Кіріспе
400-1607 жылдардағы Гелл Ирландиясы патшалығы
Тирконнелл, сондай-ақ Тирконнелл және Тирконаилл деп те жазылады, Гелл Ирландиясының патшалығы болды. Географиялық тұрғыдан қазіргі Донегал округімен байланысты, ол 1922 және 1927 жылдар аралығында ресми түрде Тирконаилл округі деп аталды. Ең ірі кезеңінде Ферманга, Слиго, Лейтрим, Тайрон және Лондондерри округтерінің бөліктері де кіретін. Патшалық Солтүстік Уи Нейлдің Cenél Conaill халқының негізгі отаны болды және олар билік жүргізгенмен, аймақта басқа да гаэлдердің кішігірім топтары болды. 5 ғасырдан бастап Cenél Conaill құрылғаннан бері, туатха үлкен Аилек патшалығының құрамдық бөлігі болды, Cenél nEógain туыстарымен бірге, Ниаллдың тоғыз құлының ұрпақтары. Олардың алғашқы өрлеуі Улайдтың құлдырауымен бірге болды, олардың Ольстер патшалығы солтүстік-шығыс жағалауға қарай шегінді. 12 ғасырда Аилек патшалығы екі тәуелсіз аймаққа бөлінді және Cenél Conaill Ó Domhnaill (O'Donnell) руының басшылығымен Tír Chonaill атанды. 16 ғасырдың соңындағы Тоғыз жылдық соғыс (Ирландия) кезінде осы жерде шайқастар болды. Ол 17 ғасырға дейін өмір сүрді, содан кейін графтардың қашуынан кейін Англия билеген Ирландия Корольдігінің құрамына енді.
Географиялық тұрғыдан
Ол қазір көбінесе Донегал графтығы деп аталатын аймақта жатқан, бірақ Тирконнелл патшалығы және кейінірек княздығы одан кеңірек болды, оған Слайго, Лейтрим (қазіргі Ирландия Республикасы), Тирон, Ферманаг және Лондондерридің оңтүстік бөлігі (қазіргі Солтүстік Ирландия) кірді. Джеффри Китингтің мәлімдемесіне сәйкес, оған Карбери (Слайго графтығындағы Кэйрбр), Росклогхер (Лейтрим графтығындағы Дартриге), Магерабой (Махаир Буй, көбінесе Тора немесе Туат Рата) және Фирлург (Ферманаг графтығындағы Лорг) барониялары енді. Осыған байланысты оның ауданы Корсика (8 680 км²) мен Ливан (10 452 км²) аралығында болды.
Қатысқан аристократия
О'Доннеллдің сайлау арқылы тағайындалатын басшылығы Танистер және Брехон заңдары жойылғаннан бері жойылған, бірақ Ирландияның Бас Геральды танығандай, Тирконнеллдің О'Доннелл атымен белгілі, ол еркек балалардың біріншілігі бойынша Аты-жөні Бастықтарының заңды мұрагері саналады. Егер қазіргі басшы – францискандық дін қызметкерінің мұрагерлері болмаса, оның орнына Испаниядағы Тетуан герцогі тағайындалады. Алайда, 2003 жылы Бас Прокурордың кеңесіне сәйкес, Генеалогиялық кеңсе Аты-жөні Бастықтарын тануды тоқтатты. Тирконнеллдің мұрагерлік Сенашалы (қазіргі уақытта Мальта рыцары атағын алған және әкесінен Сенашалды мұра еткен О'Доннеллге тиесілі), Ирландияның мұрагерлік Ұлы Сенашалы немесе Жоғарғы Лордының қамқорлығында сақталады, қазіргі уақытта Чарльз Четвинд Талбот, Шрусберидің 22-ші графы, Джордж Карпентердің, Тирконнеллдің 2-ші графының (төртінші құрылыстың) ең жақын тікелей ұрпағы және Ричард Талбот, Тирконнелл герцогінің аға туысы.
Рафо епархиясы
Тирконнеллде ресми деңгейде басым дін – католик христиандығы болды. Тирконнелл аймағы 1111 жылы құрылған Рафое епархиясымен және Рафое епископының басшылығымен байланысты болды. Ол Раф Брейсайл Синодында еске алынып, Тир Конайлды қамтыды. Инис Эоген Дерри епархиясында орналасқан. Шындығында, христиан діні Тирконнеллдің О’Доннелл билеушілері үшін ерекше маңызға ие болды, себебі олардың туысы, Конвал мен Лекте туған Сент-Колм Силле (сондай-ақ Сент-Колумба деп белгілі), Ирландияның үш қасиетті қамқоршысының бірі саналды. Олардың негізін қалаушысы және мемлекеттің атымен аталуына себепкер болған Коналл Гулбан, Сент-Патрикпен бірінші болып дінге өтті. Шын мәнінде, кейіннен олар крест белгісін өздерінің танылған белгілерінің бірі ретінде қабылдап, «in hoc signo vinces» деген ұранды қабылдады.
Байланысты әдебиеттер
Ирландия тарихы, Джеффри Китинг, Д. Д. (1580–1644), 1640 жылға дейінгі жылдары жазылған, ал түпнұсқа гаэль тілінде «Foras Feasa ar Eirinn» (le Seathrun Ceitinn) деп аталады, оны Ирландия мәтіндер қоғамы жариялаған, Лондон, 1914. IV том. Тир Чонайл туралы индекс жазбасын қараңыз. Тирконнеллдің ханзадасы Хью Ро О'Доннеллдің өмірі (Beatha Aodh Ruadh O Domhnaill) Лугаид О Клеирх жазған. Редакторлары: Пол Уолш және Колм О Локлан. Ирланд мәтіндер қоғамы, 42-том. Дублин: Ирландияның білім беру компаниясы, 1948 (Дублиндегі Корольдік Ирланд академиясындағы түпнұсқа гаэль қолжазбасы). Ирландия Корольдігінің жылнамалары (Annála Ríoghachta Éireann), Төрт жазушының еңбегі, ең ерте заманнан бастап 1616 жылға дейін, 1632–1636 жылдар аралығында Майкл О’Клери аға жинақтаған, 1856 жылы Джон О’Донован аударған және редакциялаған, 1998 жылы Де Бурка, Дублин баспасында қайта жарияланды. Blood Royal – Александр Македонскийден Елизавета II патшайымына дейін, Чарльз Мосли, Ruvigny Ltd., Лондон, 2002. Отбасылардың тағдыры, сэр Бернард Берк, Ольстердің қарулы королі, Лонгман, Грин, Лонгман және Робертс, Патерностер Роу, Лондон, 1861. (О’Доннелл туралы тарау, 125–148-беттер). Тирон графтарының (Хью О’Нилл) және Тирконнелдің (Рори О’Доннел) тағдыры мен байлығы, Ирландиядан қашулары және жер аударылудағы өлімдері, Rev. C. P. Meehan, MRIA, 2-басылым, Джеймс Даффи, Лондон, 1870. Erin’s Blood Royal – Ирландияның гаэль ақсүйек династиялары, Питер Берресфорд Эллис, Constable, Лондон, 1999 (Тирконнеллдің ханзадасы О’Донел туралы 251–258-беттер). Жоғалып бара жатқан патшалықтар – Ирландия басшылары және олардың отбасылары, Уолтер Дж. П. Керли (АҚШ-тың Ирландиядағы бұрынғы елшісі), Чарльз Лайсагттың алғы сөзімен, The Lilliput Press, Дублин, 2004 [ & ]. (Тирконнеллдің О’Доннелл туралы тарауы, 59-бет). Ирландияда құрылған заңдық институттар, құрметті мұрагерлік лауазымдар және феодалдық барондықтар, Уильям Линч, Антикварлар қоғамының мүшесі, Лонгман, Рис, Орме, Браун және Грин, Патерностер Роу, Лондон, 1830 (О’Доннелл: 190-бет, граф патентіне дейін).
The Life of Hugh Roe O'Donnell, Prince of Tyrconnell (Beatha Aodh Ruadh O Domhnaill) by Lughaidh Ó Cléirigh. Edited by Fr. Paul Walsh and Colm Ó Lochlainn. Irish Texts Society, vol. 42. Dublin: Educational Company of Ireland, 1948 (original Gaelic manuscript in the Royal Irish Academy in Dublin). Annals of the Kingdom of Ireland (Annála Ríoghachta Éireann) by the Four Masters, from the earliest period to the year 1616, compiled during the period 1632–1636 by Brother Michael O’Clery, translated and edited by John O'Donovan in 1856, and re published in 1998 by De Burca, Dublin. Blood Royal – From the time of Alexander the Great to Queen Elizabeth II, by Charles Mosley, published for Ruvigny Ltd., London, 2002
Vicissitudes of Families, by Sir Bernard Burke, Ulster King of Arms, published by Longman, Green, Longman and Roberts, Paternoster Row, London, 1861. (Chapter on O'Donnells, pages 125–148). The Fate and Fortunes of the Earls of Tyrone (Hugh O'Neill) and Tyrconnel (Rory O'Donel), their flight from Ireland and death in exile, by the Rev. C. P. Meehan, MRIA, 2nd edition, James Duffy, London, 1870. Erin's Blood Royal – The Gaelic Noble Dynasties of Ireland, by Peter Berresford Ellis, Constable, London, 1999, (pages 251–258 on the O'Donel, Prince of Tirconnell). Vanishing Kingdoms – The Irish Chiefs and their Families, by Walter J. P. Curley (former US Ambassador to Ireland), with foreword by Charles Lysaght, published by The Lilliput Press, Dublin, 2004 [ & ]. (Chapter on O'Donnell of Tyrconnell, page 59). A View of the Legal Institutions, Honorary Hereditary Offices, and Feudal Baronies established in Ireland, by William Lynch, Fellow of the Society of Antiquaries, published by Longman, Rees, Orme, Brown, and Green, Paternoster Row, London, 1830 (O'Donnell: page 190, remainder to Earl's patent).