Георг Вильгельм: Лауэнбург және Целле герцогінің тарихы
George William, Duke of Brunswick
Георг Вильгельм: Вельфский герцог Лауэнбурга, правитель Каленберга и Целля. Родственник Георга Людвига, будущего короля Великобритании. История династии Вельфов.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Георг Вильгельм (Georg Wilhelm; 26 қаңтар 1624 – 28 тамыз 1705) – 1689 жылы Лауэнбургты басып алғаннан кейін Вельф әулетінен шыққан алғашқы герцог. 1648 жылдан 1665 жылға дейін ол ағасы, Люнебург князі Кристиан Людвигтен бөліп берілген Каленберг княздығын басқарды. 1665 жылы Кристиан Людвиг қайтыс болғаннан кейін ол Каленбергті кіші інісі Иоганн Фридрихке берді. Бірақ ол тек Целль бөлігін өзінде қалдырды, ал қалған Люнебургті ең кіші інісі Эрнест Августқа берді. Оның ұлы Георг Людвиг (болашақ Ұлыбритания королі) Георг Вильгельмнен Саксен-Лауэнбург пен Целльді мұраға алды. Оның жалғыз қызы, София Доротея Целльская, Георг Людвигтің әйелі болды.
George William (Georg Wilhelm; 26 January 1624 – 28 August 1705) was the first Welf Duke of Lauenburg after its occupation in 1689. From 1648 to 1665, he was the ruler of the Principality of Calenberg as an appanage from his eldest brother, Christian Louis, Prince of Luneburg. When he inherited Luneburg on the latter's death in 1665, he gave Calenberg to his younger brother, John Frederick. Nevertheless, he only kept the sub division of Celle, giving the rest of Luneburg to their youngest brother Ernest Augustus, whose son, George Ludwig (future King of Great Britain), inherited Saxe Lauenburg and Celle from George William. His only daughter, Sophia Dorothea of Celle, was George Ludwig's wife.
Өмірбаян
Георг Вильгельм Герцберг-ам-Харц қаласында, Георг, Каленберг князінің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның үлкен ағасы, екі кіші інісі және бірнеше қарындасы болды, олардың ішінде Дания патшайымы София Амалия да бар еді.
George William was born in Herzberg am Harz, the second son of George, Prince of Calenberg. He had an elder brother, two younger brothers, and several sisters, including Queen Sophia Amalie of Denmark.
Мұрагерлік
1648 жылы Джордж Уильямның ағасы, Каленберг князі Кристиан Луи, олардың әкесінің ағасы Фредерик IV-тен Лүнбург княздігін мұраға алғанда, Каленбергті Джордж Уильямға иелік ретінде берді. Он жеті жыл өткен соң, 1665 жылы Кристиан Луи баласыз қайтыс болды, сосын Джордж Уильям да Лүнбургті мұраға алды. Одан кейін ол Каленбергті келесі ағасы Джон Фредерикке берді. Бірақ Лүнбургке деген құқықтан бас тарту жеті жыл бұрын, 1658 жылы болған еді. Пфальц ханшайымы Софияға үйлену міндетінен босатылғандығы үшін Джордж Уильям Лүнбургке мұрагерлік құқығын кіші інісі Эрнест Августқа өткізіп, кішкентай Келле герцогтығымен қанағаттанды және одан заңды мұрагер тумайтындай үйленбеуге уәде берді, осылай інісінің Лүнбургке деген құқығына ешқандай қарсылық туғызбауға тырысты. Мұрагерлердің болмауы Цельдің де Лүнбургке қайтаруын білдіретін еді; Цель Джордж Уильямға өмір бойына күнкөріс табу үшін ғана берілген. Осы келісімге келгеннен кейін Джордж Уильямның кіші інісі Эрнест Август Софияға үйленіп, Ганновер герцогы атанды.
In 1648, when George William's elder brother, Christian Louis, Prince of Calenberg, inherited the Principality of Lüneburg from their paternal uncle, Frederick IV, he gave Calenberg to George William in appanage. Seventeen years later, in 1665, Christian Louis himself died childless, and George William inherited Luneburg as well. He then gave Calenberg to his next brother, John Frederick. The renunciation of claim to Luneburg had in fact happened seven years previously, in 1658. In exchange for being freed from the obligation to marry Princess Sophia of the Palatinate, George William ceded his claim on inheriting Lüneburg to his youngest brother Ernest Augustus, settling for the smaller duchy of Celle and promising to remain unmarried so that he would produce no legitimate heir who might pose a challenge to his brother's claim to Luneburg. The absence of heirs would also mean that Celle would lapse back into Luneburg; Celle was only supposed to give George William an income for his lifetime. After reaching this agreement, George William's youngest brother, Ernest Augustus, married Sophia and became the Duke of Hanover.
Неке және балалылық
Бұл бас тарту Джордж Уильямға қалаған адамына үйленуге, саяхаттауға және қоғаммен араласуға толықтай мүмкіндік берді, мемлекеттік мәселелер оны мазаламады. 1665 жылы Джордж Уильям ұзақ жылдар бойы сүйіктісі болған Вильгельмсбург гравинясы Элеонорамен морганаттық некеге тұрды. 1666 жылы олардың жалғыз баласы, қызы София Доротея дүниеге келді. 1676 жылға қарай төрт бауырдың (Джордж Уильям және тағы үш ағайын) ішінде тек кенжесі Эрнест Августтың ғана еркек мұрагерлері болғаны және Лунебург герцогтығының барлығы Эрнест Августтың үлкен ұлы Джордж Луидің басқаруына бірігуі мүмкін екені анық болды. Сондықтан Джордж Уильям Джордж Луидің өзінің қызы Софияға үйленуін қалады, себебі оның туған жағдайына байланысты басқа некеге шығу мүмкіндігі шектеулі болды. Джордж Уильямның наразылығына орай, Джордж Луи және оның ата-анасы мәртебелік себептермен осы ұсыныстан бас тартты. Осы кезде (1676 жылы), Элеонора мен олардың қызының мәртебесін жақсарту мақсатында, сондай-ақ өзінің бұрынғы уәдесін бұзып, Джордж Уильям қызының заңды екенін мойындады және Элеонорамен жасаған некесінің морганаттық емес, шіркеу және мемлекет алдында толыққанды неке екенін жариялады. Бұл жағдай оның туыстарын қатты алаңдатты, өйткені ол Лунебург аймақтарының бірігу жоспарына кедергі келтіруі мүмкін еді. Шын мәнінде, егер Джордж Уильямтың ұлы болғанда, мұрагерлік дауы келіп тууы ықтимал еді. Бірақ ұл тумады, ал 1682 жылы Джордж Луидің ата-анасы белгісіздік пен дауды болдырмау үшін ұсынылған некеге ақыры келісті. София 1682 жылы Джордж Луиге тұрмысқа шықты. Келесі жылы олардың ұлы және мұрагері дүниеге келді, оны әкесі мен анасының әкесінің құрметіне Джордж деп атады – болашақ Ұлыбританияның Георг II патшасы.
This renunciation left George William free to marry whoever he wished, and indulge his desires to travel and socialize, without being encumbered by considerations of state. In 1665, George William entered into a morganatic marriage with his long time mistress, Eleanor, Countess of Wilhelmsburg. In 1666, their only child and daughter, Sophia Dorothea, was born. By 1676, it had become quite clear that among the four brothers (George William and three others), only the youngest, Ernest Augustus, had produced any heirs male, and that the entire duchy of Luneburg was likely to be united under Ernest Augustus's eldest son George Louis. George William therefore wanted George Louis to marry his daughter Sophia, whose marriage prospects were otherwise not bright, given the circumstances of her birth. To George William's annoyance, George Louis and his parents refused the proposal on the grounds of status. At this point (in 1676), to improve the status of Eleonore and their daughter, and in open violation of his promise, George William legitimized his daughter and declared that his marriage to Eleonore was not morganatic but valid to both church and state. This development greatly alarmed his relatives, as it threatened to hinder the contemplated union of the Lüneburg territories. Indeed, if George William had had a son, a serious succession crisis could have arisen. No son however was born, and in 1682, George Louis' parents finally agreed to the proposed marriage as a way of avoiding uncertainty and dispute. Sophia married George Louis in 1682. They had a son and heir the following year, named George after his father and maternal grandfather: the future George II of Britain.
Саксен-Лауенбург герцогы
1689 жылы Саксен-Лауенбург герцогы Юлий Франциск ұлдары мен қабылданған мұрагері болмай, тек екі қызы – Анна Мария мен Сибилланы қалдырып қайтыс болды. Герцогтік ежелден бері саликалық заңды ұстанған, бірақ герцог Юлий Франциск үлкен қызын мұрагер етіп тағайындауға және герцогтігінде әйелдер мұрагерлігіне рұқсат беретін заңдарды жариялауға шешім қабылдады. Бұл өзіне пайда келтіретін жаңалықты оның әулетінің жоғары тұрған мүшелері (басқа мүмкін мұрагерлер) қабылдамады, соның салдарынан мұрагерлік дағдарысы туды. Джордж Уильям – мұрагерлікке ең жақын және ең жоғары дәрежелі еркек талапкерлердің бірі еді. Герцог қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Джордж Уильям әскерлерімен герцогтікке шабуыл жасап, оны басып алды. Басқа талапкерлердің ішінде Аскания әулеті билеген Ангальт, Саксония, Саксе-Виттенберг, Швеция және Бранденбург князьдықтары, сондай-ақ көршілес Мекленбург-Шверин және Дания королі болған Голштейн герцогтігі де болды. Дегенмен, бұл мәселеде әскери күш қолданғандар тек Джордж Уильям мен Данияның Кристиан V ғана болды (оның анасы Джордж Уильямның әпкесі еді). Олар арасында көп кешікпей келісімге қол жеткізілді, және 1693 жылғы 9 қазанда (Гамбург келісімі, немесе Гамбург Vergleich) Джордж Уильям, қазірде Саксен-Лауенбургтің көп бөлігін де-факто басқарып отырған, герцогтікті жеке одақта сақтайтыны туралы келісті. Ал император Леопольд I, герцогтікке тікелей құқығы болмағандықтан, Саксен-Лауенбургтың бөлігі болған Хадельн жерін басып алып, императорлық қамқорлығына алды. Басқаша айтқанда, Леопольд Саксен-Лауенбургте күш қолдануға тырыспады. 1728 жылы оның ұлы, император Карл VI, де-факто билікті басып алуды заңдастырып, Джордж Уильямның немересі және екінші мұрагері, Ұлыбританияның Джордж II (сонымен қатар Ганновердің курфюрстігі де оған тиесілі болды) Саксен-Лауенбург герцогтігімен бірге жүргізді, бірақ Хадельн 1731 жылға дейін императорлық күзетте қалды, содан кейін ол да Джордж II Августқа берілді. Джордж Уильям 81 жасында Вьенхаузенде қайтыс болды.
In 1689, Julius Francis, Duke of Saxe Lauenburg, died leaving no son and no accepted heir male, but only two daughters, Anna Maria and Sibylle. The duchy had followed the Salic law since time immemorial, but Duke Julius Francis decided to nominate his elder daughter as his heir and proclaimed laws permitting female succession in his duchy. This self serving innovation was not accepted by senior members of his dynasty (the other potential successors) and a succession crisis ensued. George William was one of the nearest and senior most male line claimants to the succession. Shortly after the death of the duke, George William invaded the duchy with his troops and occupied it. The other claimants included the five Ascanian ruled Principalities of Anhalt, Saxony, Saxe Wittenberg, Sweden and Brandenburg, and also the neighbouring Mecklenburg Schwerin and the Danish duchy of Holstein, whose ruler was the King of Denmark. However, only George William and Christian V of Denmark (whose mother was George William's own sister) engaged militarily on this question. An accord was soon reached between them, and on 9 October 1693 they agreed (in the Hamburg Comparison, or Hamburger Vergleich) that George William who now de facto held most of Saxe Lauenburg would retain the duchy in a personal union. Meanwhile, the Emperor Leopold I, who had no direct claim on the duchy, occupied the Land of Hadeln, a Saxe Lauenburgian exclave, and held it in imperial custody. Apart from that, Leopold did not attempt to use force in Saxe Lauenburg. In 1728, his son the Emperor Charles VI finally legitimised the de facto takeover and enfeoffed George William's grandson and second successor, George II of Great Britain (who was also Elector of Hanover) with the duchy of Saxe Lauenburg, but Hadeln remained in imperial custody until 1731, when it was also ceded to George II Augustus. George William died in Wienhausen, aged 81.
Басқа әскери ерліктер
Швед-Бранденбург соғысы барысында Георг Вильгельм 1675 жылдан 1676 жылға дейін Швецияға қарсы одақтас әскерлердің бас қолбасшысы ретінде Бремен-Верден жорығына қатысты.
During the Swedish Brandenburg War, George William participated from 1675 to 1676 in the campaign against Bremen Verden as commander in chief of the allied forces against Sweden.