Кіріспе

Американдық автор және тарихшы (1940–2019)

Ноэль Игнатьев (/ɪ//ɡ/'/n//æ//t//i//ɛ//v/, туған аты Ноэль Саул Игнатин; 27 желтоқсан 1940 – 9 қараша 2019) – американдық автор және тарихшы, сондай-ақ өзін ақ нәсілшіл расист деп жариялаған адам. Ол нәсіл туралы теорияларымен және «ақ» ұғымын жоюға шақыруымен танымал болды. Игнатьев «Жаңа жоюшылар қоғамының» құрылтайшысы және «Раса сатқыны» журналының редакторларының бірі болды, ол «ақтарға сатқындық – адамзатқа адалдық» деген идеяны таратумен айналысты.

Ерте өмір және мансап

Игнатьев Филадельфияда Ноэль Саул Игнатин болып дүниеге келді, ол үй шаруасындағы Кэрри мен газет жеткізуші Ирв Игнатиннің ұлы еді. Оның отбасының бастапқы тегі Игнатьев болған, кейін Игнатинге ауыстырылып, соңынан бастапқы жазылуына қайта оралды. Игнатьевтің ата-анасы кейін үй шаруасы тауарларын сататын дүкен ашты. Ноэль Игнатин атымен ол 1958 жылдың қаңтарында 17 жасында АҚШ Коммунистік партиясына қосылды, бірақ тамыз айында (Теодор В. Аллен және Гарри Хейвудпен бірге) Марксистік-Лениншіл Коммунистік партияны (МЛКП) қайта құру үшін Арнайы Ұйымдастыру комитетін (АҰК) құруға көмектесті. 1966 жылы АҰК-тен шығарылды. Кейін ол «Демократиялық қоғам үшін студенттер» ұйымына қатысты. 1960 жылдардың соңында бұл ұйым тараған кезде, Игнатьев 1970 жылы Соджонер Трудт Ұйымына (СТҰ) қосылды. Жаңа коммунистік қозғалыстағы басқа ұйымдардан өзгеше, СТҰ мен Игнатьев Тринидадтық жазушы К. Л. Р. Джеймстің идеяларымен күшті ықпалда болды. Игнатьев жиырма жыл бойы Индиана штатының Гари қаласындағы болат зауытында, сондай-ақ ауыл шаруашылығы техникасын және электр компоненттерін жасауда жұмыс істеді. Марксистік белсенді ретінде, ол афроамерикандық болат жұмысшыларының зауытта теңдікке қол жеткізуге жасаған тың тынысына қатысты. 1984 жылы болат зауытынан жұмыстан босатылды, бұл шабуылдаушының машинасына бояу бомбасымен шабуыл жасады деген айыппен тұтқындалғаннан шамамен бір жыл өткен соң болды. Игнатьев Гарвард университетінде аспирантураны бітіріп, 1995 жылы философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алды. Массачусетс өнер колледжіне ауысудан бұрын ол онда курстар оқыды. Оның ғылыми еңбегі «ақ нәсілді жою» туралы шақырумен байланысты болды, бұл оның еңбегін талқылаушылардың әрқашан келіспейтін даулы ұран. Оның «Ирландиялықтардың қалай ақ нәсілді болуы» атты диссертациясы, Routledge баспасынан кітап ретінде жарық көрді және американдық нәсілдер мен этникалық тарихының көрнекті маманы Стивен Тернстром мен Алан Хеймерттің ғылыми жетекшілігінде жазылды. Игнатьев «Раса сатқыны» журналының және «Жаңа аболиционистік қоғамның» негізін қалаушы және редакторы болды.

Ұрпаққа қатысты көзқарастар

Игнатьев нәсілдік айырмашылықтарды және нәсілдің өзін ғылыми шындық емес, әлеуметтік құрылым ретінде қарастырды. Игнатьевтың 19-ғасырдағы АҚШ-тағы ирланд иммигранттарын зерттеуі ирландтардың тумашылдыққа қарсы жеңіске жетуі ирландтардың американдық қоғамның үстем тобына енуіне әкелді деп дәлелдеді. Игнатьев ирландтардың бастапқыда үстем ағылшын-американдық халық тарапынан ақ нәсілге жатпағанын айтты. Ол, ирландтардың ерікті қараларға қарсы зорлық-зомбылық көрсетуі және құлдықты қолдауы арқылы ғана ақ нәсіл ретінде мойындалғанын мәлімдеді. Игнатьев ақ нәсілділікті – ақ нәсілге тән артықшылықтарға қол жеткізу мүмкіндігі ретінде анықтады, яғни, «ақ» терілі деп саналатын адамдарға белгілі бір аудандарға, мектептерге және жұмыс орындарына қабылдануға мүмкіндік береді. 19-ғасырда ақ нәсілділік саяси билікпен, әсіресе сайлау құқығымен тығыз байланысты болды. Игнатьевтің ирланд иммигранттары туралы кітабы «нәсілдік және экономикалық жағдайды шатастырғаны» және оның тезисіне қайшы келетін деректерді назарға алмағаны үшін сынға ұшырады. 2002 жылдың қыркүйегінде Гарвард журналы Бернестин Сингли редакциялаған «When Race Becomes Real: Black and White Writers Confront Their Personal Histories» еңбегінен үзінді жариялады, онда Игнатьевтің «Race Traitor» жобасын бастауына қатысы баяндалды. Үзіндіде Игнатьев «ақ нәсілді жою мақсаты өте қажетті, сондықтан кейбір адамдарға оған тек ақ нәсілді жоғары қоятындар ғана қарсы болатынына сене қоймауы мүмкін» деп жазды. Кейін Данстер Хаусы Игнатьевпен келісім-шартты жаңартпау туралы шешім қабылдады, өйткені оның дау кезіндегі мінез-құлқы «Гарвард оқытушысына лайық емес» деп танылды. Дунстердің ортақ жетекшісі Хетти Лием мұғалімнің міндеті – «қоғамдық бірлік пен төзімділікті дамыту және студенттерге үлгі болу» екенін айтты және Игнатьев осы міндетті орындамағанын мәлімдеді.

Раса және расизм энциклопедиясы

2008 жылы Америкалық еврей комитеті Игнатьевтің "Раса және расизм энциклопедиясы" үшін жазған сионизм туралы мақаласына қарсылық білдірді. Мақалада Игнатьев Израильді "туған тегіне немесе үстем расаның мақұлдауына байланысты құқықтар берілетін расалық мемлекет" деп сипаттады және оны азаматтық құқықтар қозғалысынан бұрынғы нацистік Германия мен Оңтүстік АҚШ-қа теңеді. Америкалық еврей комитеті энциклопедияда сионизм туралы жазбаның неге енгізілгенін сұрап, бұл энциклопедиядағы мақаласы бар жалғыз ұлтшыл қозғалыс екенін мәлімдеді. Тәуелсіз комиссияның қорытындыларына жауап ретінде Гейл Игнатьевтің мақаласын энциклопедиядан жойды.

Өлім

Игнатьев 2019 жылдың 27 қазанында Нью-Йорктегі Бруклиндегі бір барда, өзі редакциялаған Hard Crackers журналының жаңа санының тұсаукесері кешінде сөйледі. Содан кейін ол Аризонаға ұшып, отбасының қасында болды.