушілер үшін "шаршаңқыны кетіретінін" айтты. Ол спринтерлерде "аяқтарда жылдамдық пен жеңілдік" дамитынын, ал бұл поза өкішедегі сүйек өсінділерін (calcaneal spurs) жұмсартатынын, білезіктерді нығайтатынын, иықтағы қатаю мен артритке қарсы тұратынын, іш бұлшық еттерін күшейтетінін және жүрек соғысын баяулататынын мәлімдеді.