Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралияның Солтүстік территориясында тұратын Австралия аборигендері.
Australian Aboriginal people living in the Northern Territory
Жавоин, сондай-ақ Жауаң деп те жазылады, Австралияның Солтүстік территориясында өмір сүретін Австралия аборигендерінің бірі. Багала руы – Жавоин халқының бір бөлігі.
The Jawoyn, also written Djauan, are an Australian Aboriginal people living in the Northern Territory of Australia. The Bagala clan are of the Jawoyn people.
Тіл
Jawoyn, Кумертуо деп аталады, Пама-Нюган тілдерінен өзгеше, Арнем жеріндегі Макро Гунвинигуан тілдер тобына жатады. (Жақында Гунвинигуан және Пама-Нюган тілдерінің екеуі де прото-макро Пама-Нюган тілінің тармақтары екені анықталды.) Бұрын Кумертуо бірнеше жақын байланысты сөйлеу диалекттерінің жиынтығы болған, бірақ соғыстан кейінгі қоныс аудару кезеңінде бұл диалекттер біртіндеп бірыңғай стандартталған тілге ұмтылуда.
Jawoyn, known as Kumertuo, is a non Pama–Nyungan language that belongs to the Macro Gunwinyguan group of languages of Arnhem land. (It has recently been established that the Gunwinyguan and Pama Nyungan languages are both branches of a proto Macro Pama–Nyungan language.) At one time, Kumertuo was a group of several closely related spoken dialects, but since resettlement in the post war period, these dialects have been tending to converge into a single standardized language.
Елдің атауы
Тарихи тұрғыдан алғанда, Норман Тиндейл бағалағандай, шамамен 1500 шаршы километрді қамтыған Жавоин тайпасының жері Солтүстік территориядағы Кэтерин шатқалы аймағында орналасқан. Жавоин тайпасы бұл аймақты Нитмилук деп атайды, бұл атау нитми сөзінен (Набилил деген бақаның белгілі бір шатқалдың кіреберісінде лагерь құрғанда естігендей болған цикада әні) және "жер" дегенді білдіретін лук сөзінен шыққан. "Нитмилук" аталымы сол жердегі 12 километрлік таңғажайып шатқалдар мен жыралар тізбегін көрсетеді. Жавоин халқына тек Жавоин тілінде сөйлейтіндер ғана емес, сонымен қатар олардың түпкі мифологиясы – Арман уақыты бойынша Жавоин тілінде бейнеленген ландшафттармен байланысты адамдар да жатады деген пікірлер бар. Тілдің өзі бірнеше диалектіде Кэтерин өзені жүйесі бойында Майнору өзеніне дейін қолданылған. Олардың оңтүстік шекарасы Маранбой маңында, ал батыс шегі Кэтеринге жақын болған.
. Historically, the land occupied by the Jawoyn, which Norman Tindale has estimated covered about , were in the Katherine Gorge area in the Northern Territory. The Jawoyn call this area Nitmiluk, a name derived from the word nitmi (which refers to the cicada song that Nabilil the crocodile is said to have heard when he set up camp at the entrance to a particular gorge) and the word luk, which means "place". “Nitmiluk” specifically denotes a 12 kilometre stretch there, consisting of a spectacular chain of chasms and ravines. It has been suggested that the Jawoyn people refers not only to those who speak a Jawoyn language, but also to those who are associated with the landscapes inscribed in the Jawoyn language according to their foundational mythology of the Dreamtime. The language itself, in several varieties was spoken along the Katherine River system as far as the Mainoru River. Their southern limits were around Maranboy, and their western extension came close to Katherine.
Мифология
Аборигендер ойлауының кең таралған нанымы бойынша, әр тіл жаратылыстың қалыптасу кезеңінде пайда болды, онда демиургиялық тотемдік фигура ландшафты аралап, оны жасады және бір мезгілде әр топографиялық ерекшелікке тиіс сөзін сыйлады. Жаратушы белгілі бір өткізу пункттерінде тілді өзгертті, содан кейін олар әртүрлі тілде сөйлейтін тайпалар арасындағы шекара белгілері ретінде қабылданды. Осылайша, Жауин ойынша, Кэтерин шатқалының ландшафты бастапқы уақытта (бур) Набилил (крокодил) жасаған, ол аймақтың барлық ерекшеліктерін Жауин тілінде атаған. Ол теңізден өзінің от таяғымен (мея) келіп, Дагоман және Нангиомери жерлері арқылы өтіп, шатқалға жеткен. Бөрр арман әлемінде Булонг (Көсеуші жылан) және Баррая (кукабура) сияқты басқа да маңызды мифтік кейіпкерлер бар.
A widespread belief in Aboriginal thought holds that each language emerged during the formative time of creation when a demiurgic totem figure moved through the landscape crafting it and, simultaneously, endowing each topological feature with its proper word. The creative being changed the language at certain transit points which then were taken as boundary markers between tribes speaking different languages. Thus, in Jawoyn thinking, the landscape of the Katherine Gorge was created in the primordial time (burr) by Nabilil (Crocodile), who named all of the area's distinctive features in the Jawoyn language. He came from the sea, furnished with his firestick (meya) and moved through what became Dagoman and Nangiomeri lands before reaching the gorge. The Burr Dreamtime also contains other key figures of myth such as Boolong (the Rainbow Serpent) and Barraya (the kookaburra).
Байланыс тарихы
Көптеген жавоиндер 1948 жылғы қарашада Маранбойдан солтүстік-шығысқа қарай 44 миль қашықтықтағы, шөпті жазықтың бұлақ суын қамтамасыз ететін жотада орналасқан Танданджалға көшіп келді. Осы кезде, үкіметтің аборигендер үшін құрылған, бірақ көп ұзамай таратылған қонысы орналасқан еді. Айналасындағы төбелерде найзағай шағылысқан ағаштар мен эвкалипттерден тұратын тығыз орман болды. Сол жылдың маусым айында, 1948 жылы, аймақты зерттеп жүрген Иван Фрейзер мырза тас құралдармен толы, қабырғалары суреттермен әсемделген үңгірге кез боп, тапты.
Many Jawoyn moved to Tandandjal on the ridge affording spring water of a grassy plain 44 miles east north of Maranboy in November 1948 when a short lived government settlement for Aborigines had been established. The surrounding hills were thickly forested with lancewoods and eucalypts. While exploring the area in June of that year, 1948, Mr. Ivan Frazer came across a cave littered with stone artifacts, whose walls were adorned with paintings.