Кіріспе

Газдағы атомдар мен молекулаларды анықтау құрылғысы.

Электронды тұтқындау детекторы (ЭТД) – электронды тұтқындау иондау арқылы электрондарды қосып, газдағы атомдар мен молекулаларды анықтауға арналған құрылғы. Бұл құрылғы 1957 жылы Джеймс Лавлокпен ойлап табылды және газ хроматографиясында үлгідегі химиялық қосылыстардың азаз мөлшерін анықтау үшін қолданылады.

Газ хроматограф детекторы

Электронды тұтқындау детекторы газ хроматографының шығыс ағынындағы галогенді қосылыстар сияқты электронды сіңіретін компоненттерді (жоғары электронегативтілік) анықтау үшін қолданылады. ЭКД детектор камерасы арқылы ағып жатқан түзету газымен бірге радиоактивті бета-бөлшекті (электрон) шығаратын құрылғыны пайдаланады. Электронды эмитер әдетте 10 милликюри (370 МБк) радионуклид Никель 63-ті қамтитын металл фольгадан тұрады. Әдетте азот түзету газы ретінде қолданылады, өйткені ол төмен қоздыру энергиясын көрсетеді, сондықтан азот молекуласынан электронды алып тастау оңай. Электронды эмитерден шыққан электрондар түзету газының молекулаларымен соқтығысып, көптеген еркін электрондарды тудырады. Электрондар оң зарядталған анодқа қарай үдетіледі, нәтижесінде ток пайда болады. Сондықтан хромотограммада әрқашан фондық сигнал болады. Үлгіні тасымалдаушы газ детекторға жеткізгенде, электрондарды сіңіретін аналит молекулалары электрондарды ұстап алып, коллектор аноды мен катод арасындағы токты азайтады. Концентрациялардың кең диапазонында электронды тұтқындау жылдамдығы аналит концентрациясына пропорционалды. ЭКД детекторлары галогендерге, органометалл қосылыстарына, нитрилдерге немесе нитро қосылыстарына ерекше сезімтал.

Жауап беру механизмі

Электронегативті аналиттер электрондарды ұстап алу арқылы анод пен катод арасындағы ток ағынының неліктен төмендейтіні бірден түсініксіз: аналиттің молекулалық теріс иондары ұсталған электрондармен бірдей зарядқа ие. Ток төмендеуінің себебін түсіну үшін зарядталған бөлшектер анод пен катодқа жиналғаннан басқа қайда бара алатынын сұрау қажет. Жауабы – теріс иондар немесе электрондар, анодқа және катодқа жиналмас бұрын, құрама газдың оң иондарымен бірігіп кетеді. Теріс және оң иондар электрондар мен оң иондарға қарағанда әлдеқайда жылдам бірігеді; осы жылдам бейтараптану токтың төмендеуіне себеп болады. Барлық заряд өндіру және жоғалту механизмдерін ескерген жылдамдық теңдеуін қарастырғанда, электронды ұстау детекторы аналитпен толық қаныққан кезде жиналатын ток нөлдік емес екені анықталады: ол аналит болмағанда жиналатын токтан екі есе аз. Лабораториялық хроматографтар үшін бұл теориялық нәтиже белгілі эксперименттік байқау болып табылады.

Сезімталдық

Анализ зерттелетін затқа байланысты, электронды тұтқындау детекторы (ЭТД) жалынды иондау детекторынан (FID) 10-1000 есе, ал жылу өткізгіштігі детекторынан (TCD) 1 миллион есе сезімтал болуы мүмкін. ЭТД-ның динамикалық диапазоны шектеулі және ол негізінен галогенді қосылыстарды талдау үшін қолданылады. Электронды тұтқындау детекторларының анықтау шегі секундына 5 фемтограмм (fg/s) құрайды және детектор көбінесе 10 000 есе сызықтық диапазонды көрсетеді. Бұл пестицидтер және ХФҚ сияқты галогенді қосылыстарды, тіпті бір триллиондық бөлігінде (ppt) анықтауға мүмкіндік берді, соның арқасында атмосфера мен ластаушы заттар туралы түсінігіміз революцияланды.