Кіріспе

Георг Вильгельм (Georg Wilhelm; 26 қаңтар 1624 – 28 тамыз 1705) – 1689 жылы Лауэнбургты басып алғаннан кейін Вельф әулетінен шыққан алғашқы герцог. 1648 жылдан 1665 жылға дейін ол ағасы, Люнебург князі Кристиан Людвигтен бөліп берілген Каленберг княздығын басқарды. 1665 жылы Кристиан Людвиг қайтыс болғаннан кейін ол Каленбергті кіші інісі Иоганн Фридрихке берді. Бірақ ол тек Целль бөлігін өзінде қалдырды, ал қалған Люнебургті ең кіші інісі Эрнест Августқа берді. Оның ұлы Георг Людвиг (болашақ Ұлыбритания королі) Георг Вильгельмнен Саксен-Лауэнбург пен Целльді мұраға алды. Оның жалғыз қызы, София Доротея Целльская, Георг Людвигтің әйелі болды.

Өмірбаян

Георг Вильгельм Герцберг-ам-Харц қаласында, Георг, Каленберг князінің екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның үлкен ағасы, екі кіші інісі және бірнеше қарындасы болды, олардың ішінде Дания патшайымы София Амалия да бар еді.

Мұрагерлік

1648 жылы Джордж Уильямның ағасы, Каленберг князі Кристиан Луи, олардың әкесінің ағасы Фредерик IV-тен Лүнбург княздігін мұраға алғанда, Каленбергті Джордж Уильямға иелік ретінде берді. Он жеті жыл өткен соң, 1665 жылы Кристиан Луи баласыз қайтыс болды, сосын Джордж Уильям да Лүнбургті мұраға алды. Одан кейін ол Каленбергті келесі ағасы Джон Фредерикке берді. Бірақ Лүнбургке деген құқықтан бас тарту жеті жыл бұрын, 1658 жылы болған еді. Пфальц ханшайымы Софияға үйлену міндетінен босатылғандығы үшін Джордж Уильям Лүнбургке мұрагерлік құқығын кіші інісі Эрнест Августқа өткізіп, кішкентай Келле герцогтығымен қанағаттанды және одан заңды мұрагер тумайтындай үйленбеуге уәде берді, осылай інісінің Лүнбургке деген құқығына ешқандай қарсылық туғызбауға тырысты. Мұрагерлердің болмауы Цельдің де Лүнбургке қайтаруын білдіретін еді; Цель Джордж Уильямға өмір бойына күнкөріс табу үшін ғана берілген. Осы келісімге келгеннен кейін Джордж Уильямның кіші інісі Эрнест Август Софияға үйленіп, Ганновер герцогы атанды.

Неке және балалылық

Бұл бас тарту Джордж Уильямға қалаған адамына үйленуге, саяхаттауға және қоғаммен араласуға толықтай мүмкіндік берді, мемлекеттік мәселелер оны мазаламады. 1665 жылы Джордж Уильям ұзақ жылдар бойы сүйіктісі болған Вильгельмсбург гравинясы Элеонорамен морганаттық некеге тұрды. 1666 жылы олардың жалғыз баласы, қызы София Доротея дүниеге келді. 1676 жылға қарай төрт бауырдың (Джордж Уильям және тағы үш ағайын) ішінде тек кенжесі Эрнест Августтың ғана еркек мұрагерлері болғаны және Лунебург герцогтығының барлығы Эрнест Августтың үлкен ұлы Джордж Луидің басқаруына бірігуі мүмкін екені анық болды. Сондықтан Джордж Уильям Джордж Луидің өзінің қызы Софияға үйленуін қалады, себебі оның туған жағдайына байланысты басқа некеге шығу мүмкіндігі шектеулі болды. Джордж Уильямның наразылығына орай, Джордж Луи және оның ата-анасы мәртебелік себептермен осы ұсыныстан бас тартты. Осы кезде (1676 жылы), Элеонора мен олардың қызының мәртебесін жақсарту мақсатында, сондай-ақ өзінің бұрынғы уәдесін бұзып, Джордж Уильям қызының заңды екенін мойындады және Элеонорамен жасаған некесінің морганаттық емес, шіркеу және мемлекет алдында толыққанды неке екенін жариялады. Бұл жағдай оның туыстарын қатты алаңдатты, өйткені ол Лунебург аймақтарының бірігу жоспарына кедергі келтіруі мүмкін еді. Шын мәнінде, егер Джордж Уильямтың ұлы болғанда, мұрагерлік дауы келіп тууы ықтимал еді. Бірақ ұл тумады, ал 1682 жылы Джордж Луидің ата-анасы белгісіздік пен дауды болдырмау үшін ұсынылған некеге ақыры келісті. София 1682 жылы Джордж Луиге тұрмысқа шықты. Келесі жылы олардың ұлы және мұрагері дүниеге келді, оны әкесі мен анасының әкесінің құрметіне Джордж деп атады – болашақ Ұлыбританияның Георг II патшасы.

Саксен-Лауенбург герцогы

1689 жылы Саксен-Лауенбург герцогы Юлий Франциск ұлдары мен қабылданған мұрагері болмай, тек екі қызы – Анна Мария мен Сибилланы қалдырып қайтыс болды. Герцогтік ежелден бері саликалық заңды ұстанған, бірақ герцог Юлий Франциск үлкен қызын мұрагер етіп тағайындауға және герцогтігінде әйелдер мұрагерлігіне рұқсат беретін заңдарды жариялауға шешім қабылдады. Бұл өзіне пайда келтіретін жаңалықты оның әулетінің жоғары тұрған мүшелері (басқа мүмкін мұрагерлер) қабылдамады, соның салдарынан мұрагерлік дағдарысы туды. Джордж Уильям – мұрагерлікке ең жақын және ең жоғары дәрежелі еркек талапкерлердің бірі еді. Герцог қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Джордж Уильям әскерлерімен герцогтікке шабуыл жасап, оны басып алды. Басқа талапкерлердің ішінде Аскания әулеті билеген Ангальт, Саксония, Саксе-Виттенберг, Швеция және Бранденбург князьдықтары, сондай-ақ көршілес Мекленбург-Шверин және Дания королі болған Голштейн герцогтігі де болды. Дегенмен, бұл мәселеде әскери күш қолданғандар тек Джордж Уильям мен Данияның Кристиан V ғана болды (оның анасы Джордж Уильямның әпкесі еді). Олар арасында көп кешікпей келісімге қол жеткізілді, және 1693 жылғы 9 қазанда (Гамбург келісімі, немесе Гамбург Vergleich) Джордж Уильям, қазірде Саксен-Лауенбургтің көп бөлігін де-факто басқарып отырған, герцогтікті жеке одақта сақтайтыны туралы келісті. Ал император Леопольд I, герцогтікке тікелей құқығы болмағандықтан, Саксен-Лауенбургтың бөлігі болған Хадельн жерін басып алып, императорлық қамқорлығына алды. Басқаша айтқанда, Леопольд Саксен-Лауенбургте күш қолдануға тырыспады. 1728 жылы оның ұлы, император Карл VI, де-факто билікті басып алуды заңдастырып, Джордж Уильямның немересі және екінші мұрагері, Ұлыбританияның Джордж II (сонымен қатар Ганновердің курфюрстігі де оған тиесілі болды) Саксен-Лауенбург герцогтігімен бірге жүргізді, бірақ Хадельн 1731 жылға дейін императорлық күзетте қалды, содан кейін ол да Джордж II Августқа берілді. Джордж Уильям 81 жасында Вьенхаузенде қайтыс болды.

Басқа әскери ерліктер

Швед-Бранденбург соғысы барысында Георг Вильгельм 1675 жылдан 1676 жылға дейін Швецияға қарсы одақтас әскерлердің бас қолбасшысы ретінде Бремен-Верден жорығына қатысты.