Кіріспе

1902 жылы Пеле тауының жанартаулық атылуынан аман қалған Людгер Сильбарис (1 маусым 1874 – 1929, 55 жасқа толған) – афро-карибтік адам, 1902 жылғы 8 мамырда Пеле тауының атылуы кезінде Кариб теңізіндегі Мартиника аралындағы Сент-Пьер қаласында аман қалғандардың бірі. "Батыс Үндістанның Парижі" деп белгілі Сент-Пьер қаласы пирокластикалық ағынның тікелей бағытында болды, ол қаланы толығымен қиратты және шамамен 30 000 адамның өміне салады. Кейін Сильбарис Барнум мен Бейли циркімен бірге саяхаттап, 20 ғасырдың басында белгілі бір деңгейде танымал болды.

Сен-Пьер және атылу

Людгер Сильбарис 1874 жылдың 1 маусымында Мартиниканың Ле-Прешеур балықшы ауылының жанында, Сен-Пьердің солтүстігінде, Ла-Донно плантациясында дүниеге келді. Оның туған аты Август Сипарис немесе Луи Август Сипарис болған деген болжам бар, бірақ оның тууы туралы шын мәлімет бұл пікірге қайшы келеді. Сильбарис елорда Сен-Пьерде қарапайым жұмысшы болып, Пеле вулканының көлеңкесінде еңбек етті. 1902 жылдың 7 мамыр күні, жарылысқа бір күн қалғанда, Сильбарис түрлі деректерге сәйкес, бардағы төбелес немесе көшедегі ұрысқа қатысып, шабуыл жасағаны үшін бір түнге түрмеге қамалды. Кейбір мәліметтерде Сильбарис адамды өлтіргендігі үшін түрмеге жапқан деген де сөз бар, бірақ бұл оқиғаның нақты нұсқасы белгісіз. Көптеген дереккөздер Сильбарис жиі билік өкілдерімен келіспейтінін көрсетеді. Кейбір фантастикалық әңгімелерде ол болашақты көре білгендігі үшін, көтеріліс шығарғаннан кейін мас күйінде тұтқындалған делінеді. Тұтқындалу себебіне қарамастан, Сильбарис жеке камераға қамалуға бұйрық берілді, ол тас қабырғалы, жер астына жартылай салынған, бомбадан сақтайтын бір бөлме еді. Бөлмеде терезе болмады, тек есіктегі тар тор арқылы ғана ауа келді. Оның түрмесі қаладағы ең қауіпсіз ғимарат еді, осының арқасында ол тірі қалды. Ол тірі қалған камера әлі күнге дейін тұр. 8 мамыр күні сағат 7:52-де Пеле тауының жоғарғы бөлігі жарылып, горизонтальды бағытта қара бұлт шықты. Екінші қара бұлт күл мен тас тіректерінен құралған бағана ретінде көтеріліп, 80 километрлік радиуста аспанды қараңғылатқан алып саңырауқұлақ тәрізді бұлт жасады. Екі бұлттың бастапқы жылдамдығы кейіннен сағатына 100 километрден асып кеткені анықталды. Тік бұлт жанартаудың батыс беткейінен төмен құлап, сағатына 161 километр жылдамдықпен жүгіріп, Сен-Пьерді бір минуттан кем уақытта қиратты. Пирокластикалық ағыннан зардап шеккен аумақ шамамен 50 шаршы километрді құрады, ал Сен-Пьер қаласы ең көп зардап шекті. Бұлттың құрамында қызған газдар мен ұсақ сынықтар болды, температурасы жоғары болды, қаланың барлық инфрақұрылымы қирады, ал халықтың көбі өртеніп немесе уланып қайтыс болды. Жарылыстан кейін төрт күн өткен соң, құтқару тобы түрме қиратылысынан Сильбарис ұрлықтарын естіді. Ол ауыр күйік шағып алғанмен, аман қалды және оқиға туралы айта алды. Оның айтуынша, жарылыс күні таңертеңгілікте қараңғылық қамтыды. Ол киімдеріне зәр тастап, есікті бітеуге тырысқанына қарамастан, есіктегі тор арқылы ұсақ күлмен араласқан ыстық ауа бөлмеге кірді. Ыстық біршама уақытқа созылды, Сильбарис қолына, аяғына, арқасына терең күйіктер тиді, бірақ киімдері отқа тұтанбады және ол ыстық ауамен дем алмады.

Кейінгі өмірі

Сильбарис қылмыстары үшін кешірілді, кейін Барнум мен Бейли циркіне қосылып, Американы аралап, жарылыстың қорқыныштарын баяндады. Ол осы процесте "Қиямет күнінен өткен адам" немесе "Әлемдегі ең таңғажайып адам" деп жарнамаланды. Ол Барнум мен Бейлидің "Жер бетіндегі ең ұлы шоуында" жұлдыз болған алғашқы қара нәсілді адам болды, сол кезде бұл шоу сегрегацияланған болатын. Оны Сен-Пьердегі түрмесінің көшірмесінде көруге болар еді. Сильбарис 1929 жылы табиғи себептерден қайтыс болды.