Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
8 ғасыр б.з.д. аккадтық оба құдайы
8th century BCE Akkadian plague god
Эра (кейде Ирра деп те аталады) – б.з.д. сегізінші ғасырындағы «эпос»тан белгілі аккадтық оба құдайы. Эра – хаостың және жұқпалы аурулардың құдайы, ол саяси шатастық кезеңдеріне жауапты. Кейін ол Нергалмен біріктірілді.
Erra (sometimes called Irra) is an Akkadian plague god known from an 'epos' of the eighth century BCE. Erra is the god of mayhem and pestilence who is responsible for periods of political confusion. He was assimilated to Nergal at some point.
Эра эпосы
Қазіргі заманғы "Эра" деп аталатын эпоста, жазушы Кабти илани Мардук, өзінің айтуынша, Дабиби ұрпағы, мәтіннен кейін жазылған түсіндірмеде өзін тек Эраның өзі ашқан көрерлік түстің жазушысы ретінде көрсетеді. Өлең дұғамен басталады. Ерра құдайы, әйелімен (Мамитуммен теңестіріледі, ана құдайы Мами емес) мазасыз ұйықтап жатыр, бірақ кеңесшісі Ишум мен Жеті (Сибитти немесе Себетти) оны оятады – олар аспан мен жердің ұлдары, "теңдесі жоқ батырлар" деген формула қайталап айтылады, және Әну олардың әрқайсысына жойқын тағдырды белгілейді. Махинист пен Сассон (1983) оларды "жанды қарулар" деп атайды. Сибиттилер Ерраны адамзатты жоюға шақырады. Ишум Ерраның оянған зорлық-зомбылығын басуға тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады. Шет ел халықтары Вавилонға шабуыл жасайды, бірақ оларды оба қырып салады. Тіпті Вавилонның меценаты Мардук та уақытша тағын Эраға береді. II және III тақташалар Эра мен Ишум арасындағы тартысқа арналған. Эра Вавилон, Сиппар, Урук, Дур-Куригалзу және Дэрде шайқасқа шығады. Әлем аударылып кетеді: адал да, бұзық та бірдей өлтіріледі. Эра Ишумға Вавилонның жауларын жеңіп, жұмысты аяқтауды бұйырады. Содан кейін құдай Емселамдағы өз орнына қайтып оралады, қасында қорқынышты Жетілікпен, және адамзат құтқарылады. Жұмысты құдайға жалбау арқылы аяқтайды. Бұл өлең Вавилон мәдениетінің орталық бөлігі болған болуы керек: кем дегенде отыз алты данасы бірінші мыңжылдыққа жататын бес жерден табылды – Ассур, Вавилон, Ниневия, Султантепе және Ур. Тіпті, ассириолог және дін тарихшысы Луиджи Джованни Кагни атап өткендей, Гилгамеш эпосынан да көп дана табылды. Кейбір оқырмандар үшін бұл мәтін Месопотамиядағы тарихи дүрбелеңнің мифологиялық бейнесі болып көрінеді, бірақ ғалымдар өлеңге ықпал еткен тарихи оқиғалар туралы келіспейді: ақын (IV тақташа: 3) "Сен құдайлығыңнан бас тартып, адам сияқты болдың" деп шақырады. Эра мәтіні тез арада сиқырлы функцияларды иеленді. Мәтіннің бөліктері жын-шайтандарды қуу және обаға қарсы сақтандыру үшін талисманға жазылды. Жетілік Акадтың әртүрлі сиқырлы мәтіндерінен белгілі: олардың демондық есімдері әртүрлі, бірақ саны, жеті, өзгермейді. Эра эпосын қамтитын бес тақташа алғаш рет 1956 жылы жарық көрді, ал 1969 жылы қосымша табылған деректерге негізделген жетілдірілген мәтін жарық көрді. Өлеңнің шамамен 70% қалпына келтірілді. Вальтер Буркерт Эра бастаған мифтік жетілік пен Тебаға қарсы жетілік арасындағы сәйкестікті атап өтті, гректер бұл жетілікке тарихи негіз бар деп есептейді.
In the epic that is given the modern title Erra, the writer Kabti ilani Marduk, a descendant, he says, of Dabibi, presents himself in a colophon following the text as simply the transcriber of a visionary dream in which Erra himself revealed the text. The poem opens with an invocation. The god Erra is sleeping fitfully with his consort (identified with Mamītum and not with the mother goddess Mami) but is roused by his advisor Išum and the Seven (Sibitti or Sebetti), who are the sons of heaven and earth—"champions without peer" is the repeated formula—and are each assigned a destructive destiny by Anu. Machinist and Sasson (1983) call them "personified weapons". The Sibitti call on Erra to lead the destruction of mankind. Išum tries to mollify Erra's wakened violence, to no avail. Foreign peoples invade Babylonia, but are struck down by plague. Even Marduk, the patron of Babylon, relinquishes his throne to Erra for a time. Tablets II and III are occupied with a debate between Erra and Išum. Erra goes to battle in Babylon, Sippar, Uruk, Dūr Kurigalzu and Dēr. The world is turned upside down: righteous and unrighteous are killed alike. Erra orders Išum to complete the work by defeating Babylon's enemies. Then the god withdraws to his own seat in Emeslam with the terrifying Seven, and mankind is saved. A propitiatory prayer ends the work. The poem must have been central to Babylonian culture: at least thirty six copies have been recovered from five first millennium sites—Assur, Babylon, Nineveh, Sultantepe and Ur—more, even, as the assyriologist and historian of religions Luigi Giovanni Cagni points out, than have been recovered of the Epic of Gilgamesh. The text appears to some readers to be a mythologisation of historic turmoil in Mesopotamia, though scholars disagree as to the historic events that inspired the poem: the poet exclaims (tablet IV:3) "You changed out of your divinity and made yourself like a man." The Erra text soon assumed magical functions Parts of the text were inscribed on amulets employed for exorcism and as a prophylactic against the plague. The Seven are known from a range of Akkadian incantation texts: their demonic names vary, but their number, seven, is invariable. The five tablets containing the Erra epos were first published in 1956, with an improved text, based on additional finds, appearing in 1969. Perhaps 70% of the poem has been recovered. Walter Burkert noted the consonance of the purely mythic seven led by Erra with the Seven against Thebes, widely assumed by Hellenists to have had a historical basis.