Кіріспе

Эйнар Гисли Хёрлейфсон Кваран (6 желтоқсан 1859 жылы Валленес, Исландияда Эйнар Хёрлейфсон болып туған – 21 мамыр 1938 жылы Рейкьявикте қайтыс болған) – исландиялық редактор, романист, ақын, драматург және белгілі спиритуалист.

Өмір

Айнар Кваран – дін қызметкері Хьёрлейфур Айнарссон мен Гюдлауг Эйжолфсдотирдің ұлы. Оның шын аты – Эйнар Хьорлейфссон, бірақ 1916 жылы ағалары Сигурдүр мен Тригви және қайтыс болған ағасы Жозефтің ұлдарымен бірге Кваран тегін қабылдады. (Бұл тег Лаксдейла сагасынан алынған. 1913 жылы Альтинг исландиялықтарға тегін таңдауға рұқсат беретін заң қабылдады, бірақ кейін ол күшін жойды. Эйнар Хьорлейфссон есімдердің белгілі бір санаттарына, соның ішінде ежелгі тегтерге рұқсат беруді ұсынған комиссия мүшесі болды.) Эйнар 1881 жылы Исландия колледжін, Латын мектебін бітірді. 1882 жылы Копенгаген университетінде экономиканы оқып жүргенде, Георг Брандестің «Заманауи өрбу» идеяларын Исландияға таныстырған «Verðandi» әдеби журналының бірден-бір нөмірін шығаруға қатысқан төрт студенттің бірі болды. Эйнар исланд әдебиетінде реализмнің алғашқы өкілдерінің бірі болды; оның әңгімелері мен романдары сагаларға деген бұрынғы құрметтен бас тартады: олар білімді, қазіргі тілмен жазылған және қарапайым адамдар мен проблемалар туралы айтады. 1885 жылдан 1895 жылға дейін Эйнар Исландиялық Канадаға эмиграциялады, онда Виннипегте тұрып, екі апталық исланд тіліндегі басылымдар – «Heimskringla» («Globe») және «Lögberg» («Tribune») құруға көмектесті. Исландияға оралғаннан кейін ол Рейкьявик пен Акурейриде журналист және редактор болып жұмыс істеді; тәуелсіздік күресіне қатысты, сондай-ақ білім беру, тыйым салу және театр туралы жазды. 1892 жылдан 1895 жылға дейін және 1908 жылдан 1909 жылға дейін Исландия әдеби қоғамының журналы «Skírnir» редакторы болды. Эйнар көптеген әңгімелер, романдар, пьесалар және ертедегі өлеңдер жинағын жазды. Оның маңызды туындысы – 1890 жылы Канадада жазған «Vonir» («Үміт») әңгімесі. Эйнар сонымен қатар белгілі спиритуалист, исланд тілінде спиритуализмді алғаш рет оң бағалаған автор және Эксперименталдық қоғамның негізін қалаушы және президенті болды, ол Исландия Психикалық зерттеулер қоғамын (Sálarrannsóknarfélag Íslands) құруға себеп болды, және оның алғашқы президенті болды. Ол көптеген исланд медиумдарын, әсіресе Индриди Индридасон мен Хафстейн Бьёрнссонды зерттеуге және жария етуге үлкен үлес қосты. Оның кейінгі жазбаларында спиритизм, әсіресе «Sögur Rannveigar» («Rannveig's Tales», I және II бөлімдері, 1919 және 1922) романы, сондай-ақ христиан гуманизмі басым болды. Ол исландиялықтарды діни догмаларға қатал ұстанудан бас тартып, балаларын тәрбиелеуде қаталдықтан аулақ болуға ықпал етті. 1920 жылдары Эйнарға Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына үміткер ретінде қарастырылғаны туралы қауесет тарады, бірақ Сигурдүр Нордал оған жауап ретінде кешірімге тым көп мән бергендігін, сондықтан қарсы тұру керек нәрселерге төзімділік танытқандығын айтты; исланд ұлтшылдығының және Ницшенің қазіргі заманғы түсіндірмелерінің ықпалымен ол қандық қасты жақсы этикалық модель деп санады. 1930 жылдары Халдор Лакснесс оны спиритизмі үшін одан да қатты сынға алды.

Жеке өмір

Эйнар екі рет үйленген. Оның бірінші әйелі, Матильда Петерсен, даниялық болған; ол Канадада қайтыс болды, ал олардың екі баласы да сәби кезінде дүниеден озды. 1888 жылы ол Гислина Гисладотирге үйленді. Олардың бес баласы болды; ең үлкені, Сигурдур, 15 жасында туберкулезден қайтыс болды.