Кіріспе

Дарасурам немесе Дарасурам — Тамил Наду штатының Кумбаконам қаласындағы аудан. Бұл аймақ 12-ші ғасырда Раджараджа Чола II салған Айраватесвара храмымен әйгілі. Храм – ЮНЕСКО-ның танылған Әлемдік мұра монументі.

Демография

2001 жылғы Индия халық санағы бойынша Дарасурамның халқы 13 027 адамды құрады. Халықтың 50%-ы еркектер, 50%-ы әйелдер. Дарасурамдағы сауаттылық деңгейі 70%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) жоғары. Ерлердің сауаттылығы 77%, әйелдердің сауаттылығы 63%. Дарасурам халқының 11%-ы алты жасқа дейінгі балалар.

Құмбақонам ғибадатханасы

Бұл ғибадатхана өнер мен сәулеттің қазынасы. Вимананың биіктігі 85 футқа жетеді. Алдыңғы мандапам аттар жекелген күйме түрінде жасалған. Ғибадатханада тамаша тас мүсіндері бар. Басты құдайдың жұбайы Перия Найаки Амман ғибадатханасы Арайваташвара ғибадатханасының қасында орналасқан. Ұлы Чола ғибадатханалары (ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы) Таңжавур, Гангэйконда Чолапурам және Кумбаконамда Чолалардың 10-12 ғасырлары аралығында салынған және олардың көптеген ортақ белгілері бар.

Аңыз

Жергілікті аңыз бойынша, Индраның ақ пілі Айравата осы ғибадатханада Шиваға құлшылық етті; сондай-ақ, өлім құдайы Яма да солай етті. Дәстүр бойынша, Айраватесвара өз ішінде бір дананың қарғысына ұшырап, бүкіл денесін күйдіретін Яманы емдеген. Яма қасиетті су қоймасында шомылып, күйген сезімінен арылды. Содан бері ол Яматиртхам деп аталады. Оның ені 228 фут, ал тұщы су Кавери өзенінен келеді. Зіяратшылар осы суға шомылуға тырысады. Жақында патша Раджа Раджа Чола осы ғибадатханадағы лингаға табынды. Оңтүстік Үндістан ғибадатханаларының жазуларының II томы Пандия патшаларының да бірнеше сыйлықтары туралы мәлімет береді (556-562 беттерді қараңыз). Ғибадатхана қабырғаларында осы жазулар сақталған, олар ғибадатхана сол кезде Раджа Раджесварен және Раджа Раджапурам деп аталғанын көрсетеді. Осындай екі жазу мұнда көшірілген. Жазу № 563, 557-бет. № 23, 1908 жылғы жазба ғибадатхананың ішкі Гопурасында, кіреберістің оң жағында орналасқан. Пандия патшасы Мараварман, он жылдық билігінің 11-ші Тай айында, Кулоттунгасола валанадудың бөлімшесі Уттаттур-наду тұрғындары XXXI Ра(джа)ра(джа) Исурама Удайянаянар ғибадатханасында жөндеу жұмыстарын жүргізу және мерекелер өткізу үшін жасаған шараны тіркеген жазба. Жазу № 564, 558-бет. 31-ші жылғы жазба, Макара, Ба. Двития, Уттаршада (дегенмен, Уттарфальгуна үшін қате болуы мүмкін) Чола патшасы Трибхувана Гхакравартин Шри Раджараджеваның билігінде, Пандиякулапати валанадудың бөлімшесіндегі Перуччалипурам ауылының тұрғыны Құдайға құлшылық ету, сыйлықтар беру және т.б. шығындарды қамтамасыз ету үшін 23/160 вели жер (Иранду Ма муккани араиккани) бергенін тіркеген жазба. Бұл ғибадатхананың қасиетті әйелі Дева Наяки деп аталады. Ғибадатхананың мүсіндік бөлігінен қалған нәрсе сыртқы пракарамның (сыртқы ауланың) ішкі қабырғасында, еденнен шамамен бір фут биіктікте орналасқан. "Оймалар заманауи циркте көрінетін гимнастикалық тәсілдердің әртүрлі түрлерін бейнелейді, әйелдер басын ортада ұстап, аяқтарын шеңбердің шетін құрайтындай шеберлікпен тоқиды. Бұл, қазіргі кездегі цығандардың ауыл тұрғындарына гимнастикалық көрсетілімдер мен билермен қуаныш сыйлаған бейнесі болуы мүмкін. Мұндай цыгандарды елдің шалғай ауылдарында әлі де кездестіруге болады. Еркектер мен әйелдердің атқаратын көптеген физикалық тәсілдері тасқа мүсінделген."

Сәулет

Басты мантапа Раджа Гамбера деп аталады, себебі арбаны піл тартады. Дөңгелектерді ASI кейіннен орнына қойды. Төбесінде ашық лотос гүлінің ішінде Шива мен Парвати бейнеленген әдемі ойылған сурет бар. Бхаратанатьям биінің барлық қимылдары тасқа мүсінделген. Олар "Содаса Упасара" деп аталады. Бір мүсінде ауыл әйелдері басқа әйелдің босануына көмектесіп жатыр, ол екі қолын екі әйелдің иығына қойып, олардың қолымен және ішін басып, босануға көмектеседі. "Бұл өте шебер және көркем жұмыстар, тамаша стильде жасалған. Бұл өткендегі әлеуметтік жағдай туралы ақпарат бере алады. Равананың Кайласты көтеріп алып жүрген тас мүсіні – шеберліктің керемет үлгісі. Мұнда Будда, Бхикшатана, Венасы жоқ Сарасвати, сондай-ақ Ардханаришвара, Брахма және Сурья мүсіндері де бар. Қабырғадағы суреттер Наяк кезеңінде қайта боялған. Ғибадатхананың кіреберісінде Санханидхи мен Падманидхи есімді екі дуарапалка тұр, олардың анатомиялық бейнелері жастың қуанышын көрсетеді. Ғибадатхананың алдында үш сатықтан тұратын баспалдақ арқылы жететін кішкентай мандапа бар. Сатықтар тастан жасалған, оларды соққанда әртүрлі музыкалық дыбыстар естіледі. Әртүрлі нүктелерде жеті свардың барлығын естуге болады. Егер дереу шара қолданбаса, ауыл балалары тастарды бұзып жібермесе дейді. Қазір бұл тас сатықтар тозудан сақтау үшін металл тормен жабылған. Сондай-ақ, археология бөлімі бұл ескерткішті жұрттан және жергілікті тұрғындардан қорғау үшін көптеген шаралар қабылдады.

Су басу

Айраватасвара ғибадатханасы әрбір жаңбырдан кейін су шаю қаупіне тап болады. Дұрыс емес қалалық жоспарлау салдарынан ғибадатхана төңіректегі жолдардан төменде жатыр. Осының кесірінен жаңбыр жауғанда су шайылады.