Игниттік тау жыныстарын минералдық құрамы бойынша жіктеуге арналған QAPF диаграммасы. Кварц, алькалілік дала шпаттары, плагиоклаз, және фельдшпаттар топтарын анықтау.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Интрузивті магмалық жыныстарды жіктеу жүйесі
Classification system for igneous rocks
QAPF диаграммасы – интрузивті магмалық жыныстарды минералдық құрамына сүйене отырып жіктеуге қолданылатын қос үшбұрышты схема. QAPF аббревиатурасы "Кварц, сілтілік дала шпаты, плагиоклаз, дала шпатоид (фоид)" дегенді білдіреді, бұл QAPF диаграммасында жіктеу үшін қолданылатын төрт минералдық топ. Q, A, P және F топтарының пайыздық үлестері (қатынастары) нормаландырылады, яғни олардың қосындысы 100%-қа тең болуы үшін қайта есептеледі.
A QAPF diagram is a doubled triangle plot diagram used to classify intrusive igneous rocks based on their mineralogy. The acronym QAPF stands for "Quartz, Alkali feldspar, Plagioclase, Feldspathoid (Foid)", which are the four mineral groups used for classification in a QAPF diagram. The percentages (ratios) of the Q, A, P and F groups are normalized, i. e., recalculated so that their sum is 100%.
Қолданылуы
QAPF диаграммалары көбінесе плутондық тау жыныстарын (фанериттік тау жыныстары) жіктеу үшін қолданылады, ал модальді минералогиялық құрамы анықталған жағдайда, жанартау тау жыныстарын (афаниттік тау жыныстары) жіктеуге де қолданылуы мүмкін. Бірақ QAPF диаграммалары пирокластикалық тау жыныстарын немесе модальді минералогиялық құрамы анықталмаған жанартау тау жыныстарын жіктеу үшін қолданылмайды. Мұндай жағдайда TAS (Total Alkali Silica) жіктелуі қолданылады. TAS сондай-ақ, жанартау тау жынысы құрамында вулкандық шыны (мысалы, обсидиан) болған кезде де қолданылады. Егер тау жынысы құрамында 90%-дан астам мафикалық минералдар болса (мысалы: перидотиттер және пироксиниттер), QAPF диаграммалары қолданылмайды. Оның орнына басқаша үшбұрышты диаграмма қолданылады; (Стрекейзен диаграммасын қараңыз, оң жақтағы төменгі бөлігі). Минералогиялық құрамы анықталған жағдайда ғана нақты атау беріледі, ал оны далада анықтау мүмкін емес.
QAPF diagrams are mostly used to classify plutonic rocks (phaneritic rocks), and can be used to classify volcanic rocks (aphanitic rocks) if modal mineralogical compositions have been determined. But QAPF diagrams are not used to classify pyroclastic rocks or volcanic rocks if modal mineralogical compositions are not determined. There the TAS classification (Total Alkali Silica) is used. TAS is also used if volcanic rock contains volcanic glass (such as obsidian). QAPF diagrams are not used if mafic minerals make up more than 90% of the rock composition (for example: peridotites and pyroxenites). Instead, an alternate triangle plot diagram is used; (see Streckeisen diagram, lower right.) An exact name can be given only if the mineralogical composition is established, which cannot be determined in the field.
QAPF диаграммасын оқу
QAPF диаграммасы төрт плутондық минералдың (кварц) немесе минералдық топтардың пропорцияларын (қатынастарын) қолдануға ұсынады, олар: кварц (Q), сілтілік фельдспаттар (A), плагиоклаздық фельдспаттар (P) және фельдспатоидтар (F). F және Q топтары плутондық жыныстарда бір мезгілде қалыптаса алмайды, себебі олардың тиісті кремний мазмұнының айырмашылығы QAPF диаграммасын екі өзараExclusive үшбұрышты сызба ретінде, яғни QAP және FAP ретінде бейнелейді. Олар бір жағынан біріктірілген, олардың арасында екі үшбұрышты сызбаның әрқайсысы Q тобы немесе F тобының минералдарын жоққа шығарады. (Мына үлгіде басқа минералдық топтар кездесуі мүмкін, бірақ олар осы жіктеу әдісінде қарастырылмайды.) Осы жіктеу әдісін қолдану үшін төрт минералдық топтың мөлшерін (модасын) анықтау немесе бағалау қажет, содан кейін 100%-ға нормалдау керек. Демек, мысалы, 20% мика, 30% кварц (Q), 30% сілтілік фельдспат (A) және 20% плагиоклаз (P) бар деп анықталған тас үшін мика ескерілмейді, ал Q, A және P топтарының нормаланған қатынастары (пропорциялары) 37,5%, 37,5% және 25% = 100% болып есептеледі. Яғни (30 + 30 + 20 = 80; содан кейін 30/80 = 37,5%, 30/80 = 37,5% және 20/80 = 25%; сондықтан 37,5 + 37,5 + 25 = 100%). Олардың ішінде A және P-нің (қайта) нормаланған салыстырмалы пропорциясы 37,5/62,5 = 60% және 25/62,5 = 40% құрайды. Енді тас диаграммада 37,5% кварцты көрсететін көлденең сызықты тауып, одан кейін A жағынан P жағына қарай 60% жолмен нүкте салу арқылы белгілеуге болады. Осы мысал үшін тас Монзогранит деп жіктелуі мүмкін. Сондай-ақ, фельдспатоидтар (F тобы), сілтілік фельдспат (A тобы) жоқ, бірақ плагиоклаз фельдспаты (P тобы), көптеген пироксендер (QAPF диаграммасында белгіленбеген) және аздаған кварц түйіршіктері (Q тобы) бар плутондық тас, әдетте габбро болады; (Стрекейзен диаграммасының оң жақ шетін қараңыз, P жағында). Бұл диаграмма бірдей QAPF позициясында және жіктеудегі тас түрлері арасында ешқандай айырмашылық жасамайды, бірақ оливин, пироксен, амфибол немесе мика сияқты басқа минералдарға қатысты әртүрлі химиялық құрамдарға ие. Мысалы, Q, A, P және F емес минералдар ескерілмегендіктен, жүйе габбро, диорит және анортозит арасын ажыратпайды. QAPF диаграммасы барлық плутондық тастар үшін қолданылмайды; ультрамафилік плутондық тастар жеке жіктеу диаграммалары бар ең маңызды топтардың бірі болып табылады; (Стрекейзен диаграммасын қараңыз).
The QAPF diagram presents for use the proportions (ratios) of four plutonic mineral(s) or mineral groups, which are: quartz (Q), the Alkali feldspars (A), the plagioclase feldspars (P), and the feldspathoids (F). Because F and Q groups cannot simultaneously form in plutonic rocksdue to the difference in their respective silica contentsthe QAPF diagram is drawn as two mutually exclusive triangle plots, i. e., QAP and FAP. These are joined along one side such that, between them, each of the two triangle plots exclude either the Q group or F group minerals. (Other mineral groups may occur in samples, but they are disregarded in this classification method.) To use this classification method, the concentrations (the modes) of the four mineral groups must be determined or estimated, and then normalized to 100%. Thus, for a rock identified as having, say, 20% mica, 30% quartz (Q), 30% alkali feldspar (A), and 20% plagioclase (P), the mica is disregarded, and the normalized ratios (proportions) of the Q, A, and P groups are calculated as 37.5%, 37.5% and 25% = 100%. i. e., (30 + 30 + 20= 80; then 30/80= 37.5%, 30/80= 37.5%, and 20/80= 25%; therefore 37.5 + 37.5 + 25= 100%). Of these, the (again) normalised relative proportions of A and P are 37.5/62.5 = 60% and 25/62.5 = 40%. The rock can now be plotted on the diagram by finding a horizontal line representing 37.5% quartz and then plotting a point on it 60% of the way across from the A side to the P side. For this example the rock can be classified as a Monzogranite. And, a plutonic rock that contains no feldspathoids (F group), no alkali feldspar (A group), but contains plagioclase feldspar (P group), many pyroxenes (not labeled in a QAPF diagram), and few quartz grains (Q group)is probably gabbro; (see right edge of the Streckeisen diagram, at side P). This diagram makes no distinction between rock types at the same QAPF plot position and classification, but of different bulk chemical compositions with respect to other minerals such as olivine, pyroxenes, amphiboles or micas. For example, because non Q, A, P and F minerals are disregarded the system does not distinguish between gabbro, diorite, and anorthosite. The QAPF diagram is not used for all plutonic rocks; the ultramafic plutonic rocks are the most important of groups that have separate classification diagrams; (see Streckeisen diagram).