Кіріспе

Орегон штатының Аберт көлі (кейде Аберт көлі деп те аталады) – АҚШ-тың Орегон штатының Лейк округінде орналасқан үлкен, терең емес, сілтілі көл. Оның ұзындығы шамамен және ең кең жерінде ені шамамен тең. Көл Орегон штатының Valley Falls кішкентай, құрамына кірмейтін елді мекенінен солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Көлге 1843 жылы Орталық Орегонға жасаған экспедициясы барысында саяхатшы Джон С. Фремонт полковник Джон Джеймс Эберттің құрметіне ат қойған. Көлдің сілтілі суында балықтар тіршілік етпейді, бірақ тұзды шаяндардың көп саны әртүрлі жағалау құстарын қамтамасыз етеді. Көл – Тынық мұхитының көшпенді жолы деп аталатын құстардың көшіп өту маршрутындағы маңызды тоқтау орны.

Ежелгі Чевакан көлі

Аберт көлінің айналасындағы шөлді жер бір кезде гүлді болған. Плейстоцен дәуірінде Оңтүстік-орталық Орегонның кең аумақтары көлдер мен батпақтармен жабылған. Соңғы мұз дәуірі аяқталар тұсында, жаңбыр мен еріген қардың ағысы осы Үлкен Алаптың төмендіктерін толтырып, Чевакан көлі деп аталатын үлкен тұщы сулы көлді құрды. Көл 114,30 метрге дейін тереңдікке ие болған.

Чевукан көлі Плейстоцен дәуірінің көп бөлігінде Аберт және Саммер көлдерінің алқаптарын жапқан. Соңғы жоғары су деңгейі шамамен 13 000 жыл бұрын болған. Осы кезеңде Чевукан көлінен адамдар пайдаланғанына археологиялық дәлелдер жоқ. Алапты адамдар мекендегеніне қатысты алғашқы мәліметтер 1930 жылдардың соңында Лютер Крессман қазған Пейсли үңгірлерінен табылды. Крессман адамдар бұл аймақты шамамен 11 000 жыл бұрын мекендеуге бастағанына байланысты белгілі бір дәлелдер тапқан. 2002 жылдан бері Денис Дженкинс жүргізген қосымша қазба жұмыстары осы аймақтың 14 300 жыл бұрын да мекенделгенін көрсетті. Чевукан көлі Плейстоцен дәуірінің соңында құрғап бастады. Ол кішірейген кезде, қалған суларында тұз бен сілте жиналып, нәтижесінде Аберт және Саммер көлдері пайда болды. Бүгінде екі көл бір-бірінен алшақ орналасқан және Чевукан көлінің жалғыз қалдықтары болып табылады.

Көлдің қоршаған ортасы

Эберт көлі – Чеваукан көлінің жауын-шашынды алабының шығыс бөлігінде орналасқан эндорхейлік су қоймасы. Көл сопақша үшбұрышты пішінге ие. Оның ұзындығы көлдің оңтүстік жағында шамамен және ені, ал солтүстік жағында кеңейе түседі. Көлдің жалпы ауданы шамамен . Көлдің ең терең жері 3,35 метрді құрайды. Орташа тереңдігі 2,13 метрге жетеді.

Эберт көлінің шығыс жағы Аберт Риммен шектеседі – көл бетінен 762,00 метрден биік тік жар. Көлдің батыс жағында Coglan Buttes деп аталатын ұзын қырат, ал солтүстігінде Coleman Hills орналасқан. Көлге тұщы су көзі – Chewaucan өзені, ол оңтүстіктен құяды. Көл жағалау құстары үшін өте қолайлы орта. Бұл Орегон штатында қарлы кескілдердің ұялайтын сирек жерлерінің бірі. Сонымен қатар, көл Тынық мұхитының көшпенді құстар жолындағы маңызды тоқтау орны болып табылады. Жылдық көші-қон кезінде ондаған мың құлақты қаз, Уилсон фаларопы, қызыл мойын фаларопы, американдық авоцет, киллер, және солтүстік қаз-көрпешілер жиналады. Жаз айларында қара терндер, Форстер терндері, ақ бетті ибис, Кларк қаздары және қара мойынды шейлер жиі кездеседі. Канада қаздары, қар қаздары, Росс қаздары және көптеген басқа да қаз түрлері де кең таралған. Құс санақтарында бір уақытта көлде 20 000-нан астам қаз тіркелген. Сондай-ақ, көлде 12 000-нан астам сақиналы шағала және Калифорния шағалалары саналып шықты. Ақылшы құстар мен сойқышы құстар көл маңында кездеседі, ал аққабақ бүркіттер, қарақұстар және саяшы сокольниктер Аберт көлі ауданында аң аулайды.

Тарих

Эберт көлі – көлдің шығыс жағалауында археологиялық ескерткіштердің қатарын қалдырған бірнеше ежелгі мәдениеттердің мекені болған. Осы аймақта көптеген тас үйлер сақталған, олар Ұлы Бекеннің басқа жерлерінде кездеспейді. Көл туралы алғашқы жазбаны «Гудзон Бэй» компаниясының тері аулау экспедициясының жетекшісі Джон Уорк жасаған. Уорк өзінің экспедициясының сапарын 1832 жылғы 16 қазанда күнделігіне жазды. Күнделігінде ол оны «Тұзды көл» деп атаған. Сондай-ақ, ол өз экспедициясынан бұрын басқа аң аулаушылар да осы көлде болған болуы мүмкін екенін айтады. Лейтенант Джон С. Фремонт 1843 жылы Орегонның орталық және оңтүстік бөліктерінен карта жасау экспедициясы барысында көлге Эберт көлі деген ат берді. Фремонт және оның әскери топографиялық тобы Орегон аумағын Колумбия өзеніндегі Даллс қаласынан Калифорнияның Сакраменто аңғарындағы Саттер бекінісіне дейін картаға түсірді. Фремонт көлді әскери топографиялық инженерлер корпусының бастығы болған полковник Джон Джеймс Эберттің құрметіне атады. 1843 жылғы 20 желтоқсанда Фремонт Эберт көлін табу мен атау оқиғасын былайша сипаттады:

1986 жылы көлдің батыс жағында ірі өрт болды. Өрттен кейін жағалау бойында еуразиялық тұқымдар, атап айтқанда, қауырсын шөбі себілді. Қалған жерлер табиғи жолмен қалпына келтірілді.

Орналасқан жері

Эберт көлі Орегон штатының оңтүстік-орталық бөлігінде, Лейк округінде орналасқан. Көл Лейквью қаласының солтүстігінде, 395-ші АҚШ тас жолында жатыр. Тас жол көлдің шығыс жағалауымен шамамен созылып өтеді. Көлге көрініс ашатын тас жолдың бұрылыстарында бірнеше ақпараттық тақталар орнатылған. Эберт көлі Бёрнс қаласынан оңтүстік-батысқа қарай, сондай-ақ 395-ші тас жолында орналасқан.