Кіріспе
"Кедейлер" романының ойдан шығарылған кейіпкері – Фантин (французша айтылуы: fɑ̃.tin). Виктор Гюгоның 1862 жылғы "Кедейлер" романындағы басты кейіпкерлердің бірі. Ол Париждегі жас гризетка, бай студенттің салдарынан жүкті болады. Ол оны тастап кеткен соң, Фантин өз қызы Козетке жалғыз басты өмір сүріп, қарауға мәжбүр болады. Бастапқыда әдемі және тәжірибесіз қыз болған Фантин, жағдайға қарай қызын асырау үшін проституцияға белгілі бір жағдайға түсіп, әдемілігі мен денсаулығын жоғалтады, соңында туберкулезден көз жұмады. Франциядағы мюзиклде оның рөлін алғаш рет Роза Лоуренс сомдады, ал мюзикл Англияға келгенде Патти ЛуПон Вест-Эндте Фантин рөлінде ойнады. Содан бері Фантин рөлін көптеген актрисалар ойнады. Фантин өзінен бас тартудың және адал аналық сезімнің символына айналды. Ол көптеген актрисалармен сахналық және экрандық бейнелеулерде сомдалды және өнер туындыларында бейнеленді.
Fantine (French pronunciation: fɑ̃. tin) is a fictional character in Victor Hugo's 1862 novel Les Misérables. She is a young grisette in Paris who is impregnated by a rich student. After he abandons her, she is forced to look after their child, Cosette, on her own. Originally a beautiful and naive girl, Fantine is eventually forced by circumstances to become a prostitute to support her daughter, losing her beauty and health until she finally dies of tuberculosis. She was first played in the musical by Rose Laurens in France, and when the musical came to England, Patti LuPone played Fantine in the West End. Fantine has since been played by numerous actresses. Fantine became an archetype of self abnegation and devoted motherhood. She has been portrayed by many actresses in stage and screen versions of the story and has been depicted in works of art.
Сипаттама
Хьюго Фантинді жас, бай студенттерге байланысты төрт сұлу қыздың бірі ретінде таныстырады. "Оны Фантина деп атады, себебі ол басқа есіммен ешқашан танылмаған." Оның күйеуге берілгені – алтын мен інжу-маржан еді, бірақ алтын оның шашында, ал інжу-маржан аузында болды. Хьюго былай дейді: "Фантина сұлу болған, бірақ оған тым мән бермеген. Ол екі жағынан да сұлу болды – сыртқы келбеті мен әдемілігі. Сыртқы келбет – идеалдың пішіні, әдемілік – оның қозғалысы."
Толомиес пен Козет
Фантина студенттер төрттігінің бірі – Феликс Толомейеске жалынды ғашық. Бір күні төрт жігіт төрт сүйіктісін бірге серуенге шақырады. Олар күнін бір ресторанда аяқтайды, бірақ еркектер әйелдерді қоштасу хатымен тастап кетеді. Басқа үш қыз бұл жағдайды оңтайлы қабылдап, күліп өтсе, Фантина кейіннен жүрегі ауырады. Толомей олардың заңды емес қызы Козеттің әкесі еді, ал Фантина оны жалғыз бағып күтуге мәжбүр болады.
Тенардилер
Козет шамамен үш жасқа келгенде, Фантин Монфермельге жетеді және қонақ үй иелері Тенардиерлермен танысады. Ол олардың қыздары Эпонин мен Азельма сыртта ойнап жүргенін көрген соң, Козетті күтуді олардан сұрайды. Олар оған ақша жіберіп тұрса, оны күтіп-бағатындарын айтады. Фантиннің тірі қалуының жалғыз себебі – Козетті сау-сәлемде ұстау. Ол өзінің туған қаласы Монтрейль-сюр-Мердегі мэр Мадленнің (әрі Жан Вальжан) фабрикасында жұмыс істейді және сауатсыз болғандықтан, Тенардиерлерге хаттарды жазу үшін публицисттің көмегіне жүгінеді. Бірақ ол Тенардиерлердің Козетті қатты зорлап, қонақ үйінде құл қылып ұстағанын білмейді. Сондай-ақ, олардың Козетке қаржылық көмек сұрап жіберген хаттарының, шын мәнінде, олардың өзінің ақшасын жымқырудың алаяқтық тәсілі екенін де сезбейді.
Жұмыссыздық
Фантинді қала әкімі білмей, өз ісін араластыратын жетекші мадам Виктурньен жұмыстан шығарады. Ол Фантиннің үйленбеген ана екенін білгенде. Фантин үйде жұмыс істей бастайды, күн сайын он екі соу алады, ал Козеттің жатақханасы онға тұрады. Ауыр жұмыс істегендіктен, ол жөтелмен және қызумен ауырады. Сондай-ақ, қала тұрғындарынан қорқып, сыртқа жиі шығады. Содан кейін Тенардьелер Козетке жүн көйлек "сатып алу" үшін оларға он франк қажет екенін білдіретін хат жібереді. Фантина түбіршекті өзі сатып алу үшін шашын шауып, сатып жіберді. Сонда ол ішінен: "Балам енді суық емес, мен оны шашыммен жауып қойдым", - дейді. Алайда, ол көп ұзамай өзінің бақытсыздығы үшін қала әкіміне жек көре бастайды. Кейіннен ол сүйіктісіне қосылады, бірақ ол оны ұрып-соғып, кейін тастап кетеді. Тенардиерлер тағы бір хат жібереді, оларға "аурып қалған" Козетке дәрі-дәрмек сатып алу үшін қырық франк қажет. Ақша үшін үмітсіз Фантин екі алдыңғы тісін алып тастайды және оларды сатады.
Проституция
Осы арада Фантиннің денсаулығы мен оның жеке тұрғын үй қарызы нашарлап, Тенардьелердің хаттары өсіп, олардың қаржылық талаптары қымбаттап келеді. Козетке ақша табуды жалғастыру үшін Фантина жезөкшеге айналады. Қаңтар айының бір кешінде Баматабуа есімді дэнди оны елемегенде, оны мазалап, киімінің артқы жағына қар құлатып жібереді. Фантина оған қатты шабуыл жасайды. Жавер, қаланың полиция инспекторы, оны дереу тұтқындайды, ал Баматабуа жасырын қашып кетеді. Ол босатуды сұрайды, бірақ Жаверт оны алты айға бас бостандығынан айырады. Вальжан Фантинаға көмектесу үшін келеді, бірақ оны көргенде ол оның бетіне түкіреді. Вальжан Жавертке Фантинаны босатуды бұйырады, ол мұны еріксіз жасайды. Вальжан Фантинаның жезөкшеге айналуының себептерін және неге Баматабуаға шабуыл жасағанын білуге келеді. Ол кінәсіз Фантина мен Козетті аяп, Козетті өзіне қайтарып беретінін айтады. Ол Фантинаны туберкулезбен ауырып жатқандықтан ауруханаға жібереді.
Өлім
Шамматье сотталғанда Вальжан өзінің шынайы жеке басын ашқаннан кейін, ол Фантинаны ауруханада көруге қайта оралады. Ол Козетті сұрайды, ал дәрігер оған Козет ауруханада екенін, бірақ денсаулығы жақсармайынша Фантинді көре алмайтынын айтады. Ол осыған риза болып, тіпті Козеттің күліп, ән шырқағанын естіп тұр деп қате ойлайды. Кенеттен олар Жаверді есіктен көріп, онымен бірге қалады. Вальжан Жаверттен Козетті алу үшін үш күнді сұрап, бірақ ол қатты бас тартады. Фантина Козеттің ешқашан табылмағанын түсінеді және қатты ашуланып оның қайда екенін сұрайды. Жавер Фантинаға сабырсыз үнсіз болуды бұйырады және оған Вальжанның шынайы жеке басын айтады. Осы жайттарды естіген әйел қатты дірілдеп, төсегіне құлап, қайтыс болады. Содан кейін Вальжан Фантинаға қарай жүгіріп, оған шыбырап, қолынан сүйеді. Вальжанды тұтқындағаннан кейін Фантиннің денесі қоғамдық қабірге тасталады. Кейінірек, тұтқындалудан қашып шыққаннан кейін, Вальжан Козетті құтқарып, Фантинаның атынан өсіреді.
Кейіпкер
Фантинаның бейнесі баласының өмірін сақтап қалу үшін өзінің денесі мен қадір-қасиетін құрбан ететін ананың бейнесі ретінде түсіндіріледі. Ол "тоғызыншы ғасыр әдебиетінде жиі кездесетін құтқарылған және қасиетті жезөкше туралы стереотип" деп аталатын нәрсенің мысалы, және оны Федор Достоевский, Лев Толстой және Чарльз Диккенс сияқты жазушылардың еңбектерінде де кездестіруге болады. Оскар Уайльд оны қайғысы оны сүйкімді ететін кейіпкер ретінде бейнеледі, тісін жұлып алғаннан кейінгі көрініс туралы былай деп жазды: "Біз Фантинаның қанға батқан аузын сүйіп жүгіреміз". Кэтрин М. Гроссман оның "аналық қасиеттілік" формасына көшкенін айтады және "Мадлен (Вальжанның қала әкімі ретіндегі псевдонимі) оның Құдай алдында ізгі және қасиетті болып қалғанын растағанда, Фантина жек көрушілігін босатып, қайтадан басқаларды сүйе алады. Немесе, оның сыртқы түрінен гөрі шындықты көру арқасында ол мэрге қайтадан адал болуға лайық деп санайды. Вальжан үшін, "адамзаттық" деген ұғым "шехидтікпен" (640; sainteté - шейіт) бірдей. Джон Эндрю Фрей осы кейіпкердің саяси маңызы бар екенін айтады. Фантина - "19 ғасырдағы Францияда пролетариат әйелдерінің қалай қатыгездікке ұшырағанының мысалы". Фантина Гюгоның адамзаттың, әсіресе, төмен жағдайда туған әйелдердің азап-тозағына деген терең қайырымдылығын көрсетеді. Марио Варгас Льоса оған кері көзқарас ұстанады, Гюго Фантинаны жыныстық тәртіпсіздігі үшін жазалап, оны қатты азапқа ұшыратқанын айтады. "Жыныстық құмардың күнасы қандай апаттарға әкеледі! Жыныстық қатынас мәселесінде "Жәбірленушілердің" моралі католик моралінің ең төзімсіз және пуритандық түсінігімен толық үйлеседі". Фантинаның әйелдердің құрбандыққа ұшырауының киелі символы ретіндегі бейнесі кәсіподақ жетекшісі Юджин В. Дебстің, Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылардың негізін қалаушының жазбаларында кездеседі. 1916 жылы ол "Біздің замандағы Фантина" атты эссе жазды, онда Фантинаның азаптарын өзінің замандастарының тастап кеткен әйелдерімен салыстырды: Фантинаның аты - қуанышпен, адалдықпен, сеніммен толған қыз, кінәсіз, сатқындыққа ұшыраған, өзін-өзі құрбан ететін жас ана, ұрланған, жалаңаш, аңшылыққа түскен және аналыққа қасиетті шехид - баласына деген шексіз махаббатымен, көз жасына дейін жүрекке тиеді және меланхолиялық арман сияқты есте қалады. Фантина - кедейлік пен аштықтың баласы - қираған қыз, тастап кеткен ана, қуылған жезөкше, өзінің қайғылы өліміне дейін өзінің таза және мінсіз жанының киелі ғибадатханасында қасиетті қыз ретінде, пәксіз қасиетті адам ретінде қалды. Фантинаның қысқа, азапты, бұзылған өмірі христиан әлемінің барлық елдеріндегі қазіргі қоғамның қудаланған, құрып бара жатқан Фантиндерінің қорқынышты оқиғасын бейнелейді.
The very name of Fantine, the gay, guileless, trusting girl, the innocent, betrayed, self immolating young mother, the despoiled, bedraggled, hunted and holy martyr to motherhood, to the infinite love of her child, touches to tears and haunts the memory like a melancholy dream Fantine—child of poverty and starvation—the ruined girl, the abandoned mother, the hounded prostitute, remained to the very hour of her tragic death chaste as a virgin, spotless as a saint in the holy sanctuary of her own pure and undefiled soul. The brief, bitter, blasted life of Fantine epitomizes the ghastly story of the persecuted, perishing Fantines of modern society in every land in Christendom.
Музыкалық
Сол аттас мюзиклде Фантин негізгі кейіпкерлердің бірі. Оның партиясы альт немесе меццо-сопраноға арналған деп саналады.
Музыкалық айырмашылықтар
Фантиннің Козеттің әкесімен қарым-қатынасы бірнеше айға созылады ("Ол жанымда бір жаз ұйықтады, менің күндеріме шексіз таңғаларлықпен толы болды, менің балалық шағымды өз қадамында өткізді, бірақ күзде ол кетті"). Романда олар үш жыл бірге, ал Козетта екі жаста, Фантинді тастап кетеді. Қызметкер әйел басшыдан үйленбеген ана болғандықтан жұмыстан босатудың орнына, әріптесі әйел әйелдің ақшаға деген басқа қажеттілігін мәлімдейтін Тенардиерден хатты ұрлайды; жұмысшы әйел өзінің борыштарын төмен жалақымен жабу үшін жезөкше деп санайды. Вальжан мұны көреді, бірақ мұны өзінің бригадиріне қалдырады; Фантин оның ұсыныстарын қабылдамағаны үшін, оны жұмыстан шығарады. Фантин сауатсыз емес және тістерін сатпайды, бірақ ол романдағыдай мюзиклдің киноға бейімделуінде екі артқы тісін сатады. Баматабуа Фантиннің қызметтерін сатып алғысы келеді және оның ұсыныстарын қабылдамағанына ашуланады. Романда ол жас жалқау жігіт, оны күлкіге айналдырғандай, киімінің астына қар салып, оны қорлайды. Фильмнің бейімделуінде ол екеуінің аралас түрінде пайда болады, оның қызметтерін сатып алуға тырысады, содан кейін ол бас тартқаннан кейін оның киіміне қар құяды. Фантина ауруханада Вальжанмен бірге, Козетті оған сеніп тапсырғаннан кейін, бейбіт өледі. Жавер Вальжанның шынайы жеке басын ешқашан ашпайды, өйткені ол оның өлімінен кейін келеді. Фантина Вальжанды көкке алып баратын жын ретінде пайда болады. Романда, керісінше, Вальжан оны өлім төсегінде жатқан Козетке суреттейді.
Бейімделулер
1862 жылы «Қайғылылар» романы жарық көргеннен бері Фантин кейіпкері роман негізінде жасалған көптеген медиа түрлерінде – кітаптарда, фильмдерде, мюзиклдерде, пьесаларда және ойындарда – көптеген бейімделулерге ие болды. Энн Хатауэй 2012 жылғы «Қайғылылар» фильмінің адаптациясында Фантин рөлін сомдағаны үшін «Оскар» сыйлығын «Ең үздік екінші пландағы әйел рөлі» номинациясы бойынша жеңіп алды.