Гигант суыр: Өмір салты мен қорғау мәселелері

Кіріспе

Сүтқоректілердің бір түрі

Үлкен сусар немесе алып өзен сусары (Pteronura brasiliensis) – Оңтүстік Америкаға тән етті сүтқоректі. Бұл, бұлпарлар тұқымдасының (Mustelidae) ең ірі мүшесі, әлемдік ареалда кең таралған, табысты жыртқыштар тобы. Көбінесе бұлпарлар тұқымдасының ерекшеліктерінен өзгеше, алып сусар – әлеуметтік жануар, әдетте үштен сегізге дейін мүшесі бар топтарда тіршілік етеді. Топтар көбеюге дайын басты жұпқа бағынады және өте біріккен, ынтымақтастықпен жұмыс істейді. Жалпы, бейбіт мінезді болғанымен, бұл түрдің аумақтық қасиеттері бар, топтар арасында агрессия байқалады. Үлкен сусар күндіз белсенді, тек жарық уақытында ғана тіршілік етеді. Бұл – ең шулы сусар түрі, оның дауыстарының ерекшелігі – дабыл қағу, агрессия және сендіру сияқты түрлі мағыналарды білдіреді. Үлкен сусар Оңтүстік Американың солтүстік-орталық бөлігінде таралған, негізінен Амазонка өзені мен Пантанал аймағында мекендейді. Оның ареалы қысқарған және қазір үзіліссіз емес. 1950-1960 жылдардағы қалың терісі үшін браконьерлік аң ауру популяцияның санын күрт азайтты. 1999 жылы түр қауіпті түрлер тізіміне енгізілді, жабайыдағы саны 5000-нан кем деп есептеледі. Гвиана аймағы – түрдің соңғы бекіністерінің бірі, сонымен қатар Перудің Амазонка бассейнінде де шамалы саны қорғалып сақталуда. Бұл Неотропикадағы құрып кету қаупі бар сүтқоректілердің бірі. Қазіргі кездегі ең үлкен қауіп – ортаның бұзылуы және жоғалуы. Тұтқындықта сирек кездеседі, 2003 жылы барлығы 60 алып сусар тірі қалған. Алып сусардың қосмекендік өмір салтына бейімделген ерекшеліктері бар: тығыз жүн, қанат тәрізді құйрық және қанатты аяқтар. Бұл түр көбінесе маусымдық су тасқыны болатын тұщы су өзендері мен арналарды мекендейді, сондай-ақ тұщы су көлдері мен бұлақтарында да кездеседі. Олар жем алатын жерлерге жақын кең лагерьлер салады, көптеген өсімдіктерді тазартады. Алып сусардың рационында негізінен балық, әсіресе шара және сом балықтары болады, сонымен қатар шаяндар, тасбақалар, жыландар және кішкентай каймандармен де қоректенеді. Испан тілінде оны "өзен қасқыры" (lobo de río) немесе "су иті" (perro de agua) деп атайды (екінші атау бірнеше түрлі жануарларға қатысты болуы мүмкін), және 19-20 ғасырлардағы саяхатшылардың есептерінде жиі кездесетін болған. Оңтүстік Америкада осы төрт атаудың барлығы да қолданылады, аймақтық айырмашылықтар бар. "Алып сусар" сөзі испан тілінде "nutria gigante", ал португал тілінде "lontra gigante" деп аударылады. Ачуар тайпасы арасында оны "wankanim", ал Макуши тайпасы арасында "turara" деп атайды. "Pteronura" туысының атауы көне грек тіліндегі "πτερόν" (pteron – қауырсын немесе қанат) және "οὐρά" (oura – құйрық) сөздерінен алынған, бұл оның ерекше, қанат тәрізді құйрығына сілтеме жасайды. P. b. brasiliensis – алып сусардың ареалының солтүстігінде, Ориноко, Амазонка және Гвиана өзендері жүйелерінде таралған. Оңтүстікте P. b. paraguensis Парагвай, Уругвай, Оңтүстік Бразилия және Солтүстік Аргентинада кездеседі. Картер мен Розас 1997 жылы бұл түршелік бөліністі қабылдамады, себебі бұл жіктеу 1968 жылы бір рет ғана расталған, ал P. b. paraguensis-тің типтік үлгісі P. b. brasiliensis-ке өте ұқсас болды. Биолог Николь Дюплэкс бұл бөліністі "күмәнді құндылыққа" ие деп бағалайды. Құрып кеткен Satherium туысы қазіргі түрдің ата-тегі деп саналады, ол Плиоцен немесе ерте Плейстоцен кезеңінде Жаңа әлемге көшіп келген. Алып сусар Оңтүстік Америка құрлығын Жаңа әлем сусарлары туысының (Lontra) төрт түрінің үшеуімен бөліседі: Неотропикалық өзен сусары, Оңтүстік өзен сусары және теңіз сусары. (Солтүстік Америка өзен сусары (Lontra canadensis) – Lontra туысының төртінші түрі.) Алып сусар, олардың ұқсастығына қарамастан, Оңтүстік Америкада Lontra-дан тәуелсіз дамыған сияқты. Азияның тегіс жүнді сусары (Lutrogale perspicillata) оның ең жақын туысы болуы мүмкін, олардың мінез-құлқы, дауыстары және бас сүйегінің морфологиясы ұқсас. Бразилияның Мату-Гросу аймағындағы үңгірден алып сусардың қазба қалдықтары табылды. 1998 жылы Коепфли мен Уэйннің филогенетикалық талдауынан алып сусардың сусарлар суботрясының ішіндегі ең жоғары дивергенция тізбектері бар екендігі анықталды, бұл 10-14 миллион жыл бұрын бөлінген ерекше кладты құрайды. Олар бұл түрдің сусарлар арасындағы бастапқы айырмашылық болуы мүмкін немесе тіпті олардан тыс тұрып, басқа бұлпарлар сияқты, ермин, полькат және норка сияқты түрлерден бұрын бөлініп кеткенін атап өтті.

The giant otter or giant river otter (Pteronura brasiliensis) is a South American carnivorous mammal. It is the longest member of the weasel family, Mustelidae, a globally successful group of predators, reaching up to Atypical of mustelids, the giant otter is a social species, with family groups typically supporting three to eight members. The groups are centered on a dominant breeding pair and are extremely cohesive and cooperative. Although generally peaceful, the species is territorial, and aggression has been observed between groups. The giant otter is diurnal, being active exclusively during daylight hours. It is the noisiest otter species, and distinct vocalizations have been documented that indicate alarm, aggression, and reassurance. The giant otter ranges across north central South America; it lives mostly in and along the Amazon River and in the Pantanal. Its distribution has been greatly reduced and is now discontinuous. Decades of poaching for its velvety pelt, peaking in the 1950s and 1960s, considerably diminished population numbers. The species was listed as endangered in 1999 and wild population estimates are typically below 5,000. The Guianas are one of the last real strongholds for the species, which also enjoys modest numbers – and significant protection – in the Peruvian Amazonian basin. It is one of the most endangered mammal species in the Neotropics. Habitat degradation and loss is the greatest current threat. They are also rare in captivity; in 2003, only 60 giant otters were being held. The giant otter shows a variety of adaptations suitable to an amphibious lifestyle, including exceptionally dense fur, a wing like tail, and webbed feet. The species prefers freshwater rivers and streams, which are usually seasonally flooded, and may also take to freshwater lakes and springs. It constructs extensive campsites close to feeding areas, clearing large amounts of vegetation. The giant otter subsists almost exclusively on a diet of fish, particularly characins and catfish, but may also eat crabs, turtles, snakes and small caimans. In Spanish, river wolf (lang es) and water dog (lang es) are used occasionally (though the latter also refers to several different animals) and may have been more common in the reports of explorers in the 19th and early 20th centuries. All four names are in use in South America, with a number of regional variations. "Giant otter" translates literally as nutria gigante and lontra gigante in Spanish and Portuguese, respectively. Among the Achuar people, they are known as wankanim, and among the Makushi as turara. The genus name, Pteronura, is derived from the Ancient Greek words πτερόν (pteron, feather or wing) and οὐρά (oura, tail), a reference to its distinctive, wing like tail. P. b. brasiliensis is distributed across the north of the giant otter range, including the Orinoco, Amazon, and Guianas river systems; to the south, P. b. paraguensis has been suggested in Paraguay, Uruguay, southern Brazil, and northern Argentina, P. b. paraguensis is supposedly smaller and more gregarious, with different dentition and skull morphology. Carter and Rosas, however, rejected the subspecific division in 1997, noting the classification had only been validated once, in 1968, and the P. b. paraguensis type specimen was very similar to P. b. brasiliensis. Biologist Nicole Duplaix calls the division of "doubtful value". An extinct genus, Satherium, is believed to be ancestral to the present species, having migrated to the New World during the Pliocene or early Pleistocene. The giant otter shares the South American continent with three of the four members of the New World otter genus Lontra: the Neotropical river otter, the southern river otter, and the marine otter. (The North American river otter (Lontra canadensis) is the fourth Lontra member.) The giant otter seems to have evolved independently of Lontra in South America, despite the overlap. The smooth coated otter (Lutrogale perspicillata) of Asia may be its closest extant relative; similar behaviour, vocalizations, and skull morphology have been noted. Giant otter fossil remains have been recovered from a cave in the Brazilian Mato Grosso. Phylogenetic analysis by Koepfli and Wayne in 1998 found the giant otter has the highest divergence sequences within the otter subfamily, forming a distinct clade that split away 10 to 14 million years ago. They noted that the species may be the basal divergence among the otters or fall outside of them altogether, having split even before other mustelids, such as the ermine, polecat, and mink.

Физикалық сипаттамалары

Үлкен су құты морфологиялық және мінез-құлық ерекшеліктері арқасында басқа су құттарынан анық ерекшеленеді. Теңіз су құты салмағы ауыррақ болғанымен, мыстылар тұқымдасының ең ұзын денесі осы түрге тән. Еркектердің бастан құйрыққа дейінгі ұзындығы шамасында, ал мекеңдердіңкі дейін жетеді. Жануардың жақсы дамыған құйрығы дене ұзындығына тағы қосады. Бұрынғы терілер мен тірі жануарлар туралы хабарларда өте ірі еркектердің дейін жететіні айтылған, бірақ қарқынды аулау мұндай алып түрлердің кездесуін азайтқан болуы мүмкін. Еркектердің салмағы аралығында, ал мекеңдердіңікі дейін жетеді. Үлкен су құтының барлық су құттарының ішіндегі ең қысқа жүні бар; ол әдетте шоколадты қоңыр түсті, бірақ қызғылт немесе құмдық түс болуы да мүмкін, ал суға түскен кезде қара түске жақын болады. Жүні өте тығыз, сондықтан су теріге жетпейді. Қорғаушы түктері суды ұстап, ішкі жүнді құрғақ ұстайды; қорғаушы түктерінің ұзындығы шамамен 8 миллиметр (бір дюймнің үштен бірі), ішкі жүннен екі есе ұзын. Оның жұмсақтығы тері саудагерлерінің қызығушылығын туғызып, түрдің азаюына себеп болды. Ақ немесе қаймақ түсті ерекше белгілер мойынның және иегінің астында орналасқан, бұл жануарларды туған кезден бастап тануға мүмкіндік береді. Құлақтары кішкентай және дөңгелек. Аяқтары қысқа және жуан, үлкен, қабықшалы және өткір тырнақтары бар. Суда өмір сүруге толыққанды бейімделген, су астында құлағы мен мұрынын жаба алады. Картер мен Розас жазған кезде көру қабілеті тікелей зерттелмеген, бірақ далалық байқаулар жануардың негізінен көру арқылы аң аулайтынын көрсетті; су үстінде ол байқаушыларды үлкен қашықтықтан тани алады. Оның тек күндіз белсенді болуы оның көру қабілетінің күшті екенін көрсетеді, бұл аң аулау және жыртқыштардан қашу үшін маңызды. Басқа су құттарында көру қабілеті құрлықта да, суда да қалыпты немесе шамалы миопиялық болады. Үлкен су құтының есту қабілеті өткір, ал иіс сезу қабілеті өте жақсы. Бұл түрдің 2n = 38 хромосомасы бар.

Биология және мінез-құлық

Үлкен су құндызы ірі, әлеуметтік және күндіз белсенді жануар. Ерте саяхатшылардың хабарларында зерттеушілердің қайықтарын қоршап алған дауыстас топтар сипатталған, бірақ 1970 жылдардың соңында Дуплэкс атты ғалымның маңызды еңбегіне дейін бұл түр туралы ғылыми мәліметтер аз болды. Содан бері осы қауіпті жануарға байланысты көптеген зерттеулер жасалды.

Әндіктер

Үлкен сусар – ерекше дауыстамалы жануар, күрделі дыбысталу репертуарымен ерекшеленеді. Барлық сусарлар да дыбысталады, бірақ жиілігі мен күші жағынан алып сусар ең дауыстысы болуы мүмкін. Дюплэкс тоғыз түрлі дыбысты анықтады, ал олардың мағынасына қарай одан әрі бөлінуі де мүмкін. Шапшаң «ха-ха» сүйкілдеу немесе күрт сыртқы үскіріктер дереу қызығушылықты және қауіпті білдіреді. Бөгет құрушыларға қарсы қорқыту үшін дірілдеген айқай қолданылуы мүмкін, ал төменгі үрлеу – агрессивті ескерту ретінде қолданылады. Ызылдау мен құлықтап айту топ ішінде көбірек сенімділік сыйлайды. Басқа топтармен қарым-қатынаста жақындық ниетін білдіру үшін сыбызғылар қолданылуы мүмкін, бірақ бұл туралы дәлелдер шектеулі. Жаңа туған балуандар назар аудару үшін шырылдасады, ал ересек балалар топтық іс-әрекеттерге қатысқанда жылайды және зар жылайды. 2014 жылы жарияланған зерттеу ересектерде 22 түрлі дыбысталу түрін және жаңа туғандарда 11 түрлі дыбысталу түрін тізімдеді. Әр сусар отбасының өзіне тән дыбыстық қолтаңбасы бар екені анықталды.

Әлеуметтік құрылым

Үлкен су құндызы – жоғары деңгейде әлеуметтенген жануар және кеңейтілген отбасылық топтарда өмір сүреді. Топтардың мүшелерінің саны 2-ден 20-ға дейін жетеді, бірақ көбінесе 3-тен 8-ге дейін болады. (Екі немесе үш отбасылық топтың уақытша бірге азықтанатынын көрсететін үлкен сандар кездесуі мүмкін.) Альфа-жетекшінің ауысуының кем дегенде бір жағдайы тіркелген, онда жаңа еркек бұл рөлді өз мойнына алады; аталған ауысудың механизмі анықталған жоқ. Мыстықтар (mustelids) арасындағы әлеуметтенудің бір болжамы – жергілікті жерде көптеп кездесетін, бірақ болжау қиын болатын жем, топтардың құрылуына себеп болады. Бразилияның Пантанал аймағында бір төбелес тікелей бақыланды, онда үш жануар бір жеке тұлғаға қарсы зорлық-зомбылық көрсетті. Ірі жыртқыштардың арасында мүлдем сирек емес болса да, су құндыздары арасындағы түр ішіндегі агрессия сирек кездеседі; Рибас және Морао бұл жағдайдың жануардың әлеуметтену қабілетімен байланысты екенін, ал мұндай әлеуметтену басқа су құндыздары арасында да сирек кездесетінін айтады.

Көбею және өмір сүру циклі

Үлкен сусарлар өзен жағасына қазылған, әдетте бірнеше кіреберісі және бірнеше бөлмесі бар қуыстар салады. Олар құрғақ маусымда осы қуыстарда туады. Кантон мемлекеттік саябағында су деңгейі төмендеген кезде, шілде айының басынан бастап сусарлар көбейтілуге арналған қуыстарын сойыл көлдерінің жағалауында қазады. Олар тамыз және қыркүйек айларында туады, ал жас балапандар қазан және қараша айларында алғаш рет пайда болады – бұл судың ең төменгі деңгейі болатын және көлдер мен арналарда балықтың шоғырлануы ең жоғары болатын айлар. Бұл ересек сусарларға өсіп келе жатқан балапандарына жеткілікті балық аулауды және балапандарға балық аулауды үйренуді жеңілдетеді. Топтың барлық мүшелері, соның ішінде көбеюге қабілетсіз ересектер, әдетте сол жылы туған балапандардың үлкен ағалары, балық аулау үшін бірлесіп жұмыс істейді. Үлкен сусарлардың көбеюі және өмірлік циклы туралы мәліметтер аз, ал тұтқындағы жануарлар көп ақпарат берді. Әйелдер жыл бойы туа беретін сияқты, бірақ табиғатта туу құрғақ маусымда көбейеді. Ұрға жіберу циклы 21 күнге созады, әйелдер жыныстық қатынасқа 3-10 күн аралығында дайын тұрады. Тұтқындағы жануарларды зерттеу барысында тек еркектер ғана жыныстық қатынас бастайтыны анықталды. Колумбиядағы Кали зообағында бес жыл бойы жүргізілген зерттеулер балапандардың орташа алшақтығы 6-7 айды құрайтынын, ал бұрынғы балапандар өлген жағдайда 77 күнге дейін қысқаратынын көрсетті. Еркектер балапандарды өсіруге белсенді қатысады және отбасылық байланыс күшті; үлкен жасөспер балалар да өсіруге қатысады, бірақ туғаннан кейінгі апталарда олар уақытша топтан кетуі мүмкін. Табиғатта туристердің стресс тудыруы мүмкін екені айтылады, бірақ бұл жүйелі түрде расталмаған: сүт берудің бұзылуы, қуыстардың бұзылуы, аң аулаудың азаюы және мекендеу ортасының тасталуы – бұл қауіптер. Табиғаттағы ең ұзақ өмір сүрген үлкен сусардың өмірі сегіз жылды құрайды. Тұтқында бұл көрсеткіш 17 жылға дейін жетеді, расталмаған мәліметтер бойынша 19 жылға дейін. Жануар әр түрлі ауруларға, соның ішінде иттің парвовирусына ұшырайды. Сонымен қатар, шыбырлаудың дерті де үлкен сусарларды мазалайды. Өлімнің басқа себептері: жол апаттары, асқазан-ішек аурулары, бала өлтіру және эпилепсия. Олар негізінен балықпен қоректенеді, соның ішінде цихлидтермен, перчтермен, харациндермен (мысалы, пиранья) және сомдармен. Бразилияның Амазонка аймағындағы үлкен сусарлардың нәжісін бір жыл бойы зерттеу барысында барлық үлгілерде балық кездесетіні анықталды. Персиформ отрядынан балықтар, әсіресе цихлидтер мен перчтер, нәжістің 97%-ында, ал харациндер сияқты харациформдар 86%-ында кездеседі. Балықтың қалдықтары орташа мөлшердегі түрлерге жатады, олар салыстырмалы түрде терең емес суды ұнатады, бұл үлкен сусарларға тиімді. Табылған жемшөп түрлері де аз қозғалатын, әдетте қысқа қашықтыққа жүзетін, бұл үлкен сусарларға аң ауруға көмектеседі. Үлкен сусарлар мүмкіндікті пайдаланып, жергілікті жерде көптеп таралған түрлерді жейді. Егер балық болмаса, олар рактарды, жыландарды, тіпті кішкентай каймандар мен анакондаларды да жейді. Бұл түрлер жалғыз, жұптармен және топтармен аң аулай алады, олжаны табу үшін өткір көру қабілетіне сенеді. Кейбір жағдайларда, кооперативтік аң ауру кездейсоқ болуы мүмкін, бұл топ мүшелерінің жеке-жеке жақын жерде балық аулауының нәтижесі болуы мүмкін; шын мәнінде үйлестірілген аң ауру тек қана бір үлкен сусар ала алмайтын жағдайда ғана болады, мысалы, кішкентай анакондалар мен жас қара каймандармен. Үлкен сусарлар әдетте таза судағы өзендердің түбінде қозғалмайтын балықтарды артық жақсы көреді. Олжаны қуу жылдам және қозғалысқа толы, жағалауда серпілістер мен бұрылыстар болады және нысананы жіберу сирек кездеседі. Сусар жоғарыдан да, төменнен де шабуылдай алады, соңғы сәтте айналып, олжасын шанағымен қысып алады. Үлкен сусарлар өздерінің азығын ұстап, бірден жейді, балықты алдыңғы лапаларымен міцтеп ұстап, басын қарапайым түрде жей бастайды.

Giant otters build dens, which are holes dug into riverbanks, usually with multiple entrances and multiple chambers inside. They give birth within these dens during the dry season. In Cantão State Park, otters dig their reproductive dens on the shores of oxbow lakes starting around July, when waters are already quite low. They give birth between August and September, and the young pups emerge for the first time in October and November, which are the months of lowest water when fish concentrations in the dwindling lakes and channels are at their peak. This makes it easier for the adults to catch enough fish for the growing young, and for the pups to learn how to catch fish. The entire group, including nonreproductive adults, which are usually older siblings to that year's pups, collaborates to catch enough fish for the young. Details of giant otter reproduction and life cycle are scarce, and captive animals have provided much of the information. Females appear to give birth year round, although in the wild, births may peak during the dry season. The estrous cycle is 21 days, with females receptive to sexual advances between three and 10 days. Study of captive specimens has found only males initiate copulation. Research over five years on a breeding pair at the Cali Zoo in Colombia found the average interval between litters was six to seven months, but as short as 77 days when the previous litter did not survive. Males actively participate in rearing cubs and family cohesion is strong; older, juvenile siblings also participate in rearing, although in the weeks immediately after birth, they may temporarily leave the group. In the wild, it has been suggested, although not systematically confirmed, that tourists cause similar stresses: disrupted lactation and denning, reduced hunting, and habitat abandonment are all risks. The longest documented giant otter lifespan in the wild is eight years. In captivity, this may increase to 17, with an unconfirmed record of 19. The animal is susceptible to a variety of diseases, including canine parvovirus. Parasites, such as the larvae of flies and a variety of intestinal worms, also afflict the giant otter. Other causes of death include accidents, gastroenteritis, infanticide, and epileptic seizures. It feeds mainly on fish, including cichlids, perch, characins (such as piranha), and catfish. One full year study of giant otter scats in Amazonian Brazil found fish present in all fecal samples. Fish from the order Perciformes, particularly cichlids and perch, were seen in 97% of scats, and Characiformes, such as characins, in 86%. Fish remains were of medium sized species that seem to prefer relatively shallow water, to the advantage of the visually oriented giant otter. Prey species found were also sedentary, generally swimming only short distances, which may aid the giant otter in predation. The giant otter seems to be opportunistic, taking whatever species are most locally abundant. If fish are unavailable, it will also take crabs, snakes, and even small caimans and anacondas. The species can hunt singly, in pairs, and in groups, relying on sharp eyesight to locate prey. In some cases, supposed cooperative hunting may be incidental, a result of group members fishing individually in close proximity; truly coordinated hunting may only occur where the prey cannot be taken by a single giant otter, such as with small anacondas and juvenile black caiman. The giant otter seems to prefer prey fish that are generally immobile on river bottoms in clear water. Prey chase is rapid and tumultuous, with lunges and twists through the shallows and few missed targets. The otter can attack from both above and below, swiveling at the last instant to clamp the prey in its jaws. Giant otters catch their own food and consume it immediately; they grasp the fish firmly between the forepaws and begin eating noisily at the head.

Тіршілік ету ортасы

Бұл түр екі өмірлік, бірақ негізінен құрлықта тіршілік етеді. Ол маусымдық су тасқыны болатын тұщы су өзендері мен арналарында кездеседі. Басқа сулы орталарға тұщы су бұлақтары мен тұрақты тұщы су көлдері жатады. Үлкен сусарлар ұя салу, тұрақты орналасу және дәретхана жасау үшін өзендердің жанындағы жерлерді пайдаланады. Олар тұрақты ордаларын салғанда көп мөлшерде өсімдіктерді жояды. Бір мәлімет бойынша, иіс бездері, зәр және нәжіс арқылы белгіленген, ұзын және ені бар аумақтар болуы мүмкін, бұл территорияны көрсетеді. Үлкен сусарлар көбінесе биік жерлерде орналасқан, жылдар бойы қолданылатын таңдаулы жерлерді пайдалануы мүмкін. Бұл жерлер кең болуы мүмкін, судан алыс орман мен батпақтарға "есік артынан" шығу жолдары бар. Зерттеулер көбінесе құрғақ маусымда жүргізіледі және түрдің жалпы мекендеу ортасын пайдалануы туралы түсінік толық емес. Эквадордағы үш сусар тобының құрғақ маусымдағы ареал өлшемдерін талдау нәтижесінде, Утрера аралығында халық тығыздығы өзгеретіні анықталды. Суринамде жоғары көрсеткіш – тіңірекшесіне, ал Гайанада төмен көрсеткіш – тіңірекшесіне дейін анықталды.

Жаулаушылық және бәсекелестік

Отбасылық топтарда өмір сүретін ересек алып су құндыздарының белгілі бір табиғи жауы жоқ; алайда, Перудегі қара каймандар мен Пантаналдағы якаре каймандарының алып су құндыздарын аулайтыны туралы хабарлар бар. Балапандар осалрақ, оларды каймандар мен басқа да ірі жыртқыштар жеуі мүмкін. Екі түр белгілі бір маусымдарда бірге тіршілік етеді (аумақтары үлестіріледі), бірақ араларында ешқандай қақтығыс болған жоқ сияқты. Неотропикалық шағын су құндызы әлдеқайда ұялшақ, аз қылықты және қоғамдық емес; алып су құндызының салмағынан үш есе шамалы, ол жануарлардың шабуына осал, сондықтан көзге түспеуі оған тиімді. Неотропикалық су құндызы көбінесе суырып салып, қараңғыда белсенді болады, бұл күндізгі алып су құндызымен қақтығысу мүмкіндігін азайтады. Оның кішкентай жемі, әртүрлі қоршау іздеу әдеттері және әртүрлі су түрлері де өзара әрекеттесуді азайтады.

Қорғау мәртебесі

IUCN 1999 жылы алып су құндызын "қорғауға алынған" деп тізімдеді; оған дейін, 1982 жылдан бастап жеткілікті деректер жиналған кезде, ол барлық бұрынғы тізімдерде "әлсіз" деп есептелген. Ол жою қаупі бар жабайы флора мен фауна түрлерімен халықаралық сауда жөніндегі конвенцияның (CITES) I қосымшасына сәйкес халықаралық деңгейде реттеледі, яғни үлгілермен (соның ішінде бөліктері мен туындыларымен) коммерциялық саудаға тыйым салынған.

Қауіптер

Жануарлар түрлі қауіп-қатерлерге тап болады. Браконьерлік бұрыннан бері мәселе болып келген. Статистика көрсеткендей, 1959 мен 1969 жылдар аралығында Амазония Бразилиясы ғана жылына 1000-нан 3000-ға дейін тері жинады. Түр осыншалықты қырып тасталғандықтан, 1971 жылы оның саны бар болғаны 12-ге дейін төмендеді. 1973 жылы CITES-тің енгізілуі аң аулауды едәуір азайтты. Жануардың салыстырмалы түрде кеш жасы жетілуі және күрделі әлеуметтік өмірі аң аулауды ерекше қауіпті етеді. Соңғы кезде ортаның жойылуы мен нашарлауы басты қауіптерге айналды, және 2020 жылдан кейінгі 25 жыл ішінде алып сусарлардың саны 50%-ға төмендеуі күтілуде (шамамен үш буынға жуық уақыт). Адамның өнеркәсіптік қызметінен туындаған нақты қауіптердің ішінде алып сусарлардың ареалындағы тұрақсыз махоган ағаштарын кесу бар.

Алып сусарларға қатысты басқа да қауіптерге балықшылармен болатын қақтығыстар жатады, олар көбінесе бұл түрді зиянды деп есептейді (төменде қараңыз). Экотуризм де қиындықтар тудырады: ол жануарларға қаржы және хабардарлық әкелсе де, өзінің мәні бойынша адамның түрлерге тигізетін әсерін арттырады, сондай-ақ дамумен және даладағы тікелей бұзылыстармен байланысты.

Таралу және халық саны

Үлкен су құйырығы Оңтүстік Америкадағы табиғи ареалының 80%-ын жоғалтты. Бұл түр Бразилияның оңтүстігінде жойылған болуы мүмкін, бірақ елдің батысындағы маңызды Пантанал аймағында аң ауру қысымының төмендеуі нәтижесінде өте сәтті қайта қоныстану жүзеге асты; шамамен аймақта 1000-нан астам құйырық бар. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, IUCN Бразилияда 4,569 құйырық тіршілік ететінін бағалайды. Дюплей 2000 жылы елге оралып, алып су құйырығын әлі де Кабури өзенінде, биологиялық әртүрліліктің "қазынасында" тапты, бірақ адамдардың санының артуы және жерді пайдалануы ерте не кеш түрге қолайлы тіршілік ету ортасын табу қиын болуы мүмкін. 2002 жылы Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры үшін дайындаған есебінде Дюплей Суринам мен басқа Гвиана елдерінің маңыздылығын айқын жеткізді: Боливия 2001 жылы Швейцариядан үлкен ылғалды жерлерді тұщы су қорғалатын аймағы деп жариялады; осы жерлерде де алып су құйырығы кездеседі.

Жергілікті халықтармен қарым-қатынас

Өз ареалында алып су құндызы жергілікті халықтармен байланыста болады, олар көбінесе дәстүрлі аң аулау және балық аулаумен айналысады. Колумбиядағы бес жергілікті қауымды зерттеу нәтижесінде, олардың жануарға деген көзқарасы қауіпті екені анықталды: су құндыздары көбінесе балық аулауға кедергі келтіретін жануар ретінде қарастырылады және кейде оларды өлтіреді. Тіпті түрдің экожүйе үшін маңыздылығы және жойылу қаупі туралы айтылғанда да, сұхбат берушілер түрмен қатар өмір сүруге қызығушылық танытпады. Дегенмен, мектеп оқушылары жануарға көбірек жағымды көзқарас білдірді. Суринамда алып су құндызы адам аулаушыларының дәстүрлі азығы емес, бұл оларға қорғаныш береді. 2002 жылы елде мінез-құлқындағы бір ерекшелік байқалды: әдетте жаңалыққа құмар су құндыздары қайық пайда болғанда "көрінетін үреймен белсенді қашу" көрсетті. Орман шаруашылығы, аң аулау және бала су құндыздарды ұстау топтардың адам қызметіне күдікпен қарауына себеп болуы мүмкін. Бороро халқының темекі шегудің пайда болуы туралы аңызы бар: жапырақты дұрыс пайдаланбағандар оны жұтып алып, алып су құндыздарына айналып жазаланған; Бороро сондай-ақ алып су құндызын балық пен отпен байланыстырады. Тикуна аңызында алып су құндызы мен ягуар орын алмасқандығы айтылады: аңызда ягуар бұрын суда өмір сүрген, ал алып су құндызы тек тамақтан үшін құрлыққа келгендігі айтылады. Амазонкалық Перудегі Кичва халқы Яку Руна судың анасы ретінде билік еткен және балықтар мен жануарларға күтім жасаған су әлеміне сенеді. Алып су құндыздары Яку Рунаның каноэлары ретінде қызмет еткен. Максакали жаратылыс мифінде бұрын су құндызы балық аулау кең таралған болуы мүмкін екені айтылады.